ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អូតែល នាម

[អូ-តែល] aoutael≈

(ម.ព. សណ្ឋាគារ)។

អូន

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីជាគូស្នេហ៍ :

អូន នាម ១)

[អូន] oun

ប្អូន (ពាក្យសម្រាប់ហៅប្អូនដោយថ្នម) :

អូន នាម ២)

[អូន] oun

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីជាគូស្នេហ៍ :

អូនថយ គុណនាម

[អូន-ថយ] aounthy≈

(ម.ព. ឩនថយ)។

អូប៉េរ៉ា

សិល្បៈនាដកម្មមួយប្រភេទ ដែលតួអង្គក្នុងសាច់រឿងប្រើពាក្យសម្ដីជាចម្រៀងជាមួយនឹងការប្រគំនៃតន្ត្រី។

អូប៉េរ៉ា នាម

[អូ-ប៉េ-រ៉ា] aoubera≈

សិល្បៈនាដកម្មមួយប្រភេទ ដែលតួអង្គក្នុងសាច់រឿងប្រើពាក្យសម្ដីជាចម្រៀងជាមួយនឹងការប្រគំនៃតន្ត្រី។

អូប័រ

ទូកម៉ាស៊ីនមួយប្រភេទ រាងសំប៉ាត ស្រួចក្បាល តែរាងប៉ិតនៅផ្នែកខាងក្រោយ ភាគច្រើនគ្មានដំបូល, តួធ្វើពីលោហ :ឬប្លាស្ទិក ឬមានទម្រង់ជាពោងកៅស៊ូ :

អូប័រ នាម

[អូ-ប័រ] aoubro≈

ទូកម៉ាស៊ីនមួយប្រភេទ រាងសំប៉ាត ស្រួចក្បាល តែរាងប៉ិតនៅផ្នែកខាងក្រោយ ភាគច្រើនគ្មានដំបូល, តួធ្វើពីលោហ :ឬប្លាស្ទិក ឬមានទម្រង់ជាពោងកៅស៊ូ :

អូយ! ឧទានសព្ទ

[អូយ] aouy≈

សូរស្រែកដោយឈឺខ្លាំង, ដោយឈឺចាប់ :

អូយម៉ូយ នាម

[អូយ-ម៉ូយ] aouymouy≈

(ម.ព. អូញម៉ូញ)។

អូរ

ជ្រលងជាផ្លូវទឹកដែល, ក្នុងរដូវភ្លៀង, មានទឹកហូរចូលមកក្នុងនទីឬក្នុងបឹង, ក្នុងសមុទ្រ :

អូរ នាម

[អូ] aour

ជ្រលងជាផ្លូវទឹកដែល, ក្នុងរដូវភ្លៀង, មានទឹកហូរចូលមកក្នុងនទីឬក្នុងបឹង, ក្នុងសមុទ្រ :

អូលីគួរី នាម

[អូ-លី-គួ-រី] aoulikuori≈

(វេជ្ជ.) ការនោមតិច។

អូវុល

(ជីវ.) កោសិកាបន្តពូជញីដែលផលិតចេញពីសរីរាង្គបន្តពូជរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី :

អូវុល នាម

[អូ-វុល] aouvul≈

(ជីវ.) កោសិកាបន្តពូជញីដែលផលិតចេញពីសរីរាង្គបន្តពូជរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី :

អូវែ

(ជីវ.) ក្រពេញភេទរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី។ នៅពេលពេញវ័យក្រពេញភេទនេះអាចផលិតអូវុល :

អូវែ នាម

[អូ-វែ] aouve≈

(ជីវ.) ក្រពេញភេទរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី។ នៅពេលពេញវ័យក្រពេញភេទនេះអាចផលិតអូវុល :

អូស

(សំនួន.) និយាយប៉ះពានទៅលើហេតុលើរឿងនាំឱ្យទាក់សម្ដីគ្នា។

អូស កិរិយាសព្ទ ១)

[អូស] ous

ទាញដោយរំកិលដិតជាប់លើដីឬលើផ្ទៃទី :

អូស កិរិយាសព្ទ ២)

[អូស] ous

(ព.ប្រ.) យករបស់ពីកូនបំណុលដោយកំហែងបង្ខំចិត្តឱ្យព្រមសង :

អូស កិរិយាសព្ទ ៣)

[អូស] ous

ទាញព្រយុងគ្នា :

