វចនានុក្រមខ្មែរ

អានាបាណ នាម ៣)

[អា-ណា-ប៉ា-ណៈ] aaneaban

ឈ្មោះវិធីស្មិងស្មាធិ៍មួយយ៉ាង (ខាងផ្លូវឆ្វេងក្រៅពីបែបកម្មដ្ឋាន) ប្រើវិធីភាវនារាប់ខ្យល់ដង្ហើមដែរ :

អានាបាណស្សតិ

កម្មដ្ឋានមានវិធីតាំងស្មារតីរាប់ខ្យល់ដង្ហើមចេញចូលជាអារម្មណ៍ (ហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ អានាបា ក៏បានដែរ) :

អានាបាណស្សតិ នាម

[អា-ណា-ប៉ា-ណ័ស-សៈ-តិ] aanabansasakte≈

កម្មដ្ឋានមានវិធីតាំងស្មារតីរាប់ខ្យល់ដង្ហើមចេញចូលជាអារម្មណ៍ (ហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ អានាបា ក៏បានដែរ) :

អានាបាណស្សតិកម្មដ្ឋាន

(ម.ព. អានាបាណស្សតិ)។

អានាបាណស្សតិកម្មដ្ឋាន នាម

[អា-ណា-ប៉ា-ណ័ស-សៈ-តិ-កាំ-ម៉័ត-ឋាន] aanabansasaktekaammtathan≈

(ម.ព. អានាបាណស្សតិ)។

អានាប្រាណ

(ម.ព. អានាបាណ)។

អានាប្រាណ នាម

[អា-ណា-ប្រ៉ាន] aaneabran

(ម.ព. អានាបាណ)។

អានាហរោគ

រោគទល់ គឺជំងឺទល់ឧច្ចារៈឬបស្សាវៈ, ជំងឺទល់ខ្យល់, ជំងឺទល់ពោះច្រអរ :

អានាហរោគ នាម

[អា-ណា-ហៈ-រោក] aaneaharouk

រោគទល់ គឺជំងឺទល់ឧច្ចារៈឬបស្សាវៈ, ជំងឺទល់ខ្យល់, ជំងឺទល់ពោះច្រអរ :

អានិសង្ស

មនុស្សមានកុសល។

អានិសង្ស នាម

[អា-និ-សង់] aanisangsor

ផលនៃកុសល, ផលបុណ្យ; គុណប្រយោជន៍ឬសេចក្ដីសុខ ចម្រើន ដែលបានអំពីការប្រព្រឹត្តល្អ :

អានិសង្ស នាម

[មៈ-នុស-មាន-អា-និ-សង់] aanisangsor

មនុស្សមានកុសល។

អានិសន្ទានុភាព

អានុភាពនៃអានិសង្ស ដែលបង្ហូរផលមកឱ្យ, ដែលផ្ដល់ផលឱ្យឬដែលចេញមុខឱ្យផល :

អានិសន្ទានុភាព នាម

[អា-និ-សន់-ទា-នុ-ភាប] aanisnteanupheap

អានុភាពនៃអានិសង្ស ដែលបង្ហូរផលមកឱ្យ, ដែលផ្ដល់ផលឱ្យឬដែលចេញមុខឱ្យផល :

អានីតភណ្ឌ

របស់, វត្ថុ, អីវ៉ាន់, ព័ស្តុភារ ដែលនាំមកឬដែលយកជាប់នឹងខ្លួនមក; អីវ៉ាន់អ្នកដំណើរ។

អានីតភណ្ឌ នាម

[អា-នី-តៈ-ភ័ន] aanitphondor

របស់, វត្ថុ, អីវ៉ាន់, ព័ស្តុភារ ដែលនាំមកឬដែលយកជាប់នឹងខ្លួនមក; អីវ៉ាន់អ្នកដំណើរ។

អានីតវត្ថុ

(ម.ព. អានីតភណ្ឌ)។

អានីតវត្ថុ នាម

[អា-នី-តៈ-វ័ត-ថុ] aanitakvtatho≈

(ម.ព. អានីតភណ្ឌ)។

អានុភាព

(ច្ប.) ផលគតិយុត្តដែលកើតចេញពីលិខិតគតិយុត្ត ដូចជាសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការ ជាដើម។

អានុភាព នាម

[អា-នុ-ភាប] aanupheap

អំណាច; តេជះ; សេចក្ដីអង់អាច, សេចក្ដីក្លាហាន :

