វចនានុក្រមខ្មែរ

ចៅសង្កាត់ជាតិចិនអ្នកកាន់កាប់កិច្ចការរាជការសង្កាត់ ត្រួតត្រាប្រជាជនជាតិចិន ដែលនៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, ជាអ្នកស្ដាប់បង្គាប់ចៅហ្វាយស្រុក (អភិបាលស្រុក) ឬ អធិបតីរាជការក្រុមមឿង (អភិបាលក្រុង) :

អុងប៉ាង នាម

[អុង-ប៉ាង] aongbang

ចៅសង្កាត់ជាតិចិនអ្នកកាន់កាប់កិច្ចការរាជការសង្កាត់ ត្រួតត្រាប្រជាជនជាតិចិន ដែលនៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, ជាអ្នកស្ដាប់បង្គាប់ចៅហ្វាយស្រុក (អភិបាលស្រុក) ឬ អធិបតីរាជការក្រុមមឿង (អភិបាលក្រុង) :

អុងម៉ុង្គ នាម

[អុង-ម៉ុង] aongmungkor

សម្ដីនិយាយឃ្លាតក្លាយមកពីពាក្យ ឧម្មង្គ។

អុងអាត់

(ព.ប្រ.) វ៉ាងទី, ប្រើអំណាចចង់គ្រប់គ្រងគេ :

អុងអាត់ កិ., គុ.

[អុង-អាត់] aongaat≈

(ព.ប្រ.) វ៉ាងទី, ប្រើអំណាចចង់គ្រប់គ្រងគេ :

អុច កិរិយាសព្ទ

[អុច] aoch

(ម.ព. អុជ)។

អុចអាល គុ.កិ., គុ.

[អុច-អាល] aochoaal

(ម.ព. អុជអាល)។

អុចៗ គុណនាម

[អុច-អុច] aoch

(ម.ព. អុជៗ)។

អុជ កិរិយាសព្ទ ១)

[អុច] aoch

ដុតឱ្យឆេះមានអណ្ដាតភ្លើងឡើង :

អុជ កិរិយាសព្ទ ២)

[អុច] aoch

ដុតមិនមានអណ្ដាតភ្លើង :

អុជ កិរិយាសព្ទ ៣)

[អុច] aoch

(ព.ប្រ.) ញុះឬញុះញង់ឱ្យក្ដៅចិត្ត :

អុជ កិរិយាសព្ទ

[នាំ-អុច-នាំ-អាល] aoch

នាំបណ្ដាលឬនាំញុះញង់ឱ្យក្ដៅចិត្ត។

អុជជ័រ

ដុតរណ្ដៅជ័រក្នុងដើមឈើ ដើម្បីឱ្យចេញជ័រថ្លា។

អុជជ័រ កិរិយាសព្ទ

[អុច-ជ័រ] aochchro≈

ដុតរណ្ដៅជ័រក្នុងដើមឈើ ដើម្បីឱ្យចេញជ័រថ្លា។

អុជអាល

ដែលញុះញង់ចាក់រុកនាយអាយឱ្យក្ដៅចិត្តខ្លាំង :

អុជអាល កិរិយាសព្ទ a

[អុច-អាល] aochoaal

(ព.ប្រ.) ញុះញង់ចាក់រុកនាយអាយឱ្យក្ដៅចិត្តខ្លាំង (ដូចគេអុជផងអាលផង) :

អុជអាល គុណនាម b

[អុច-អាល] aochoaal

ដែលញុះញង់ចាក់រុកនាយអាយឱ្យក្ដៅចិត្តខ្លាំង :

អុជៗ

(ព.ប្រ.) ដែលមានសម្បុរឬសណ្ឋានរទុះៗច្រើនអន្លើ (ដូចជាស្នាមអុជ) :

អុជៗ គុណនាម

[អុច-អុច] aoch

(ព.ប្រ.) ដែលមានសម្បុរឬសណ្ឋានរទុះៗច្រើនអន្លើ (ដូចជាស្នាមអុជ) :

អុញ!

