Khmer Dictionary

(ទស្សនៈ.) សិទ្ធិអំណាចដែលកាន់កាប់ដោយមនុស្សម្នាក់ ស្ថាប័នមួយ ឬរដ្ឋមួយ ដើម្បីចេញបញ្ជាឱ្យគោរព។ សិទ្ធិនេះ បញ្ជាក់ពីកាតព្វកិច្ចមួយដែលអ្នកនៅក្រោមបង្គាប់នៃអាជ្ញានេះត្រូវតែគោរពនិងអនុវត្តតាម។ អាជ្ញា គឺជាប្រភេទមួយនៃអំណាច ប៉ុន្តែអំណាចទាំងអស់មិនមែនសុទ្ធ តែជាអាជ្ញាទេ :

អាជ្ញា នាម ១)

[អាច-ញ៉ា-ប័ត] ah nha

សំបុត្របង្គាប់ជាផ្លូវរាជការ។

អាជ្ញា នាម ២)

[អាច-ញ៉ា-ប័ត] ah nha

សំបុត្រអនុញ្ញាតមានកំណត់កាល គឺកំណត់ត្រឹមប៉ុណ្ណោះខែឬប៉ុណ្ណោះឆ្នាំ ដែលរាជការរដ្ឋបាលចេញឱ្យដល់អ្នកដែលទទួលដេញយកមុខការរបរណាមួយផ្ទាល់ពីរាជការ ឬសំបុត្រដែលរដ្ឋបាលអនុញ្ញាតឱ្យរកស៊ីតែត្រឹមប៉ុណ្ណោះខែ ប៉ុណ្ណោះឆ្នាំ។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-ក] ah nha

អ្នកប្រតិបត្តិតាមអាជ្ញា; អ្នកធ្វើតាមពាក្យបង្គាប់។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-កា-រិន] ah nha

(ម.ព. អាជ្ញាករ)។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-ច័ក] ah nha

អាណាចក្រ។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-នុ-កា-រ៉ី] ah nha

មន្ត្រីដែលរាជការមុខក្រសួងចាត់ឱ្យទៅបំពេញកិច្ចការផ្សេងៗ។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-បក់] ah nha

អ្នកបង្គាប់បញ្ជា, អ្នកបញ្ជាការ; អ្នកបញ្ញត្តច្បាប់; អ្នកដាក់អាជ្ញា។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-ប៉ៈ-កៈ] ah nha

(ម.ព. អាជ្ញាបក)។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-បត់] ah nha

ខបញ្ញត្តិ, មាត្រាច្បាប់។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-បើក-ស្មាក់] ah nha

អ្នកដែលកាន់ព្រះបរមរាជឱង្ការចេញទៅខេត្តក្រៅ កត់ឈ្មោះពួកប្រជាពលរដ្ឋដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលជាកម្លាំងនៃអស់លោកសេនាបតី មន្ត្រីខាងក្នុង ... (ប្រើតែក្នុងរជ្ជកាលពីដើម)។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-ភ័ង-គៈ] ឬ [អាច-ញ៉ា-ភង់] ah nha

ការទទឹងអាជ្ញា; ការរឹងទទឹងអាជ្ញា; ការរឹងទទឹងស្ដាប់ច្បាប់បញ្ញត្តិ ឬមិនទទួលប្រតិបត្តិតាមពាក្យបង្គាប់។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-សិត] ah nha

អំណាចដាច់ខាត គឺអំណាចដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានដល់មេទ័ព ក្នុងកាលមានសង្គ្រាម (ក្នុងរជ្ឋកាលនៃក្សត្រិយ៍ពីបុរាណ មានប្រោសព្រះរាជទានអាវុធណាមួយ ជាព័ស្ដុតាងឱ្យមេទ័ពនោះកាន់ជាសម្គាល់ផង ហៅថា អាវុធអាជ្ញាសិទ្ធិ "អាវុធជាព័ស្ដុតាងនៃអំណាចដាច់ខាត")។

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-លួង] ah nha

អ្នកដែលកាន់ព្រះបរមរាជឱង្ការចេញទៅកត់ពន្ធ គឺហូតយកពន្ធអំពីរបរនៃពួកប្រជាជនក្នុងរជ្ជសីមា មានស្រូវនិងផលដំណាំផ្សេងៗជាដើម :

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-លួង-ពន់-ទាស] ah nha

អាជ្ញាហ្លួងអ្នកយកពន្ធដំណាំផ្សេងៗ (ក្រៅពីស្រូវ) តាមច្បាប់បញ្ញត្តិ :

