វចនានុក្រមខ្មែរ

អាណោចអាធម្ម កិរិយាសព្ទ

[អា-ណោច-អា-ធ័ម] aanaochaathmo≈

(ម.ព. អាណោចអាធ័ម)។

អាណោចអាធ័ម

ស្រងោចលន្លោចចិត្តពោរពេញដោយទុក្ខឬចង្អៀតចិត្តណែនតឹងស្ទើរប្រេះទ្រូង :

អាណោចអាធ័ម កិរិយាសព្ទ

[អា-ណោច-អា-ធ័ម] aanaochaathmo≈

ស្រងោចលន្លោចចិត្តពោរពេញដោយទុក្ខឬចង្អៀតចិត្តណែនតឹងស្ទើរប្រេះទ្រូង :

អាតាបី

អ្នកដែលមានការព្យាយាមកម្ដៅបាប គឺអ្នកដែលខំប្រឹងប្រព្រឹត្តធម៌យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស, អ្នកដែលប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ។

អាតាបី នាម

[អា-តា-ប៉ី] aatabei

អ្នកដែលមានការព្យាយាមកម្ដៅបាប គឺអ្នកដែលខំប្រឹងប្រព្រឹត្តធម៌យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស, អ្នកដែលប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ។

អាតាបៈ

ការព្យាយាមកម្ដៅបាបឬកម្ដៅកិលេស គឺការព្យាយាមដ៏មុតមាំដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស; ការប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ :

អាតាបៈ នាម ១)

[អា-តា-ប៉ៈ] aatabak

កម្ដៅព្រះអាទិត្យ, កម្ដៅថ្ងៃ; គ្រឿងកម្ដៅ; ចង្អើរ។

អាតាបៈ នាម ២)

[អា-តា-ប៉ៈ] aatabak

ការព្យាយាមកម្ដៅបាបឬកម្ដៅកិលេស គឺការព្យាយាមដ៏មុតមាំដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស; ការប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ :

អាតុរ គុ., កិ.

[អា-តុ-រ៉ៈ] aator

ដែលក្ដៅអន្ទះអន្ទែង; មានជំងឺ, ឈឺ; ដែលមានជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង។

អាតុរ នាម

[អា-តុ-រ៉ៈ] aator

ជំងឺ; ជំងឺក្ដៅ, ជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង។

អាតុរ នាម

[អា-តុ-រ៉ៈ-គ្រឹះ] aator

(ម.ព. អាតុរមន្ទីរ)។

អាតុរ នាម

[អា-តុ-រ៉ៈ-ភាប] aator

ភាពនៃជំងឺឬភាពនៃជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង។

អាតុរ នាម

[អា-តុ-រ៉ៈ-រូប] aator

រូបដែលមានសភាពជាអ្នកឈឺ, រូបដែលកំពុងមានជំងឺ។

អាតុរ—

(ម.ព. អាតុរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាតុរ— នាម

[អា-តុ-រ៉ៈ—] aatorak—≈

(ម.ព. អាតុរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាតូម

(គីមី.) ភាគល្អិតតូចបំផុតនៃអង្គធាតុ ដែលសម្គាល់លក្ខណៈគីមីនៃអង្គធាតុនោះ :

អាតូម នាម

[អា-តូម] aatoum≈

(គីមី.) ភាគល្អិតតូចបំផុតនៃអង្គធាតុ ដែលសម្គាល់លក្ខណៈគីមីនៃអង្គធាតុនោះ :

អាតូមនិយម

(ទស្សនៈ.) ទ្រឹស្ដីបុរាណរបស់ដេម៉ូគ្រីត អេពីគួ និងលុយក្រែស ដែលថា ចុណ្ណភាគសុទ្ធល្អិតបំផុត មិនអាចបំបែកតទៅទៀតបាន និងមិនអាចបំផ្លាញបាន គឺជាសមាសភាពមូលដ្ឋាននៃចក្រវាលទាំងមូល។

អាតូមនិយម នាម

[អា-តូម-និ-យំ] aatoumniyum≈

(ទស្សនៈ.) ទ្រឹស្ដីបុរាណរបស់ដេម៉ូគ្រីត អេពីគួ និងលុយក្រែស ដែលថា ចុណ្ណភាគសុទ្ធល្អិតបំផុត មិនអាចបំបែកតទៅទៀតបាន និងមិនអាចបំផ្លាញបាន គឺជាសមាសភាពមូលដ្ឋាននៃចក្រវាលទាំងមូល។

អាតេរ៉ូម

(វេជ្ជ.) គីស្ដកើតឡើងដោយសារកំណកខ្ទុះនៃមុន។

អាតេរ៉ូម នាម

[អា-តេ-រ៉ូម] aateroum≈

(វេជ្ជ.) គីស្ដកើតឡើងដោយសារកំណកខ្ទុះនៃមុន។

អាត់

សន្លឹកបៀម៉្យាងនៅក្នុងល្បែងបៀ កំណត់ថាមួយគ្រាប់ :

អាត់ គុណនាម

[អាត់] aat

តូច; ក្រិស។

អាត់ នាម

[សេក-អាត់] aat

ឈ្មោះសត្វសេកមួយប្រភេទ មាឌតូចចំពុះខ្មៅ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ សេកក្រិច, ខ្លះហៅ សេកក្រិស "សេកតូច"។