ពាក្យលាន់មាត់ដោយភ្ញាក់, ដោយជ្រុលគំនិត, ជ្រុលដៃ; នឹកស្ដាយ; បន្ទោស; ស្ងើចឬដោយមានអំណរជាដើម :

អុញ! ឧទានសព្ទ

[អុញ] aonh≈

ពាក្យលាន់មាត់ដោយភ្ញាក់, ដោយជ្រុលគំនិត, ជ្រុលដៃ; នឹកស្ដាយ; បន្ទោស; ស្ងើចឬដោយមានអំណរជាដើម :

អុញន៏! ឧទានសព្ទ

[អុញ-ណ] aonhna≈

(ម.ព. អុញ!)។

អុត នាម

[អុត] aot

ឈ្មោះរោគពួកមួយ មាន ៣ប្រភេទគឺ អុតធំ អុតក្ដាម និងអុតស្វាយ ដែលកើតនៅលើស្បែកមនុស្សចេញក្រហមផេរស្រដៀងនឹងកញ្ជ្រឹល :

អុត នាម

[អុត-ធំ] aot

អុតដែលកើតព្រោះពេទ្យជោះ ឬកើតឯងហៅថាអុតព្រៃ ជាជំងឺឆ្លង មានអានុភាពក្លាខ្លាំង អាចញ៉ាំងមនុស្សអ្នកកើតឱ្យវិនាសជីវិតក៏មាន, ឱ្យពិការអវយវៈមានខ្វាក់ភ្នែកជាដើមក៏មាន, ឱ្យមានស្នាមរទុះត្រង់មុខឬសព្វសព៌ាង្គកាយក៏មាន (ហៅដោយបញ្ចៀសថា ផ្កាឈើ, កើតផ្កាឈើ) :

អុត នាម

[អុត-ស្វាយ] aot

អុតពួកអុតក្ដាមដែរ ប៉ុន្តែដោរធំៗ មានសម្បុរស្វាយក្រមៅ។

អុតក្ដាម

ជំងឺឆ្លងម៉្យាងដែលច្រើនកើតនៅលើសត្វមានចង្វែកជើង ធ្វើឱ្យមានដំបៅរលួយចង្វែកជើង ក្រចកជើង មាត់ និងកន្សោមដោះ។ វាធ្វើឱ្យសត្វឈឺពិបាកដើរនិងពិបាកស៊ីចំណី :

អុតក្ដាម នាម ១)

[អុត-ក្ដាម] aotkdam≈

អុតដែលកើតនៅលើស្បែកមនុស្សចេញក្រហមផេរស្រដៀងនឹងកញ្ជ្រឹល។

អុតក្ដាម នាម ២)

[អុត-ក្ដាម] aotkdam≈

ជំងឺឆ្លងម៉្យាងដែលច្រើនកើតនៅលើសត្វមានចង្វែកជើង ធ្វើឱ្យមានដំបៅរលួយចង្វែកជើង ក្រចកជើង មាត់ និងកន្សោមដោះ។ វាធ្វើឱ្យសត្វឈឺពិបាកដើរនិងពិបាកស៊ីចំណី :

អុបឆឺយ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្រល់កន្ទុយដំរី សំបកមានក្លិនក្រអូប ប្រើជាគ្រឿងផ្សំថ្នាំឬផ្សំធ្វើគ្រឿងក្រអូបបាន; មាន៣ប្រភេទគឺ អុបឆឺយសៀម, អុបឆឺយទេស, អុបឆឺយយួន (អុបឆឺយយួននេះល្អជាងប្រភេទឯទៀត)។

អុបឆឺយ នាម

[អុប-ឆឺយ] aobachheuy

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្រល់កន្ទុយដំរី សំបកមានក្លិនក្រអូប ប្រើជាគ្រឿងផ្សំថ្នាំឬផ្សំធ្វើគ្រឿងក្រអូបបាន; មាន៣ប្រភេទគឺ អុបឆឺយសៀម, អុបឆឺយទេស, អុបឆឺយយួន (អុបឆឺយយួននេះល្អជាងប្រភេទឯទៀត)។

