អៀ នាម
[អៀ] aie
ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនាភ្នែក ធ្វើទុក្ខភ្នែកឱ្យមានកន្ទុយថ្លែននិងពពឹក ឱ្យភ្នែកពព្រៀកជានិច្ច ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ទាំងជារោគងាយឆ្លងពីអ្នកម្នាក់ទៅអ្នកដទៃផងទៀត។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អៀ] aie
ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនាភ្នែក ធ្វើទុក្ខភ្នែកឱ្យមានកន្ទុយថ្លែននិងពពឹក ឱ្យភ្នែកពព្រៀកជានិច្ច ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ទាំងជារោគងាយឆ្លងពីអ្នកម្នាក់ទៅអ្នកដទៃផងទៀត។
សត្វដែលស៊ីតិណជាតិហើយដល់ពេលរើមកទំពាម្ដងទៀតឱ្យល្អិតហើយលេបទៅវិញ :
[អៀង] aieng
ផ្អៀង។ ពាក្យទំយើនិយាយទៅរកកូនតូចដោយថ្នម :
[អៀង] aieng
អាហារថ្មីដែលសត្វតិណភក្ខរើមកទំពាម្ដងទៀតឱ្យល្អិតហើយលេបទៅវិញ :
[ស័ត-ទំ-ពា-អៀង] aieng
(ម.ព. សត្វរើអៀង)។
[ស័ត-រើ-អៀង] aieng
សត្វដែលស៊ីតិណជាតិហើយដល់ពេលរើមកទំពាម្ដងទៀតឱ្យល្អិតហើយលេបទៅវិញ :
អៀននឹកអន់ចិត្ត, អៀននឹកតូចចិត្ត។
[អៀន] aien
ដង្កូវល្អិតៗកើតនៅក្នុងក្រពះអាហារ កាលណាចេញមកតាមឧច្ចារមគ្គ បណ្ដាលឱ្យរមាស់ឆៀបៗរឿយៗ :
[អៀន] aien
នឹកខ្មាសរួញចិត្តគំនិត ឬនឹកខ្មាសខ្មូរមុខ, រួញខ្លួន :
[អៀន-ខ្លួន] aien
អៀនរឹងខ្លួន, នឹករឹងខ្លួន។
[អៀន-បាប] aien
អៀនចំពោះបាប គឺរួញចិត្តគំនិតមិនហ៊ានធ្វើបាប។
[អៀន-អន់] aien
អៀននឹកអន់ចិត្ត, អៀននឹកតូចចិត្ត។
អៀនផង ខ្មាសផង។
[អៀន-ខ្មាស] aienkhmeas≈
អៀនផង ខ្មាសផង។
ដែលខ្ជិលមូរមុខក្រអឹមក្រអៀម, ខ្ជិលអៀនប្រៀន :
[អៀន-ប្រៀន] aienbrien
ដែលអៀនអៀរមមៀរ, អៀនមូរមុខ, ក្រអឹមក្រអៀម :
[កំ-ជិល-អៀន-ប្រៀន] aienbrien
ដែលខ្ជិលមូរមុខក្រអឹមក្រអៀម, ខ្ជិលអៀនប្រៀន :
សំពត់សម្រាប់ពាតបិទទ្រូងនិងពោះក្មេងស្រី មានខ្សែចងពីខាងខ្នង :
[អៀម] aiem
សំពត់សម្រាប់ពាតបិទទ្រូងនិងពោះក្មេងស្រី មានខ្សែចងពីខាងខ្នង :
ដែលសៀរតាមក្បែរឬតាមកៀនដោយអាការៈញញើតញញើមឬក៏អៀនប្រៀន :
[អៀ-ម-មៀ] aiermomier
ដែលសៀរតាមក្បែរឬតាមកៀនដោយអាការៈញញើតញញើមឬក៏អៀនប្រៀន :
(ម.ព. អៀរមមៀរ)។
[អៀ-មៀ] aiemie≈
(ម.ព. អៀរមមៀរ)។
មួយ (ពាក្យប្រើក្នុងមេលេខចិននិងល្បែងធួ)។
[អៀវ] aiev
បញ្ជិះនរណាម្នាក់ពីខាងក្រោយលើខ្នង :
[អៀវ] aiev
មួយ (ពាក្យប្រើក្នុងមេលេខចិននិងល្បែងធួ)។
(ព.ប្រ.) ពាក្យស្រែកឱ្យសញ្ញាគ្នាក្នុងល្បែងស្ដេចចង់ ក្នុងវេលាដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងពួកម្ខាងចូលមក, ត្រូវត្រង់លើឈ្មោះដែលគេបានខ្សឹបគ្នារួចហើយថា "ស្រឡាញ់..." :
[អៀវ] aiev≈