អានុភាព នាម

[អា-នុ-ភាប] aanupheap

(រូប.) ផលធៀបរវាងកម្មន្តនិងរយៈពេល។

អានុភាព នាម

[អា-នុ-ភាប] aanupheap

(ច្ប.) ផលគតិយុត្តដែលកើតចេញពីលិខិតគតិយុត្ត ដូចជាសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការ ជាដើម។

អានុភាព–

(ម.ព. អានុភាព) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អានុភាព– នាម

[—អា-នុ-ភាប] —aanupheab≈

(ម.ព. អានុភាព) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អានៈ

(ម.ព. អាន{¥¥}១{££})។

អានៈ នាម

[អា-ណៈ] aanak≈

(ម.ព. អាន១)។

អាន់ជ្រី

ដែលជាអ្នកលេងកាប់ចាក់ :

អាន់ជ្រី នាម a

[អាន់-ជ្រី] aanochri

អ្នកលេងកាប់ចាក់ :

អាន់ជ្រី គុណនាម b

[អាន់-ជ្រី] aanochri

ដែលជាអ្នកលេងកាប់ចាក់ :

អាប នាម

[អាប] aab

ឈ្មោះសិល្បវិទ្យាទុរាចារមួយយ៉ាងរបស់មនុស្សស្រី មានពិធីចងបិសាចឱ្យកាន់កាប់ សម្រាប់ប្រើធ្វើគេឱ្យឈឺចាប់ចុកសៀត :

អាប នាម

[ស្រី-ពូច-អាប] aab

ស្រីដែលជាប់ពូជពីស្រីចេះអាបពីមុនៗមក។

អាប នាម

[អាប-ប្រ-ពៃ-នី] aab

ខ្មោចអាបដែលគេបោះបង់លែងថែរក្សាទៅហើយ។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ] aaban

ផ្សារ (ផ្សារលក់ទំនិញ)។

អាបណ នាម

[ចុល-ឡា-ប័ន] ឬ [ចុល-ឡា-ប៉័ន] aaban

ផ្សារតូច។

អាបណ នាម

[ចូ-ឡា-ប័ន] aaban

(ម.ព. ចុល្លាប័ណ)។

អាបណ នាម

[ប៉ៈ-កិន-ណៈ-កា-ប័ន] aaban

ផ្សាររាយរង។

អាបណ នាម

[មៈ-ហន់-តា-ប័ន] aaban

ផ្សារធំ។

អាបណ នាម

[អៈ-ធិ-កា-ប័ន] aaban

ផ្សារហ៊ឹកហ៊ាក់។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ-គ្រឹះ] aaban

ផ្ទះផ្សារ។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណ័ត-ឋាន] aaban

ទីផ្សារ។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ-ពា-និច] aaban

អ្នកលក់ទំនិញក្នុងផ្សារ (អ្នកផ្សារ)។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ-ពា-និ-ជា] aaban

(ម.ព. អាបណពាណិជ)។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ-វៈ-និច] aaban

ទំនិញផ្សារ (ប្រើជា អាបណភណ្ឌ, អាបណវិក្កាយិក, អាបណវិក្រាយិក "របស់ដែលត្រូវដាក់លក់ក្នុងផ្សារ" ក៏បាន)។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ-វៈ-និច] aaban

(ម.ព. អាបណវណិជ្ជ)។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណ័ស-ស្ថាន] aaban

(ម.ព. អាបណដ្ឋាន)។

អាបណ នាម

[អា-ប៉ៈ-ណា-គា] aaban

(ម.ព. អាបណគ្រឹះ)។

អាបណក

សំដៅសេចក្ដីថា "ពន្ធផ្សារ គឺភាស៊ី ឬភាស៊ីផ្សារ"។

អាបណក នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ-កៈ] aabonok

អ្នកលក់ទំនិញក្នុងផ្សារ (អ្នកផ្សារ)។

អាបណក នាម

[អា-ប៉ៈ-ណិក] aabonok

សំដៅសេចក្ដីថា "ពន្ធផ្សារ គឺភាស៊ី ឬភាស៊ីផ្សារ"។

អាបណសញ្ញា

លិខិតឬសំបុត្របញ្ជាក់ការទិញឬលក់។

អាបណសញ្ញា នាម

[អា-ប៉ៈ-ណៈ-ស័ញ-ញ៉ា] aabaknaksnhonha≈

លិខិតឬសំបុត្របញ្ជាក់ការទិញឬលក់។

អាបណិកា

(ម.ព. អាបណក)។

អាបណិកា នាម

[អា-ប៉ៈ-ណិ-កា] aabneka

(ម.ព. អាបណក)។

អាបណ–

(ម.ព. អាបណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

អាបណ– នាម

[—អា-ប៉ៈ-ណៈ] —aabaknak≈

(ម.ព. អាបណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

អាបត្តិ

ភិក្ខុប្រកាសទោសដែលខ្លួនត្រូវព្រោះល្មើសពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ (ចំពោះមុខសង្ឃឬគណៈឬក៏ភិក្ខុផងគ្នា...)។