អូស កិរិយាសព្ទ

[អូស] ous

(ព.ទ.បុ.) ធ្វើការដែលមានរឿងទើសទាក់ឱ្យកើតបានដោយស្រួល ពុំឱ្យមានផុររមាស់មោះហ្មង។

អូស កិរិយាសព្ទ

[អូស] ous

(សំនួន.) ជំទាស់មិនឱ្យកិច្ចការថ្មីកើតឡើងបាន។

អូស កិរិយាសព្ទ

[អូស] ous

(សំនួន.) និយាយប៉ះពានទៅលើហេតុលើរឿងនាំឱ្យទាក់សម្ដីគ្នា។

អូសទាញ

បញ្ចុះបញ្ចូល ល្បួងដោយប្រើឧបាយកល ឬមធ្យោបាយទុច្ចរិតផ្សេងៗ :

អូសទាញ កិរិយាសព្ទ

[អូស-ទាញ] aousteanh≈

បញ្ចុះបញ្ចូល ល្បួងដោយប្រើឧបាយកល ឬមធ្យោបាយទុច្ចរិតផ្សេងៗ :

អូសបន្លាយ កិរិយាសព្ទ

[អូស-បន់-ឡាយ] aousbnolay≈

ពន្យារឱ្យយូរ, បណ្ដោយឱ្យហួសពេលកំណត់ :

អូសេអានី

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រជុំកោះច្រើនដែលរួមចូលជាទ្វីបមួយ :

អូសេអានី នាម

[អូ-សេ-អា-នី] aouseaani≈

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រជុំកោះច្រើនដែលរួមចូលជាទ្វីបមួយ :

អូស៊ីអ

កម្មវិធីមួយប្រភេទសម្រាប់ទទួលយកទិន្នន័យជារូប ហើយបំប្លែងជាអត្ថបទ។

អូស៊ីអ នាម

[អូ-ស៊ី-អ] aousia≈

កម្មវិធីមួយប្រភេទសម្រាប់ទទួលយកទិន្នន័យជារូប ហើយបំប្លែងជាអត្ថបទ។

អូស្តេអូម នាម

[អូ-ស្តេ-អូម] (ជើង ត)] aousteaoum](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) (ម.ព. ពកឆ្អឹង)។

អូស្តេអូមីយេលីត

(វេជ្ជ.) រលាកខួរឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតឡើងដោយការរលាកព្រមគ្នាទាំងតួឆ្អឹង ទាំងខួរឆ្អឹងដោយមូលហេតុច្រើនយ៉ាង :

អូស្តេអូមីយេលីត នាម

[អូ-ស្តេ-អូ-មី-យេ-លីត] (ជើង ត)] aousteaoumiyelit](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) រលាកខួរឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតឡើងដោយការរលាកព្រមគ្នាទាំងតួឆ្អឹង ទាំងខួរឆ្អឹងដោយមូលហេតុច្រើនយ៉ាង :

អូស្តេអ៊ីត

(វេជ្ជ.) រលាកឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតពីការរលាកតួឆ្អឹង :

អូស្តេអ៊ីត នាម

[អូ-ស្តេ-អ៊ីត] (ជើង ត)] aousteait](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) រលាកឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតពីការរលាកតួឆ្អឹង :

អូស្ត្រាលី

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រទេសឬពលរដ្ឋមួយនៃទ្វីបអូសេអានី :

អូស្ត្រាលី នាម

[អូ-ស្ត្រា-លី] Australia

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រទេសឬពលរដ្ឋមួយនៃទ្វីបអូសេអានី :

អូស្ត្រាឡូពីតែក

(ប្រវត្តិ.) មនុស្សបុរេប្រវត្តិដំបូងបង្អស់រស់នៅអេត្យូពីទ្វីបអាហ៊្វ្រិកកាលពី ៣ទៅ ៤លានឆ្នាំមុន ដែលគេបានរកឃើញសំណល់ឆ្អឹងនៅឆ្នាំ១៩៧៤។

អូស្ត្រាឡូពីតែក នាម

[អូ-ស្ត្រា-ឡូ-ពី-តែក] aoustrealoupitaek≈

(ប្រវត្តិ.) មនុស្សបុរេប្រវត្តិដំបូងបង្អស់រស់នៅអេត្យូពីទ្វីបអាហ៊្វ្រិកកាលពី ៣ទៅ ៤លានឆ្នាំមុន ដែលគេបានរកឃើញសំណល់ឆ្អឹងនៅឆ្នាំ១៩៧៤។