ឈប់! ពាក្យសម្រាប់បញ្ឈប់សេះ, ដោយសេចក្ដីបង្គាប់ថា "ចូរឈប់!" ឬ ថា "ឯងចូរឈប់!"។
[អៀវ] aiev≈
(ព.ប្រ.) ពាក្យស្រែកឱ្យសញ្ញាគ្នាក្នុងល្បែងស្ដេចចង់ ក្នុងវេលាដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងពួកម្ខាងចូលមក, ត្រូវត្រង់លើឈ្មោះដែលគេបានខ្សឹបគ្នារួចហើយថា "ស្រឡាញ់..." :
(ព.សា.) បែកសាពេញបន្ទុក; បែកសារបើករបាញ :
[អេក] aek
ឈ្មោះស្រាខ្មែរលើមួយបែបធ្វើដោយត្រាំគ្រឿងផ្សំក្នុងពាង :
[អេក] aek
(ព.ប្រ.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អរ ឬបែក ថា អរអេក គឺអរខ្លាំងស្ទើរភ្លេចខ្លួន, អរឆ្លេឆ្លា (ដូចជាខ្មែរលើស្រវឹងស្រាអេក)។
[បែក-អេច] aek
បែកជាពពុរ, បែកប៉ផ្ដៀច :
[បែក-អេច-បែក-ខុន] aek
(ព.សា.) បែកសាពេញបន្ទុក; បែកសារបើករបាញ :
(ទស្សនៈ.) ដំណាក់ទាបបំផុតនៃការដឹង :
[អេ-កា-ស្យា] aekasyea≈
(ទស្សនៈ.) ដំណាក់ទាបបំផុតនៃការដឹង :
ទម្រង់ទេសចរណ៍ផ្អែកលើធម្មជាតិ ដែលមានគោលបំណងអភិរក្សបរិស្ថានធម្មជាតិនិងវប្បធម៌តំបន់ លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជនជាដើម។
[អេ-កូ-ទេ-សៈ-ច] aekoutesakcha≈
ទម្រង់ទេសចរណ៍ផ្អែកលើធម្មជាតិ ដែលមានគោលបំណងអភិរក្សបរិស្ថានធម្មជាតិនិងវប្បធម៌តំបន់ លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជនជាដើម។
វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងភាវរស់និងភាវរស់ក្នុងបរិស្ថាន។
[អេ-កូ-វិត-ទ្យា] aekouvittyea≈
វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងភាវរស់និងភាវរស់ក្នុងបរិស្ថាន។
(បរិ.) (ម.ព. អេកូវិទ្យា)។
[អេ-កូ-ឡូ-ស៊ី] aekoulousi≈
(បរិ.) (ម.ព. អេកូវិទ្យា)។
(ប.ព) ផ្នែកមួយនៃឧបទស្សន៍ឬឧបករណ៍ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងកុំព្យូទ័រសម្រាប់បង្ហាញព័ត៌មាន។
[អេ-ក្រង់] aekarng≈
(ប.ព) ផ្នែកមួយនៃឧបទស្សន៍ឬឧបករណ៍ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងកុំព្យូទ័រសម្រាប់បង្ហាញព័ត៌មាន។
(បសុ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតព្រូនសំប៉ែតស្ថិតក្នុងសន្តានតេនីអ៊ីដេពួកអេគីណូកុកគូស :
[អេ-គី-ណូ-កុក-កូស] aekinoukokkous≈
(បសុ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតព្រូនសំប៉ែតស្ថិតក្នុងសន្តានតេនីអ៊ីដេពួកអេគីណូកុកគូស :
(ភូមិ.) ផ្នែករបស់ផែនដីដែលមនុស្សលោកអាចរស់នៅបាន។
[អេ-គូ-ម៉ែន] aekumaen≈
(ភូមិ.) ផ្នែករបស់ផែនដីដែលមនុស្សលោកអាចរស់នៅបាន។
(ព.ប្រ.) ដែលគ្រាន់តែខ្សឹបខ្សៀវចចាក់ចចុចនាយអាយមិនទាន់សម្រេចការជាអ្វីនៅឡើយ; រឆៀបរញេញ :
[អេច-អូច] aechaaouch
