វចនានុក្រមខ្មែរ

អាម៉ូរ៉ូស

(ម.ព.កង្វាក់)។

អាម៉ូរ៉ូស នាម

[អា-ម៉ូ-រ៉ូស] aamourous≈

(ម.ព.កង្វាក់)។

អាម៉េរិក

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាម៉េរិកនោះ។

អាម៉េរិក នាម ១)

[អា-ម៉េ-រិច] aamerik

(ភូមិ.) ឈ្មោះទ្វីបមួយក្នុងមនុស្សលោក នៅក្នុងចន្លោះលំហនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនិងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក (រាប់ចូលក្នុងចំនួនមហាទ្វីបទាំង ៥) :

អាម៉េរិក នាម ២)

[អា-ម៉េ-រិច] aamerik

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាម៉េរិកនោះ។

អាម៉េរិកឡាទីន

ប្រទេសនៅទ្វីបអាម៉េរិកប៉ែកកណ្ដាលនិងខាងត្បូង។ ប្រទេសតំបន់នេះច្រើនប្រើភាសាអេស្ប៉ាញនិងព័រទុយកាល់។

អាម៉េរិកឡាទីន នាម

[អា-ម៉េ-រិច-ឡា-ទីន] aamerichlatin≈

ប្រទេសនៅទ្វីបអាម៉េរិកប៉ែកកណ្ដាលនិងខាងត្បូង។ ប្រទេសតំបន់នេះច្រើនប្រើភាសាអេស្ប៉ាញនិងព័រទុយកាល់។

អាម៉្ញូស

(វេជ្ជ.) ស្រទាប់ក្នុងនៃភ្នាសទារកដែលអភិវឌ្ឍទៅតាមការរីកធំធាត់របស់ទារកនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយ :

អាម៉្ញូស នាម

[អា-ម៉្ញូស] aamnhus≈

(វេជ្ជ.) ស្រទាប់ក្នុងនៃភ្នាសទារកដែលអភិវឌ្ឍទៅតាមការរីកធំធាត់របស់ទារកនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយ :

អាម័យ

(ម.ព. អាមយ)។

អាម័យ នាម

[អា-ម៉ៃ] aamai≈

(ម.ព. អាមយ)។

អាយ សព្វនាម

[អាយ] ay

ដែលទីទៃពីពាក្យថា នាយ ឬ ខាងនាយ គឺខាងនេះ, ខាងឯណេះ :

អាយ កិរិយាសព្ទ

[ថា-នាយ-ថា-អាយ] ay

ថានេះថានោះ, ថានេះហើយថានោះទៀត :

អាយ គុណកិរិយា

[នាយ-អាយ] ay

ពីនេះពីនោះ, ខាងណេះខាងណោះ, ត្រង់ណេះត្រង់ណោះ :

អាយកូម

វិទ្យុទាក់ទង, ពាក្យនេះហៅតាមឈ្មោះក្រុមហ៊ុនផលិតវិទ្យុទាក់ទង។

អាយកូម នាម

[អាយ-កូម] aaykoum≈

វិទ្យុទាក់ទង, ពាក្យនេះហៅតាមឈ្មោះក្រុមហ៊ុនផលិតវិទ្យុទាក់ទង។

អាយខន

(ប.ព.) រូបគំនូរតូចលើអេក្រង់ដែលតំណាងឱ្យការបំពេញកិច្ចការអ្វីមួយ។

អាយខន នាម

[អាយ-ខន] aaykhno≈

(ប.ព.) រូបគំនូរតូចលើអេក្រង់ដែលតំណាងឱ្យការបំពេញកិច្ចការអ្វីមួយ។

អាយតនិបាត

ទីបំផុតនៃនាមសព្ទដែលសម្រេចដោយវិភត្តិនាមស្រេចហើយឬពាក្យប្រែរបស់វិភត្តិនាម, ដូចជា បុរិស "បុរស" ផ្សំនឹងវិភត្តិនាមជា បុរិសោ "រីបុរស", បុរិសំ "នូវបុរស", បុរិសេន "ដែលបុរស", បុរិសស្ស "ដល់បុរស" ឬ "នៃបុរស" ជាដើម; ឱ, º, ឯន, ស្ស ឬ រី, នូវ, ដែល, ដល់, នៃ ជា អាយតនិបាត (ព.វ.)។