អូឡាំពិក

ដែលទាក់ទងនឹងកីឡាអូឡាំពិក, នៃកីឡាអូឡាំពិកដែលរៀបចំឡើងរៀងរាល់៤ឆ្នាំម្ដងនៅក្នុងប្រទេសនានា :

អូឡាំពិក គុណនាម

[អូ-ឡាំ-ពិច] aoulaampich≈

ដែលទាក់ទងនឹងកីឡាអូឡាំពិក, នៃកីឡាអូឡាំពិកដែលរៀបចំឡើងរៀងរាល់៤ឆ្នាំម្ដងនៅក្នុងប្រទេសនានា :

អូះ! ឧទានសព្ទ

[អូស] aous≈

សូរលាន់មាត់ដោយប្រកែកមិនព្រមឬដោយស្ងើចជាដើម :

អូ៎! ឧទានសព្ទ

[អូ] aou≈

(ម.ព. អូ!)។

អូ៎យ! ឧទានសព្ទ

[អូយ] aouy≈

(ម.ព. អូយ!)។

អូ៎ះ! ឧទានសព្ទ

[អូស] aous≈

(ម.ព. អូះ!)។

អួ

(ម.ព. អាប់ គុ.)។

អួ គុណនាម

[អួ] auo

អាក្រក់, គម្រក់, គគ្រក់; អាប់អន់ :

អួ គុណនាម

[អួ-អាប់] auo

(ម.ព. អាប់ គុ.)។

អួត

ដែលជាអ្នកអួត :

អួត កិរិយាសព្ទ ១)

[អួត] auot

និយាយលើកសរសើរ, ប្រកាសគុណ, ប្រកាសសេចក្ដីល្អ ឱ្យអ្នកដទៃស្ដាប់ ឬនិយាយលើកបំផ្លើសលើសហេតុឱ្យគេស្ងើច :

អួត គុណនាម ២)

[អួត] auot

ដែលជាអ្នកអួត :

អួតអាង កិរិយាសព្ទ

[អួត-អាង] auotaang≈

អួតផងអាងផង ឬអួតមានអាង។

អួទីនួ

(ព.សា.) អាក្រក់ក្រៃពេក, គម្រិងគម្រាំង, គ្រោតគ្រាត, គគ្រីគគគ្រាត :

អួទីនួ គុ., គុ.កិ.

[អួ-ទី-នួ] auotinuo

(ព.សា.) អាក្រក់ក្រៃពេក, គម្រិងគម្រាំង, គ្រោតគ្រាត, គគ្រីគគគ្រាត :

អួន

ត្រីដែលបានដោយជាប់អួន។

អួន នាម a

[អួន] auon

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានក្រឡាដូចសំណាញ់ មានសណ្ឋានវែង មានកំសួលបណ្ដែត សម្រាប់ដាក់រាយក្នុងទឹកជ្រៅឱ្យជាប់ត្រី។

អួន កិរិយាសព្ទ b

[អួន] auon

(ព.ប្រ.) ជាប់អួន គឺជាប់ឃុំឬជាប់ចំណោម, ជាប់កុន :

អួន នាម

[ត្រី-អួន] auon

ត្រីដែលបានដោយជាប់អួន។

អួល

ក្ដួលៗរអាក់រអួលចិត្ត :

អួល កិរិយាសព្ទ ១)

[អួល] auol

ស្ទះខ្យល់ក្នុងបំពង់ក (ដោយលេបភោជនាហារឬទឹកជាដើម) :

អួល កិរិយាសព្ទ ២)

[អួល] auol

(ព.ប្រ.) ក្ដួលចិត្តគាំងសម្ដីរកកល់ស្ដីពុំកើត :

អួល កិរិយាសព្ទ

[អាក់-អួល] auol

(ម.ព. អួលអាក់)។

អួល កិរិយាសព្ទ

[អួល-អាក់] auol

ក្ដួលៗរអាក់រអួលចិត្ត :

អួសៗ

សូរគោឈ្មោលយំកម្ទររកគ្នា។

អួសៗ ឧទានសព្ទ

[អួស-អួស] auos

សូរគោឈ្មោលយំកម្ទររកគ្នា។

អើ

យីហ្ន៎! :

អើ គុណកិរិយា

[អើ] er

ពាក្យឆ្លើយទទួលព្រម, អនុលោមតាម, មិនទទឹងទាស់ឬឆ្លើយឆ្លងតបសម្រាប់អ្នកធំនិយាយទៅរកអ្នកតូចឬសម្រាប់មនុស្សស្មើភាពនិយាយរកគ្នា :

អើ ឧទានសព្ទ ១)

[អើ-ក] er

ដូច្នេះក៏, យ៉ាងហ្នឹងក៏ :

អើ ឧទានសព្ទ ២)

[អើ-ក] er

ចុះ? ហ៏ចុះ? មើលហ៏? :

អើ ឧទានសព្ទ

[កុំ-អាល-អើ] er

កុំអាលព្រម!