អាបត្តិ នាម

[អា-ប័ត] aabtte

(ព.វិ.) ទោសដែលភិក្ខុត្រូវព្រោះកន្លងឬល្មើសពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ :

អាបត្តិ នាម

[ភិក-ខុ-សំ-ដែង-អា-បាត់] aabtte

ភិក្ខុប្រកាសទោសដែលខ្លួនត្រូវព្រោះល្មើសពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ (ចំពោះមុខសង្ឃឬគណៈឬក៏ភិក្ខុផងគ្នា...)។

អាបទា

(ម.ព. អាប័ទ)។

អាបទា នាម

[អា-ប៉ៈ-ទា] aabaktea≈

(ម.ព. អាប័ទ)។

អាបឡាប

ព្រវីព្រវារ, តតេបតតាប; កខ្វេសកខ្វាស :

អាបឡាប គុណនាម

[អាប-ឡាប] aabalab

ព្រវីព្រវារ, តតេបតតាប; កខ្វេសកខ្វាស :

អាបាន នាម

[អា-ប៉ា-ណៈ] aabanak≈

ការផឹកសុរា។

អាបាន នាម

[អា-ប៉ា-ណៈ-គ្រឹះ] aabanakkroeeah≈

ផ្ទះសម្រាប់ផឹកសុរា គឺផ្ទះលក់សុរា, តៀមស្រា។

អាបាន នាម

[អា-ប៉ា-ណៈ-ភូម] aabanakphum≈

កន្លែងសម្រាប់ផឹកសុរា, កន្លែងសម្រាប់ស៊ីផឹក; ទីប្រជុំលៀងភោជនាហារមានសុរាផង។

អាបាន នាម

[អា-ប៉ា-ណា-គា] aabanakea≈

(ម.ព. អាបានគ្រឹះ)។

អាបានៈ

(ម.ព. អាបាន)។

អាបានៈ នាម

[អា-ប៉ា-ណៈ] aabanak≈

(ម.ព. អាបាន)។

អាបាយិកសត្ត

សត្វដែលកើតក្នុងអបាយ, វិនិបាតិកសត្វ (ហៅ អបាយសត្វ ក៏បាន)។

អាបាយិកសត្ត នាម

[អា-ប៉ា-យិ-កៈ-ស័ត] aabayiksott

សត្វដែលកើតក្នុងអបាយ, វិនិបាតិកសត្វ (ហៅ អបាយសត្វ ក៏បាន)។

អាបាយិកសត្វ

(ម.ព. អាបាយិកសត្ត)។

អាបាយិកសត្វ នាម

[អា-ប៉ា-យិ-កៈ-ស័ត] aabayikaksta≈

(ម.ព. អាបាយិកសត្ត)។

អាបុច្ឆន នាម

[អា-ប៉ុច-ឆន់] aabochchhon

ការលា (ការប្រាប់ថាទៅឯណោះៗ) :

អាបុច្ឆនៈ

ដំណើរលា។

អាបុច្ឆនៈ នាម

[អា-ប៉ុច-ឆៈ-ណៈ] aabochchhaknak≈

(ម.ព. អាបុច្ឆន)។

អាបុច្ឆនៈ នាម

[អា-ប៉ុច-ឆៈ-ណៈ-កៈ-ថា] aabochchhaknakkaktha≈

ពាក្យលា។

អាបុច្ឆនៈ នាម

[អា-ប៉ុច-ឆៈ-ណៈ-ប័ន] aabochchhaknakbno≈

សំបុត្រលា។

អាបុច្ឆនៈ នាម

[អា-ប៉ុច-ឆៈ-ណៈ-ប័ត] aabochchhaknakbta≈

(ម.ព. អាបុច្ឆនបណ្ណ)។

អាបុច្ឆនៈ នាម

[អា-ប៉ុច-ឆៈ-ណៈ-ភាប] aabochchhaknakpheab≈

ដំណើរលា។

អាបុច្ឆន—

(ម.ព. អាបុច្ឆន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាបុច្ឆន— នាម

[អា-ប៉ុច-ឆៈ-ណៈ—] aabochchhaknak—≈

(ម.ព. អាបុច្ឆន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាបុច្ឆា

ការលា (អាបុច្ឆនៈ) :

អាបុច្ឆា នាម

[អា-ប៉ុច-ឆា] aabochchha

ការសួរនាំឬសន្ទនារកគ្នាដោយរាក់ទាក់, ដោយរួសរាយ :