អាយតនិបាត នាម

[អា-យ៉ៈ-តៈ-និ-បាត] aaytonibat

ទីបំផុតនៃនាមសព្ទដែលសម្រេចដោយវិភត្តិនាមស្រេចហើយឬពាក្យប្រែរបស់វិភត្តិនាម, ដូចជា បុរិស "បុរស" ផ្សំនឹងវិភត្តិនាមជា បុរិសោ "រីបុរស", បុរិសំ "នូវបុរស", បុរិសេន "ដែលបុរស", បុរិសស្ស "ដល់បុរស" ឬ "នៃបុរស" ជាដើម; ឱ, º, ឯន, ស្ស ឬ រី, នូវ, ដែល, ដល់, នៃ ជា អាយតនិបាត (ព.វ.)។

អាយតនៈ

សញ្ជាតិប្រទេសឬជាតិភូមិនៃហ្វូងសេះ (ប្រទេសដើមកំណើតសេះ)។

អាយតនៈ នាម

[អា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

លំនៅ; អណ្ដូង; សមោសរណដ្ឋាន; សញ្ជាតិប្រទេស ឬជាតិភូមិ; ហេតុឬការណ៍។ (ព.ពុ.) ភ្នែក, ត្រចៀក, ច្រមុះ, អណ្ដាត, កាយ, មនោ ទាំង ៦នេះ ហៅថា អាយតនៈ ខាងក្នុង (ហៅឱ្យពេញថា ចក្ខ្វាយតនៈ, សោតាយតនៈ, ឃានាយតនៈ, ជិវ្ហាយតនៈ, កាយាយតនៈ, មនាយតនៈ) ព្រោះជាលំនៅនៃអារម្មណ៍, ជាអណ្ដូងរបស់អារម្ម

អាយតនៈ នាម

[គៈ-វា-យៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

សញ្ជាតិប្រទេសនៃហ្វូងគោ។

អាយតនៈ នាម

[ទេ-វា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

លំនៅរបស់ទេវតា (អាស្រមបង់បត់, មន្ទីរធំតូចដែលគេធ្វើចំពោះជាលំនៅនៃទេវតា, ដើមឈើធំឬទីណាមួយដែលជាចេតិយដ្ឋានរបស់ប្រជុំជន ដោយគេសន្មតជឿកាន់ថាជាលំនៅនៃទេវតា។

អាយតនៈ នាម

[មុត-តា-យៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

ហេតុឬការណ៍ដែលនាំឱ្យរួច (ចាកទុក្ខ)។ល។ (ព.វ.) អាយតនៈ នេះជួនកាលគ្រាន់តែភ្ជាប់មកសម្រួលមាត់ឥតប្រែថាជាអ្វីក៏មាន (ហៅថា បទបូរណៈ ឬ សកត្ថ), ដូចជា កម្មាយតនៈ ការងារ, កិច្ចការ, របរ; អំពើ (ដូចគ្នានឹង កម្ម ទទេដែរ) ; សិប្បាយតនៈ សិប្បៈឬសិល្បៈ, សិល្ប៍ (ដូចគ្នានឹង សិប្ប ទទេដែរ)។