អើ ឧទានសព្ទ

[យី-អើ-ណ] er

(ម.ព. យីអើ!)។

អើ ឧទានសព្ទ

[អើ-ក] er

រួចចុះ? មើលហ៏? :

អើ ឧទានសព្ទ

[អើ-តែ-មាត់] er

ព្រមតែមាត់ (ចិត្តមិនព្រម)។

អើ ឧទានសព្ទ

[អើ] ឬ [ទេ] er

ព្រមឬទេ? :

អើ ឧទានសព្ទ

[អើ-នឹង] er

យីហ្ន៎! :

អើត

ទៅមកសួរនាំដោយសេចក្ដីរាប់រកគ្នា, ទៅមកសួរសុខទុក្ខគ្នា :

អើត កិរិយាសព្ទ

[អើត] aaeut

ដកកមើលឬដកទាំងខ្លួនទាំងកងើតមើល :

អើត កិរិយាសព្ទ ១)

[អើត-ងើត] aaeut

អើតមើលនេះហើយមើលនោះទៀតរឿយៗ :

អើត កិរិយាសព្ទ ២)

[អើត-ងើត] aaeut

ទៅមកសួរនាំដោយសេចក្ដីរាប់រកគ្នា, ទៅមកសួរសុខទុក្ខគ្នា :

អើតអើម

អើតៗញញើតញញើមងាកឆ្វេងងាកស្ដាំងាកនាយងាកអាយឬអើតៗឡេមឡឺមចេញមិនចេញចូលមិនចូល :

អើតអើម កិរិយាសព្ទ

[អើត-អើម] aaeutoaaeum

អើតៗញញើតញញើមងាកឆ្វេងងាកស្ដាំងាកនាយងាកអាយឬអើតៗឡេមឡឺមចេញមិនចេញចូលមិនចូល :

អើបឡើប

ដែលតែងតែអើបឡើបដោយមកមិនទាន់ពេលកិច្ចការ :

អើបឡើប កិរិយាសព្ទ

[អើប-ឡើប] aaeubolaeub

ទើបមកដល់ក្រោយគេហើយសម្ដែងអាការៈអើតអើមៗ ដោយមិនទាន់បានកិច្ចការធ្វើនឹងគេ ឬមិនទាន់ស៊ប់ក្នុងទីប្រជុំ ឬក៏ទើបមកដល់ក្នុងវេលាដែលគេជិតលែងធ្វើកិច្ចការនោះហើយ :

អើបឡើប គុណនាម

[អើប-ឡើប] aaeubolaeub

ដែលតែងតែអើបឡើបដោយមកមិនទាន់ពេលកិច្ចការ :

អើពើ

យកចិត្តទុកដាក់; គោរព, មានអាទរភាព, ប្រុងប្រយ័ត្ន; នឹកនា, នាំពា; ទំនុកបម្រុង :

អើពើ កិរិយាសព្ទ

[អើ-ពើ] aaeupau

យកចិត្តទុកដាក់; គោរព, មានអាទរភាព, ប្រុងប្រយ័ត្ន; នឹកនា, នាំពា; ទំនុកបម្រុង :

អើយ

ពាក្យសម្រាប់កែមស៊ែមពីខាងចុងពាក្យអាលបនៈ ដែលគួរប្រកបប្រើ ឱ្យមានសំឡេងវែងស្រួលមាត់ :

អើយ ឧទានសព្ទ

[អ្ហើយ] ery

ពាក្យសម្រាប់កែមស៊ែមពីខាងចុងពាក្យអាលបនៈ ដែលគួរប្រកបប្រើ ឱ្យមានសំឡេងវែងស្រួលមាត់ :

អៀ

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនាភ្នែក ធ្វើទុក្ខភ្នែកឱ្យមានកន្ទុយថ្លែននិងពពឹក ឱ្យភ្នែកពព្រៀកជានិច្ច ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ទាំងជារោគងាយឆ្លងពីអ្នកម្នាក់ទៅអ្នកដទៃផងទៀត។