អាជ្ញា នាម

[អាច-ញ៉ា-អង់-កេត] ah nha

មន្ត្រីដែលតុលាការចាត់ឱ្យទៅស៊ើបពិនិត្យបញ្ជាក់ការណ៍ឱ្យឃើញពិត។

អាជ្ញាកណ្ដាល

មន្ត្រីកីឡាដែលមានតួនាទីជាកណ្ដាល ជាអ្នកដឹកនាំការប្រកួត ហើយមានអំណាចដាក់ពិន័យព្រមទាំងកំណត់ជ័យលាភីនៃការប្រកួត។

អាជ្ញាកណ្ដាល នាម ១)

[អាច-ញ៉ា-កន់-ដាល] aachnhaknodal≈

មន្ត្រីដែលទទួលបង្គាប់ពីរាជការមុខក្រសួង ហើយចេញទៅជាកណ្ដាល គឺមិនសមខាងណា, ជាអ្នកពិនិត្យការណ៍ឱ្យឃើញសេចក្ដីពិត។

អាជ្ញាកណ្ដាល នាម ២)

[អាច-ញ៉ា-កន់-ដាល] aachnhaknodal≈

ជនអព្យាក្រឹតដែលសម្រុះសម្រួលក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សារភាគីជម្លោះដោយឈរលើឆន្ទៈសេរីរបស់ភាគីនិងគ្មានការដាក់សម្ពាធ។

អាជ្ញាកណ្ដាល នាម ៣)

[អាច-ញ៉ា-កន់-ដាល] aachnhaknodal≈

មន្ត្រីកីឡាដែលមានតួនាទីជាកណ្ដាល ជាអ្នកដឹកនាំការប្រកួត ហើយមានអំណាចដាក់ពិន័យព្រមទាំងកំណត់ជ័យលាភីនៃការប្រកួត។

អាជ្ញាធរ

អ្នកទ្រទ្រង់នូវអាជ្ញា គឺអ្នកកាន់អំណាច តាមសិទ្ធិដែលខ្លួនបានទទួលពេញលក្ខណៈ :

អាជ្ញាធរ នាម

[អាច-ញ៉ា-ធ] aachnhatho≈

អ្នកទ្រទ្រង់នូវអាជ្ញា គឺអ្នកកាន់អំណាច តាមសិទ្ធិដែលខ្លួនបានទទួលពេញលក្ខណៈ :

អាជ្ញានិយម

(ទស្សនៈ.) ទស្សនៈនយោបាយមួយដែលយល់ថា ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវតែគោរពអាជ្ញាធរជាដាច់ខាត ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យសួរដេញដោលឡើយ។

អាជ្ញានិយម នាម

[អាច-ញ៉ា-និ-យំ] aachnhaniyum≈

(ទស្សនៈ.) ទស្សនៈនយោបាយមួយដែលយល់ថា ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវតែគោរពអាជ្ញាធរជាដាច់ខាត ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យសួរដេញដោលឡើយ។

អាជ្ញាបណ្ណ

លិខិតអនុញ្ញាតពីរដ្ឋ ដើម្បីកាន់កាប់ ប្រើប្រាស់ ឬធ្វើការងារអាជីវកម្មអ្វីមួយ :

អាជ្ញាបណ្ណ នាម

[អាច-ញ៉ា-ប័ន] aachnhabno≈

លិខិតអនុញ្ញាតពីរដ្ឋ ដើម្បីកាន់កាប់ ប្រើប្រាស់ ឬធ្វើការងារអាជីវកម្មអ្វីមួយ :

អាជ្ញាពិន័យ

អំណាចច្បាប់ ដែលបង្គាប់ឬដាក់កំហិតតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់ជាប្រយោជន៍ដល់ឃ្លាំងរាជការតាមទោសនៃបទល្មើស :

អាជ្ញាពិន័យ នាម

[អាច-ញ៉ា-ពិ-នៃ] aachnhapiney≈

អំណាចច្បាប់ ដែលបង្គាប់ឬដាក់កំហិតតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់ជាប្រយោជន៍ដល់ឃ្លាំងរាជការតាមទោសនៃបទល្មើស :

អាជ្ញាភាព

(ភាសា.) អវត្តមានភាពនៃទំនាក់ទំនងដែលមានជាធម្មជាតិ ឬភាពដែលមិនជាប់ទាក់ទងគ្នាផ្ទាល់ជាធម្មជាតិរវាងខ្លឹមសារភាសានិងទម្រង់ភាសា។

អាជ្ញាភាព នាម

[អាច-ញ៉ា-ភាប] aachnhapheab≈

(សេ.ហិ.) ភាពពុំអាចត្រូវបានបំពានដោយបុគ្គល ស្ថាប័ន ឬច្បាប់ដទៃណាមួយទៀតបានឡើយ។

អាជ្ញាភាព នាម

[អាច-ញ៉ា-ភាប] aachnhapheab≈

(ភាសា.) អវត្តមានភាពនៃទំនាក់ទំនងដែលមានជាធម្មជាតិ ឬភាពដែលមិនជាប់ទាក់ទងគ្នាផ្ទាល់ជាធម្មជាតិរវាងខ្លឹមសារភាសានិងទម្រង់ភាសា។