អាយតនៈ នាម

[រៈ-តៈ-ណា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

អណ្ដូងរតនវត្ថុ, អណ្ដូងត្បូង។

អាយតនៈ នាម

[សៈ-កុ-ណា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

សមោសរណដ្ឋាននៃហ្វូងបក្សី។

អាយតនៈ នាម

[សុ-វ៉ាន់-ណា-យៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

កន្លែងកើតមាសឬអណ្ដូងមាស។

អាយតនៈ នាម

[អ៊ិស-សៈ-រ៉ា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

លំនៅរបស់ឥស្សរជន។

អាយតនៈ នាម

[អ័ស-សា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

សញ្ជាតិប្រទេសឬជាតិភូមិនៃហ្វូងសេះ (ប្រទេសដើមកំណើតសេះ)។

អាយតនៈ–

(ម.ព. អាយតនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

អាយតនៈ– នាម

[—អា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] —aayaktaknak≈

(ម.ព. អាយតនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

អាយតភាព

ភាពដែលពឹងអាស្រ័យលើអ្នកដទៃ។

អាយតភាព នាម

[អា-យ៉ៈ-តៈ-ភាប] aayaktakpheab≈

ភាពដែលពឹងអាស្រ័យលើអ្នកដទៃ។

អាយលម្ពាយ

ពាក្យក្លាយឃ្លាតពី អាលម្ពាយ (គួរឈប់ប្រើពាក្យឃ្លាតក្លាយនេះ, គួរប្រើពាក្យ អាលម្ពាយ វិញ)។

អាយលម្ពាយ នាម

[អាយ-ល័ម-ពាយ] aaylompeay

ពាក្យក្លាយឃ្លាតពី អាលម្ពាយ (គួរឈប់ប្រើពាក្យឃ្លាតក្លាយនេះ, គួរប្រើពាក្យ អាលម្ពាយ វិញ)។

អាយស្មន្ត

(ម.ព. អាយុស្មន្ត)។

អាយស្មន្ត នាម

[អា-យ៉័ស-ស្មន់] aayssamn≈

(ម.ព. អាយុស្មន្ត)។

អាយស្មា

(ម.ព. អាយុស្មន្ត)។

អាយស្មា នាម

[អា-យ៉័ស-ស្មា] aayssmea≈

(ម.ព. អាយុស្មន្ត)។

អាយាចនៈ

ភាពឬដំណើរនៃការអញ្ជើញឬការនិមន្ត។

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ] aayeachaneak

ការទទូចសូម; ការអង្វរ; ការជម្រាប; ការអញ្ជើញ, ការនិមន្ត, ការអារាធនា :

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ-កៈ-ថា] aayeachaneak

ពាក្យសូម; ពាក្យអង្វរ; ពាក្យនិមន្តឬអញ្ជើញ។

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ-បាត់] aayeachaneak

សំបុត្រអញ្ជើញឬនិមន្ត។

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ-ភាប] aayeachaneak

ភាពឬដំណើរនៃការអញ្ជើញឬការនិមន្ត។

អាយាចន—

(ម.ព. អាយាចនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាយាចន— នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ—] aayachaknak—≈

(ម.ព. អាយាចនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាយាមន្តរ

(ម.ព. រយៈបណ្ដោយ)។

អាយាមន្តរ នាម

[អា-យ៉ា-មន់-តៈ-រ៉ៈ] aayamnotakrak≈

(ម.ព. រយៈបណ្ដោយ)។

អាយាមិក

ដែលនៅបណ្ដោយ បណ្ដោយ។

អាយាមិក គុណនាម

[អា-យ៉ា-មឹក] aayamoek≈

ដែលនៅបណ្ដោយ បណ្ដោយ។

អាយាម័ក

ដែលធ្វើឱ្យទៀងទាត់។

អាយាម័ក គុណនាម

[អា-យ៉ា-ម័ក] aayamka≈

ដែលធ្វើឱ្យទៀងទាត់។

អាយុ

(ម.ព. អាយុបរិយោសាន)។

អាយុ នាម ១)

[អា-យុ] ah yuk

ដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិត, កាលរបស់ជីវិត, កាលដែលជីវិតកំពុងនៅមាន :

អាយុ នាម ២)

[អា-យុ] ah yuk

(ភូមិ.) រយៈពេលនៃជីវិតរស់នៅរបស់បុគ្គលណាមួយចាប់ពីថ្ងៃកើតដល់ពេលណាមួយឬដល់ថ្ងៃស្លាប់។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ក័ប] ah yuk