អុបទិក

(រូប.) ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីពន្លឺនិងការមើលឃើញដោយភ្នែក។

អុបទិក នាម

[អុប-ទិច] aobtich≈

(រូប.) ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីពន្លឺនិងការមើលឃើញដោយភ្នែក។

អុរ

មុខមាត់ដែលទើបភ្ញាក់ពីដេកមិនទាន់លុបលាងជម្រះនៅឡើយ :

អុរ គុ.កិ., គុ.

[អុល] aor

ដែលធ្លាក់ភ្លៀងខ្លាំង :

អុរ គុ.កិ., គុ.

[អុល] aor

ដែលទើបភ្ញាក់ពីដេក :

អុរ នាម

[អុល] aor

មុខមាត់ដែលទើបភ្ញាក់ពីដេកមិនទាន់លុបលាងជម្រះនៅឡើយ :

អុល

(ម.ព. អុរ{¥¥}២{££})។

អុល នាម

[អុល] aol

(ម.ព. អុរ២)។

អុស

(ម.ព. ឧស)។

អុស នាម

[អុស] aos≈

(ម.ព. ឧស)។

អុហ្វសិត

វិធីបោះពុម្ពដោយប្រើបន្ទះស័ង្កសីដែលផ្ដិតរូបនិងអក្សរអំពីហ៊្វីលថត :

អុហ្វសិត នាម

[អុស-សិត] aohvaset

វិធីបោះពុម្ពដោយប្រើបន្ទះស័ង្កសីដែលផ្ដិតរូបនិងអក្សរអំពីហ៊្វីលថត :

អុំ

ចាប់ច្រវាចូកទឹកតាមទំនងបែបបទឱ្យទូកលឿន :

អុំ កិរិយាសព្ទ

[អុំ] aoam

ចាប់ចង្អេរដែលដាក់គ្រាប់ស្រូវជាដើមដោយដៃទាំងពីរលើកដាក់ៗ ដូចគេចាប់ជះ ដើម្បីឱ្យហើរសម្ដីស្រូវជាដើម :

អុំ កិរិយាសព្ទ

[អុំ] aoam

ចាប់ច្រវាចូកទឹកតាមទំនងបែបបទឱ្យទូកលឿន :

អុំត្រុំ

ដែលចេះតែសំកុកសម្កុលឬសម្ងំនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតជាដើម :

អុំត្រុំ គុ.កិ., គុ.

[អុំ-ត្រុំ] aoamtroam

ដែលចេះតែសំកុកសម្កុលឬសម្ងំនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតជាដើម :

អុំទូក

ឈ្មោះភ្លេងមានទំនងលំនាំជាបទអុំទូក :

អុំទូក នាម ១)

[អុំ-ទូក] aoamtuk

ឈ្មោះបទឬទំនុកច្រៀងមួយមេមានចេញពាក្យថា អុំទូក តាមថ្នាក់ម្ដងៗ :

អុំទូក នាម ២)

[អុំ-ទូក] aoamtuk

ឈ្មោះភ្លេងមានទំនងលំនាំជាបទអុំទូក :

អុះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ] aoah≈

ពាក្យលាន់មាត់ ដោយខ្លាចក្រែងដួល, ក្រែងធ្លាក់ឬដោយនឹកស្ដាយ, ដោយមានក្រោធជាដើម :

អុះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ-អោ] aoahaao≈

ពាក្យទួញឬពិលាប :

អុះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ-អោ] aoahaao≈

(ម.ព. អុះឱ!)។

អុ៎ក

(ម.ព. អុក{¥¥}១{££})។

អុ៎ក កិរិយាសព្ទ

[អុក] aok

(ម.ព. អុក១)។

អុ៎ះ!

(ម.ព. អុះ!)។

អុ៎ះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ] aoah≈

(ម.ព. អុះ!)។

អូ!