ដែលចេញអាការៈបបូរមាត់អូចៗឬទុលហើបៗមិនច្បាស់ការជាថាអ្វី :
[អេច-អូច] aechaaouch
(ព.ប្រ.) ដែលគ្រាន់តែខ្សឹបខ្សៀវចចាក់ចចុចនាយអាយមិនទាន់សម្រេចការជាអ្វីនៅឡើយ; រឆៀបរញេញ :
ជំងឺដែលបង្កដោយមេរោគធ្វើឱ្យអង្គបដិបក្ខ (អង់ទីករ) ចុះខ្សោយ ងាយរងគ្រោះដោយជំងឺឱកាសនិយមផ្សេងៗ។ វាចាប់ផ្ដើមឆ្លងរាលដាលជាសាកល ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ហើយបន្តរហូតមក :
[អេត] aet≈
ជំងឺដែលបង្កដោយមេរោគធ្វើឱ្យអង្គបដិបក្ខ (អង់ទីករ) ចុះខ្សោយ ងាយរងគ្រោះដោយជំងឺឱកាសនិយមផ្សេងៗ។ វាចាប់ផ្ដើមឆ្លងរាលដាលជាសាកល ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ហើយបន្តរហូតមក :
គ្រឿងខ្ជាំ ឬវត្ថុជាសំណល់ពីការប្រើប្រាស់ អាចយកមកប្រើឡើងវិញបាន ឬអាចយកមកកែច្នៃ ឬក៏អាចជាវត្ថុធាតុដើមបម្រើដល់ការផលិត :
[អេត-ចាយ] aetchay≈
គ្រឿងខ្ជាំ ឬវត្ថុជាសំណល់ពីការប្រើប្រាស់ អាចយកមកប្រើឡើងវិញបាន ឬអាចយកមកកែច្នៃ ឬក៏អាចជាវត្ថុធាតុដើមបម្រើដល់ការផលិត :
(ជីវ.) ប្រដាប់បន្តពូជឈ្មោលរបស់រុក្ខជាតិដែលមានផ្កាឬអង់ស្យូស្ពែម ហើយមានសណ្ឋានជាទងតូចវែងមួយនិងមានអង់តែនមួយខាងចុងផ្ទុកទៅដោយលម្អង។
[អេ-តា-មីន] aetamin≈
(ជីវ.) ប្រដាប់បន្តពូជឈ្មោលរបស់រុក្ខជាតិដែលមានផ្កាឬអង់ស្យូស្ពែម ហើយមានសណ្ឋានជាទងតូចវែងមួយនិងមានអង់តែនមួយខាងចុងផ្ទុកទៅដោយលម្អង។
(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គមួយប្រភេទដែលមានរូបមន្តទូទៅគឺ R1–O–R2 :
[អេ-ទែ] aete≈
(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គមួយប្រភេទដែលមានរូបមន្តទូទៅគឺ R1–O–R2 :
[អេប] aeb≈
សូមចៀស! ពាក្យសម្រាប់អ្នកបររថសេះ ស្រែកបន្លឺឱ្យសញ្ញាដល់អ្នកដើរក្នុងផ្លូវចំពីមុខរថឱ្យចៀស តាមច្បាប់ចរាចរណ៍ដើរក្នុងផ្លូវ (ដោយមិនប្រើកណ្ដឹង)។
ជំងឺដែលឆ្លងពីសត្វប្រជៀវមកមនុស្ស ហើយរាលដាលក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០។ ជំងឺនេះមិនទាន់មានថ្នាំព្យាបាលនោះទេ :
[អេ-បូ-ឡា] aeboula≈
ជំងឺដែលឆ្លងពីសត្វប្រជៀវមកមនុស្ស ហើយរាលដាលក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០។ ជំងឺនេះមិនទាន់មានថ្នាំព្យាបាលនោះទេ :
(វេជ្ជ.) កំណកឈាមជាដុំៗនៅក្នុងជាលិកាឬក្នុងសរីរាង្គដោយមិនមានរហែកស្បែក បណ្ដាលមកពីរបួសសរសៃឈាមឬការប៉ះទង្គិចធ្ងន់ធ្ងរ។
[អេ-ម៉ា-តូម] aematoum≈
(វេជ្ជ.) កំណកឈាមជាដុំៗនៅក្នុងជាលិកាឬក្នុងសរីរាង្គដោយមិនមានរហែកស្បែក បណ្ដាលមកពីរបួសសរសៃឈាមឬការប៉ះទង្គិចធ្ងន់ធ្ងរ។
(គណិត.) ខ្សែកោងបិទដែលផលបូកចម្ងាយពីគ្រប់ចំណុចរបស់វាទៅនឹងកំណុំទាំងពីរជាចំនួនថេរ។
[អេ-លីប] aelib≈