អាត់ នាម

[ស្វាយ-អាត់] aat

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទផ្លែតូចៗជាងស្វាយទាំងពួង។

អាត់ នាម

[អាត់] aat

មេក្រមីដែលកើតនៅក្រោមស្បែកមនុស្ស, មានទឹករងៃថ្លាៗ (បន្តិចបន្តួច) នាំបណ្ដាលឱ្យរមាស់, ច្រើនកើតត្រង់ចង្វែកដៃ, បាតដៃ និងម្រាមដៃជាងកន្លែងឯទៀត :

អាត់ កិរិយាសព្ទ

[អាត់] aat

ថតសំឡេងចូលទៅកាស្សែតដោយប្រើម៉ាញ៉េ :

អាត់ នាម

[អាត់] aat

សន្លឹកបៀម៉្យាងនៅក្នុងល្បែងបៀ កំណត់ថាមួយគ្រាប់ :

អាត់ដុកម្ម

ចលនាសរីរាង្គដែលទាញពីក្រៅចូលក្នុងខុសពីទម្រង់ដើម។

អាត់ដុកម្ម នាម

[អាត់-ដុ-កំា] aatdokama≈

ចលនាសរីរាង្គដែលទាញពីក្រៅចូលក្នុងខុសពីទម្រង់ដើម។

អាត្ម គុណនាម

[អា-ត្មៈ-ក្រឹត] aatmar

ដែលនាំបណ្ដាលពីខ្លួនឯង :

អាត្ម នាម

[អា-ត្មៈ-គត់] aatmar

ចំពោះខ្លួន, ផ្ទាល់ខ្លួន :

អាត្ម នាម

[អា-ត្មៈ-គ្រា-ហិ-ណី] aatmar

(ម.ព. អាត្មគ្រាហិន)។

អាត្ម នាម

[អា-ត្មៈ-គ្រា-ហិន] aatmar

អ្នកដែលឃើញតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។

អាត្ម នាម

[អា-ត្មៈ-ឃាត] aatmar

អត្តឃាត (ការសម្លាប់ខ្លួន)។

អាត្ម នាម

[អា-ត្មៈ-ជៈ] aatmar

បុត្រ (ប្រើបានទាំងបុត្រនិងបុត្រី)។

អាត្ម នាម

[អា-ត្មៈ-ទ្រោ-ហិន] aatmar

ដំណើរធ្វើខ្លួនឱ្យលំបាកហួសហេតុ (ដូចយ៉ាងការបង្អត់អាហារខ្លួនជាដើម)។

អាត្មា សព្វនាម ៣)

[អា-ត្មា] aatma

ពាក្យសម្រាប់ឮបព្វជិតពុទ្ធសាសនិកនិយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជន, សំដៅសេចក្ដីថា "ខ្ញុំ, អាចក្ដី" :

អាត្មា កិរិយាសព្ទ

[ចិញ-ចឹម-អា-ត្មា] aatma

ចិញ្ចឹមខ្លួន។

អាត្មាធីន នាម

[អា-ត្មា-ធីន] aatmathin

ដូចគ្នានឹង អត្តាធីន (ម.ព. អត្ត)។

អាត្មានិយម

ការប្រកាន់យកតែខ្លួនឯងឬប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន :

អាត្មានិយម នាម

[អា-ត្មា-និ-យំ] aatmaniyom

ការប្រកាន់យកតែខ្លួនឯងឬប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន :

អាត្មាភាព នាម

[អា-ត្មា-ភាប] aatmeapheab≈

(ម.ព. អាត្មា សព្វ.) :

អាត្មា—

(ម.ព. អាត្មា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាត្មា— នាម

[អា-ត្មា—] aatmea—≈

(ម.ព. អាត្មា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាត្មោបជីវិន

អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាស្រ័យកម្លាំងខ្លួន :

អាត្មោបជីវិន នាម

[អា-ត្មោ-ប៉ៈ-ជី-វិន] aatmaobchivin

អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាស្រ័យកម្លាំងខ្លួន :

អាត្មោបជីវិនី នាម

[អា-ត្មោ-ប៉ៈ-ជី-វិ-នី] aatmaobchivini

(ម.ព. អាត្មោបជីវិន)។

តាមលទ្ធិខ្លះប្រែថា "ព្រលឹង" ក៏មាន, គេនិយាយថា ក្នុងរូបយើងមានអាត្ម័ន, កាលណាយើងដេកលក់ស៊ប់, ចួនកាលអាត្ម័នចេញពីរូប ត្រាច់ចរទៅខាងក្រៅ, លុះដល់វេលា ទើបវិលត្រឡប់ចូលមកក្នុងរូបវិញ (គេថា ព្រលឹងតូច ព្រលឹងធំ តាមទម្លាប់ជឿ) :

អាត្ម័ន នាម ១)

[អា-ត្មាន់] aatmoan

អាត្មា (ខ្លួន; ចិត្ត)។

អាត្ម័ន នាម ២)

[អា-ត្មាន់] aatmoan

តាមលទ្ធិខ្លះប្រែថា "ព្រលឹង" ក៏មាន, គេនិយាយថា ក្នុងរូបយើងមានអាត្ម័ន, កាលណាយើងដេកលក់ស៊ប់, ចួនកាលអាត្ម័នចេញពីរូប ត្រាច់ចរទៅខាងក្រៅ, លុះដល់វេលា ទើបវិលត្រឡប់ចូលមកក្នុងរូបវិញ (គេថា ព្រលឹងតូច ព្រលឹងធំ តាមទម្លាប់ជឿ) :