ពាក្យលាន់មាត់ដោយការអស់ឆ្ងល់, ដោយការយល់សេចក្ដីជាក់ជាដើម :

អូ! ឧទានសព្ទ

[អូ] aou≈

ពាក្យលាន់មាត់ដោយការអស់ឆ្ងល់, ដោយការយល់សេចក្ដីជាក់ជាដើម :

អូងឡូង

ដែលឮៗខ្លាំងៗ (ចំពោះតែវចីភេទ) :

អូងឡូង គុ.កិ., គុ.

[អូង-ឡូង] aoungoloung

ដែលឮៗខ្លាំងៗ (ចំពោះតែវចីភេទ) :

អូចៗ

ដែលនៅហើបបបូរមាត់បន្តិចៗរឿយៗ :

អូចៗ គុណកិរិយា ១)

[អូច-អូច] aouch

ដែលរសើបចិត្តបន្តិចៗ :

អូចៗ គុណកិរិយា ២)

[អូច-អូច] aouch

បន្តិចៗ ឆៀបៗ :

អូចៗ គុណកិរិយា

[អូច-អូច] aouch

ដែលនៅហើបបបូរមាត់បន្តិចៗរឿយៗ :

អូញម៉ូញ

ឈ្មោះឈើស្រុកមួយប្រភេទ មានកម្ពស់ប្រមាណជា១០ម៉ែត្រ ស្លឹកតូចៗស្រដៀងនឹងអង្គាដី ផ្កាវាពណ៌ស្វាយស្រស់ ផ្លែមូលទ្រវែងពកៗពេលទុំពណ៌ខ្មៅ សាច់ផ្លែទុំអាចបរិភោគនិងប្រើជាឱសថបាន។

អូញម៉ូញ នាម

[អូញ-ម៉ូញ] aounhmounh≈

ឈ្មោះឈើស្រុកមួយប្រភេទ មានកម្ពស់ប្រមាណជា១០ម៉ែត្រ ស្លឹកតូចៗស្រដៀងនឹងអង្គាដី ផ្កាវាពណ៌ស្វាយស្រស់ ផ្លែមូលទ្រវែងពកៗពេលទុំពណ៌ខ្មៅ សាច់ផ្លែទុំអាចបរិភោគនិងប្រើជាឱសថបាន។

អូដ្ឋ

សត្វចតុប្បាទពួកសត្វរើអៀង, មានពីរប្រភេទគឺ អូដ្ឋបូគពីរ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់សណ្ឋានជាបូគមួយគូមុខក្រោយ នៅលើខ្នងមានរោមក្រាស់សំកុល; អូដ្ឋបូគមួយ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់តែមួយត្រង់កណ្ដាលខ្នង មានរោមបន្តិចបន្តួច ស្ទើរតែស្បែកទទេ។ អូដ្ឋទាំងពីរប្រភេទនេះ ជាសត្វមានកម្លាំងរឹងប៉ឹង មានអ

អូដ្ឋ នាម

[អូត] aout≈

សត្វចតុប្បាទពួកសត្វរើអៀង, មានពីរប្រភេទគឺ អូដ្ឋបូគពីរ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់សណ្ឋានជាបូគមួយគូមុខក្រោយ នៅលើខ្នងមានរោមក្រាស់សំកុល; អូដ្ឋបូគមួយ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់តែមួយត្រង់កណ្ដាលខ្នង មានរោមបន្តិចបន្តួច ស្ទើរតែស្បែកទទេ។ អូដ្ឋទាំងពីរប្រភេទនេះ ជាសត្វមានកម្លាំងរឹងប៉ឹង មានអ

អូត

ឈ្មោះដំណើរភ្លេងពិណពាទ្យមួយបទ សម្រាប់លេងត្រង់ថ្នាក់ល្ខោនអូត (ល្ខោនធ្វើជាយំសោក) :