កំណត់នៃអាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ក័ល] ah yuk

(ម.ព. អាយុកប្ប)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-កាម] ah yuk

ការចង់បានអាយុវែង។

អាយុ នាម

[អា-យុ-កាល] ah yuk

កាលនៃអាយុ គឺជំនាន់, ស្រករ, ស្របក់ស្របាលនៃអាយុឬកាលកំណត់នៃអាយុចំនួនប៉ុណ្ណោះៗ។

អាយុ នាម

[អា-យុក-ខៃ] ah yuk

ដំណើរអស់អាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ក្សៃ] ah yuk

(ម.ព. អាយុក្ខ័យ)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-គៈ-ណៈ-នា] ah yuk

ការរាប់អាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ជន់] ah yuk

អាយុកំណើត គឺអាយុដែលរាប់តាំងពីថ្ងៃចាប់កំណើតឬតាំងពីថ្ងៃកើតមកដល់ថ្ងៃនេះ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ជន់-ម័ន] ah yuk

(ម.ព. អាយុជន្ម)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ជី-វិត] ah yuk

ដំណើរមានអាយុរស់នៅ :

អាយុ នាម

[អា-យុ-ទាន] ah yuk

ការឱ្យអាយុ គឺការជួយឱ្យមានជីវិត (ជីវិតទាន)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ប៉ៈ-រ៉ិច-ឆែត] ah yuk

ការកំណត់អាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ាន] ah yuk

ការរាប់អាយុ; ការស្មានអាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ោ-សាន] ah yuk

ទីបំផុតនៃអាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុប-ប៉ៈ-ម៉ាន] ah yuk

ចំនួនអាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ប្រ-ម៉ាន] ah yuk

(ម.ព. អាយុប្បមាណ)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ព] ah yuk

ពរថាឱ្យមានអាយុវែង (ដូចពរថា សូមឱ្យអ្នកមានអាយុវែង! ...)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ពែត] ah yuk

ពេទ្យអ្នកចេះវិធីថែរក្សាឱ្យមានអាយុវែង ឬពេទ្យអ្នកចេះថ្នាំចម្រើនអាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុប-ពេត] ah yuk

(ម.ព. អាយុវេទ)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-វ័ត-ឍៈ-នៈ-កា] ah yuk

ហេតុដែលនាំឱ្យចម្រើនអាយុ។ អាយុ, វណ្ណៈ, សុខៈ, ពលៈ អាយុ (វែង), សម្បុរ (កាយល្អ), សេចក្ដីសុខ, កម្លាំង (ពាក្យសម្រាប់ឱ្យពរ) :

អាយុ នាម

[អា-យុ-វ័ត-ឍៈ-នៈ-ភេ-ស័ច-ជៈ] ah yuk

ថ្នាំចម្រើនអាយុ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-វ័ត-ឍៈ-នៈ] ah yuk

ដំណើរចម្រើនអាយុ :

អាយុ នាម

[អា-យុ-វ័ត] ah yuk

(ម.ព. អាយុវឌ្ឍនៈ)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-វ័ស-សា] ah yuk

អាយុនិងវស្សា គឺចំនួនអាយុនិងចំនួនវស្សាដែលបួស (បានប៉ុន្មានហើយ?)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-វេច-ជៈ] ah yuk