អាបុច្ឆា នាម

[អា-ប៉ុច-ឆា] aabochchha

ការលា (អាបុច្ឆនៈ) :

អាបោ

(ម.ព. អាបោសំសដ្ឋ)។

អាបោ នាម

[អា-ប៉ោ] aabao

ទឹក :

អាបោ នាម

[អា-ប៉ោ-កៈ-សិន] aabao

កសិណកម្មដ្ឋានដែលយោគីសម្លឹង ទឹកជាអារម្មណ៍ រំពឹងថា "ទឹកៗ ..." ដើម្បីឱ្យមូលចិត្តស្លុងស៊ប់ទៅរកសមាធិ។

អាបោ នាម

[អា-ប៉ោ-ទេប] aabao

ទេវតាឈ្មោះ អាបោ គឺព្រហ្មដែលកាលនៅជាមនុស្ស បានចម្រើនអាបោកសិណ។

អាបោ នាម

[អា-ប៉ោ-ធាត] aabao

ធាតុទឹក គឺធាតុរាវៗ ដែលរាប់បញ្ចូលក្នុងធាតុ ៤យ៉ាង ឬ ៥យ៉ាងគឺ បឋវីធាតុ ធាតុដី, អាបោធាតុ ធាតុទឹក, តេជោធាតុ ធាតុភ្លើង, វាយោធាតុ ធាតុខ្យល់; អាកាសធាតុ ធាតុអាកាស។

អាបោ នាម

[អា-ប៉ោ-មា-ត្រា] aabao

មាត្រាស្ទង់ទឹក, រង្វាស់ស្ទង់ទឹក; គ្រឿងស្ទង់ទឹក។

អាបោ គុណនាម

[អា-ប៉ោ-ម៉ៃ] aabao

ដែលសុទ្ធតែទឹក។

អាបោ គុណនាម

[អា-ប៉ោ-ស័ង-ស័ត] aabao

ដែលលាយទឹក។

អាបោ គុណនាម

[អា-ប៉ោ-ស័ង-ស័ត-ឋៈ] aabao

(ម.ព. អាបោសំសដ្ឋ)។

អាបោ—

(ម.ព. អាបោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាបោ— គុណនាម

[អា-ប៉ោ—] aabao—≈

(ម.ព. អាបោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាប៉ារថេដ

(ភូមិ.) ប្រព័ន្ធនៃនយោបាយមួយដែលតាំងឡើងនៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងពីឆ្នាំ១៩៤៨ដល់ទសវត្សចុងក្រោយនៃស.វ.ទី២០ដោយឈរលើការប្រកាន់ពូជសាសន៍និងការសង្កត់សង្កិនលើប្រជាជនស្បែកខ្មៅភាគច្រើន ពីសំណាក់ប្រជាជនស្បែកសភាគតិចដែលកាន់អំណាច ដោយមិនឱ្យលាយឡំប្រជាជនស្បែកខ្មៅជាមួយប្រជាជនស្បែកស។

អាប៉ារថេដ នាម

[អា-ប៉ា-ថេត] aabathet≈

(ភូមិ.) ប្រព័ន្ធនៃនយោបាយមួយដែលតាំងឡើងនៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងពីឆ្នាំ១៩៤៨ដល់ទសវត្សចុងក្រោយនៃស.វ.ទី២០ដោយឈរលើការប្រកាន់ពូជសាសន៍និងការសង្កត់សង្កិនលើប្រជាជនស្បែកខ្មៅភាគច្រើន ពីសំណាក់ប្រជាជនស្បែកសភាគតិចដែលកាន់អំណាច ដោយមិនឱ្យលាយឡំប្រជាជនស្បែកខ្មៅជាមួយប្រជាជនស្បែកស។

អាប៉ោង

ដាក់ប្រាក់ក្រយាតំណាងក្នុងល្បែងអាប៉ោង :

អាប៉ោង នាម

[អា-ប៉ោង] aapaong

ឈ្មោះជូតកម្មមួយយ៉ាង លេងស៊ីសងដោយមានមេបង្វិលឱ្យវិលឈរ ហើយគ្របបំបាត់មិនឱ្យឃើញ, លុះបើកគម្របឡើង ទើបដឹងថាត្រូវស៊ីត្រូវសងតាមលក្ខណៈដែលកំណត់ :

អាប៉ោង កិរិយាសព្ទ

[ចាក់-អា-ប៉ោង] aapaong

ដាក់ប្រាក់ក្រយាតំណាងក្នុងល្បែងអាប៉ោង :