អូត កិរិយាសព្ទ

[អូត] aout

យំ, យំសោក, សម្ដែងអាការៈធ្វើដូចជាយំសោក (ប្រើចំពោះតែត្រង់ថ្នាក់រឿងដែលតួល្ខោនត្រូវធ្វើជាយំសោក។ បុរាណប្រើជា ឱត) :

អូត នាម

[អូត] aout

ឈ្មោះដំណើរភ្លេងពិណពាទ្យមួយបទ សម្រាប់លេងត្រង់ថ្នាក់ល្ខោនអូត (ល្ខោនធ្វើជាយំសោក) :

អូតុបស៊ី

(វេជ្ជ.) សល្យកម្មសាកសព។

អូតុបស៊ី នាម

[អូ-តុប-ស៊ី] aoutobsi≈

(វេជ្ជ.) សល្យកម្មសាកសព។

អូតូក្លាវ

(វេជ្ជ.) ទូឬឆ្នាំងពិសេសសម្រាប់ធ្វើស្តេរីលកម្មសម្ភារៈវេជ្ជសាស្ត្រឬសម្ភារៈផ្សេងៗ ដោយប្រើចំហាយទឹកដែលមានកម្ដៅនិងសម្ពាធខ្ពស់។

អូតូក្លាវ នាម

[អូ-តូ-ក្លាវ] aoutoukleav≈

(វេជ្ជ.) ទូឬឆ្នាំងពិសេសសម្រាប់ធ្វើស្តេរីលកម្មសម្ភារៈវេជ្ជសាស្ត្រឬសម្ភារៈផ្សេងៗ ដោយប្រើចំហាយទឹកដែលមានកម្ដៅនិងសម្ពាធខ្ពស់។

អុកស៊ីដអាស៊ីដ នាម

អុកស៊ីសែន នាម

អុកស៊ីអាស៊ីដ នាម

អុកស៊ីអំបិល នាម

អុកឡុក គុ.កិ., គុ.

អុង នាម

អុង ន., សព្វ.

អុងកូវិទ្យា នាម

អុងប៉ាង នាម

អុងម៉ុង្គ នាម

អុងឡូ នាម

អុងឡូវ នាម

អុងអាត់ កិ., គុ.

អុច កិរិយាសព្ទ

អុចអាល គុ.កិ., គុ.

អុចៗ គុណនាម

អុជ កិរិយាសព្ទ ១)

អុជ កិរិយាសព្ទ ២)

អុជ កិរិយាសព្ទ ៣)

អុជ កិរិយាសព្ទ

អុជជ័រ កិរិយាសព្ទ

អុជអាល កិរិយាសព្ទ a

អុជអាល គុណនាម b

អុជៗ គុណនាម

អុញ! ឧទានសព្ទ

អុញន៏! ឧទានសព្ទ

អុត នាម

អុត នាម

អុត នាម

អុតក្ដាម នាម ១)

អុតក្ដាម នាម ២)

អុបឆឺយ នាម

អុបទិក នាម

អុរ គុ.កិ., គុ.

អុរ គុ.កិ., គុ.

អុរ នាម

អុល នាម

អុស នាម

អុហ្វសិត នាម

អុំ កិរិយាសព្ទ

អុំ កិរិយាសព្ទ

អុំត្រុំ គុ.កិ., គុ.

អុំទូក នាម ១)

អុំទូក នាម ២)

អុះ! ឧទានសព្ទ

អុះ! ឧទានសព្ទ

អុះ! ឧទានសព្ទ

អុ៎ក កិរិយាសព្ទ

អុ៎ះ! ឧទានសព្ទ

អូ! ឧទានសព្ទ

អូងឡូង គុ.កិ., គុ.

អូចៗ គុណកិរិយា ១)

អូចៗ គុណកិរិយា ២)

អូចៗ គុណកិរិយា

អូញម៉ូញ នាម

អូដ្ឋ នាម

អូត កិរិយាសព្ទ

អូត នាម

អូតុបស៊ី នាម

អូតូក្លាវ នាម