អាជ្ញាយុកាល

(ច្ប.) រយៈពេលកំណត់ អំឡុងពេលមួយដែលកំណត់ដោយច្បាប់ :

អាជ្ញាយុកាល នាម

[អាច-ញ៉ា-យុ-កាល] aachnhayukal≈

(ច្ប.) រយៈពេលកំណត់ អំឡុងពេលមួយដែលកំណត់ដោយច្បាប់ :

អាជ្ញាសាលា

(ច្ប.) មន្ត្រីជំនួយការតុលាការ ទទួលបន្ទុកអនុវត្តកិច្ចការលក់ដោយបង្ខំ អនុវត្តសិទ្ធិប្រាតិភោគ អនុវត្តដោយបង្ខំ អនុវត្តការបញ្ជូនដោយផ្អែកតាមការសម្រេចសេចក្ដីច្បាប់ឬមូលដ្ឋានគតិយុត្តផ្សេងទៀត។

អាជ្ញាសាលា នាម ១)

[អាច-ញ៉ា-សា-ឡា] aachnhasala≈

អ្នកដែលរាជការតាំងឱ្យមានមុខការជាជំនួយតុលាការ ... (ត្រូវបានផលប្រយោជន៍ពីគូក្ដី តាមកំណត់ដែលច្បាប់អនុញ្ញាតឱ្យយក)។

អាជ្ញាសាលា នាម ២)

[អាច-ញ៉ា-សា-ឡា] aachnhasala≈

(ច្ប.) មន្ត្រីជំនួយការតុលាការ ទទួលបន្ទុកអនុវត្តកិច្ចការលក់ដោយបង្ខំ អនុវត្តសិទ្ធិប្រាតិភោគ អនុវត្តដោយបង្ខំ អនុវត្តការបញ្ជូនដោយផ្អែកតាមការសម្រេចសេចក្ដីច្បាប់ឬមូលដ្ឋានគតិយុត្តផ្សេងទៀត។

អាជ្ញាសឹក

ច្បាប់ដែលបញ្ញត្តប្រើក្នុងកាលកើតសង្គ្រាម (ច្រើនប្រើអំណាចម៉ឺងម៉ាត់ខុសពីច្បាប់ធម្មតា) :

អាជ្ញាសឹក នាម

[អាច-ញ៉ា-សឹក] aachnhasoek≈

ច្បាប់ដែលបញ្ញត្តប្រើក្នុងកាលកើតសង្គ្រាម (ច្រើនប្រើអំណាចម៉ឺងម៉ាត់ខុសពីច្បាប់ធម្មតា) :

អាជ្ញា—

(ម.ព. អាជ្ញា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាជ្ញា— នាម

[អាច-ញ៉ា—] aachnha—≈

(ម.ព. អាជ្ញា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចារ្យ— នាម

អាចារ– នាម

អាចារ— នាម

អាចិណ្ណ គុណនាម a

អាចិណ្ណ គុណកិរិយា b

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណ នាម

អាចិណ្ណា— នាម

អាចិណ្ណ— នាម

អាជានីយ នាម

អាជានេយ្យ នាម

អាជានេយ្យ នាម

អាជានេយ្យ នាម

អាជានៃយ នាម

អាជិ នាម

អាជិ នាម

អាជិ នាម

អាជិ នាម

អាជីព នាម ១)

អាជីព នាម ២)

អាជីវ នាម

អាជីវ នាម

អាជីវ នាម

អាជីវ នាម

អាជីវ នាម

អាជីវក នាម

អាជីវកម្ម នាម ១)

អាជីវកម្ម នាម ២)

អាជីវករ នាម

អាជីវិកា នាម

អាជីវៈ នាម

អាជីវ— នាម

អាជ្ជវៈ នាម

អាជ្ញា នាម ១)

អាជ្ញា នាម ២)

អាជ្ញា នាម ៣)

អាជ្ញា នាម ១)

អាជ្ញា នាម ២)

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញា នាម

អាជ្ញាកណ្ដាល នាម ១)

អាជ្ញាកណ្ដាល នាម ២)

អាជ្ញាកណ្ដាល នាម ៣)

អាជ្ញាធរ នាម

អាជ្ញានិយម នាម

អាជ្ញាបណ្ណ នាម

អាជ្ញាពិន័យ នាម

អាជ្ញាភាព នាម

អាជ្ញាភាព នាម

អាជ្ញាយុកាល នាម

អាជ្ញាសាលា នាម ១)

អាជ្ញាសាលា នាម ២)

អាជ្ញាសឹក នាម

អាជ្ញា— នាម