(ម.ព. អាយុពេទ្យ)។

អាយុ នាម

[អា-យុ-វេត] ah yuk

វិទ្យាសម្រាប់រក្សាអាយុ, វិជ្ជាសម្រាប់ចម្រើនអាយុ, សម្រាប់បង្កើតសុខភាព។

អាយុ នាម

[អា-យុ-សង់-ខា] ah yuk

ការភ្ជុំអាយុ, ការកំណត់អាយុដែលនឹងដល់មរណកាល។

អាយុ នាម

[អា-យុ-សែស] ah yuk

សេសនៃអាយុ គឺអាយុដែលមានសេស មិនគត់ឆ្នាំ។

អាយុ នាម

[អា-យុ-ហៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ោ-សាន] ah yuk

(ម.ព. អាយុបរិយោសាន)។

អាយុត្តកដ្ឋាន

កន្លែងដកហូតពន្ធ កន្លែងបង់ពន្ធ។

អាយុត្តកដ្ឋាន នាម

[អា-យុត-តៈ-កាត់-ឋាន] aayuttakkatthan≈

កន្លែងដកហូតពន្ធ កន្លែងបង់ពន្ធ។

អាយុត្តកៈ

អ្នកមានមុខងារឬនាទីអ្នកតឿនទារសួយអាករ, ជាអ្នកទារពន្ធឬហូតពន្ធ, ហូតភាស៊ី; អាជ្ញាហ្លួងទារពន្ធ; ស្មៀនកាន់បញ្ជីពន្ធ, ចៅហ្វាយពន្ធឬនាយពន្ធ។ ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន ហៅក្រុមលេខកៈមួយក្រុមធ្វើរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ប៉ុន្តែហៅ រាជាយុត្តកៈ។

អាយុត្តកៈ នាម

[អា-យុត-តៈ-កៈ] aayuttakak

អ្នកមានមុខងារឬនាទីអ្នកតឿនទារសួយអាករ, ជាអ្នកទារពន្ធឬហូតពន្ធ, ហូតភាស៊ី; អាជ្ញាហ្លួងទារពន្ធ; ស្មៀនកាន់បញ្ជីពន្ធ, ចៅហ្វាយពន្ធឬនាយពន្ធ។ ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន ហៅក្រុមលេខកៈមួយក្រុមធ្វើរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ប៉ុន្តែហៅ រាជាយុត្តកៈ។

អាយុធ

ដូចគ្នានឹង អាវុធ (ម.ប្រ.)។

អាយុធ នាម

[អា-យុត] aayuth

ដូចគ្នានឹង អាវុធ (ម.ប្រ.)។

អាយុធាគារ

ឃ្លាំងអាវុធ, កន្លែងទុកដាក់គ្រឿងចម្បាំង, គ្រឿងអាវុធយុទ្ធភណ្ឌ, គ្រឿងយុទ្ធោបករណ៍។

អាយុធាគារ នាម

[អា-យុ-ធា-គា] aayutheakear

ឃ្លាំងអាវុធ, កន្លែងទុកដាក់គ្រឿងចម្បាំង, គ្រឿងអាវុធយុទ្ធភណ្ឌ, គ្រឿងយុទ្ធោបករណ៍។

អាយុស្មន្ត

អ្នកមានអាយុ។ ពាក្យលំអុតសម្រាប់ហៅមនុស្សក្មេងជាងខ្លួនឬអ្នកដែលតូចជាងខ្លួន, ដែលគេគោរពខ្លួន (ច្រើនប្រើខាងបព្វជិតជាងគ្រហស្ថ) និមន្តទៅណាអាយុស្មន្ត?; និមន្តអាយុស្មន្តមកខាងណេះ! :

អាយុស្មន្ត នាម

[អា-យុស-ស្មន់] aayussamn≈

អ្នកមានអាយុ។ ពាក្យលំអុតសម្រាប់ហៅមនុស្សក្មេងជាងខ្លួនឬអ្នកដែលតូចជាងខ្លួន, ដែលគេគោរពខ្លួន (ច្រើនប្រើខាងបព្វជិតជាងគ្រហស្ថ) និមន្តទៅណាអាយុស្មន្ត?; និមន្តអាយុស្មន្តមកខាងណេះ! :

អាយុ—

(ម.ព. អាយុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាយុ— នាម

[អា-យុ—] aayu—≈

(ម.ព. អាយុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាយូស

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សំ. អាយុស៑។

អាយូស នាម

[អា-យ៉ូស] aayus

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សំ. អាយុស៑។

អាយោគ

ខ្សែធំទន់ឬសំពត់សម្រាប់ប្រើការអង្គុយផ្អែកពិតយោគខ្លួនឱ្យស្រួលសរសៃ, ហៅថា ខ្សែអាយោគ ឬ សំពត់អាយោគ (មានប្រើតែពីក្នុងបុរាណសម័យ; ក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនា ក៏មាននិយាយអំពីខ្សែឬសំពត់អាយោគនេះដែរ)។