(គណិត.) ខ្សែកោងបិទដែលផលបូកចម្ងាយពីគ្រប់ចំណុចរបស់វាទៅនឹងកំណុំទាំងពីរជាចំនួនថេរ។
(គណិត.) ផ្ទៃគណិតដែលស្ទើរតែដូចនឹងផ្ទៃផែនដី ហើយត្រូវកំណត់ឡើងសម្រាប់បម្រើឱ្យការវាស់វែងនិងការផលិតផែនទី។
[អេ-លីប-សូ-អ៊ីដ] aelibsouaid≈
(គណិត.) ផ្ទៃគណិតដែលស្ទើរតែដូចនឹងផ្ទៃផែនដី ហើយត្រូវកំណត់ឡើងសម្រាប់បម្រើឱ្យការវាស់វែងនិងការផលិតផែនទី។
ខ្នាតកណ្ដាលមួយ សម្រាប់វាយតម្លៃនៃលុយដែលបង្កើតឡើងនិងគ្រប់គ្រងដោយមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ។
[អេស-ដេ-អ៊ែរ] aesdeaer≈
ខ្នាតកណ្ដាលមួយ សម្រាប់វាយតម្លៃនៃលុយដែលបង្កើតឡើងនិងគ្រប់គ្រងដោយមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ។
ប្រព័ន្ធសម្រាប់បញ្ជូនសារអេឡិចត្រូនិកខ្លីៗជាអក្សរពីទូរសព្ទចល័តមួយទៅទូរសព្ទចល័តមួយទៀត។
[អេស-អឹម-អេស] aesaoemaes≈
ប្រព័ន្ធសម្រាប់បញ្ជូនសារអេឡិចត្រូនិកខ្លីៗជាអក្សរពីទូរសព្ទចល័តមួយទៅទូរសព្ទចល័តមួយទៀត។
(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គមួយប្រភេទដែលមានរូបមន្តទូទៅគឺ R1-COO-R2 :
[អេ-ស្ទែ] aeste≈
(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គមួយប្រភេទដែលមានរូបមន្តទូទៅគឺ R1-COO-R2 :
(រូប.) ភាគល្អិតនៃអាតូមដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនីអវិជ្ជមាន។
[អេ-ឡិច-ត្រុង] aelechtrung≈
(រូប.) ភាគល្អិតនៃអាតូមដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនីអវិជ្ជមាន។
(គីមី.) ការសិក្សាអំពីការបំប្លែងថាមពលគីមីទៅជាថាមពលអគ្គិសនីនិងច្រាសមកវិញ។
[អេ-ឡិច-ត្រូ-គី-មី] aelechtrukimi≈
(គីមី.) ការសិក្សាអំពីការបំប្លែងថាមពលគីមីទៅជាថាមពលអគ្គិសនីនិងច្រាសមកវិញ។
បង្គោលក្នុងជនិតាមានពីរ ហៅថាប៉ូលវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមានដែលបង្កើតជាថាមពលអគ្គិសនីរវាងបង្គោលទាំងពីរនោះ :
[អេ-ឡិច-ត្រូត] aelechtrut≈
បង្គោលក្នុងជនិតាមានពីរ ហៅថាប៉ូលវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមានដែលបង្កើតជាថាមពលអគ្គិសនីរវាងបង្គោលទាំងពីរនោះ :
ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រម្យ៉ាងសម្រាប់ពិសោធឱ្យដឹងពីវត្តមានបន្ទុកអគ្គិសនីនិងបញ្ជាក់ប៉ូលរបស់វា។ ពាក្យសាមញ្ញគេហៅថា ប៊ិកភ្លើង :
[អេ-ឡិច-ត្រូ-ទស់] aelechtrutsa≈
ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រម្យ៉ាងសម្រាប់ពិសោធឱ្យដឹងពីវត្តមានបន្ទុកអគ្គិសនីនិងបញ្ជាក់ប៉ូលរបស់វា។ ពាក្យសាមញ្ញគេហៅថា ប៊ិកភ្លើង :
(រូប.) អ្វីៗដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបច្ចេកវិទ្យា ដែលមានចរន្តអគ្គិសនី ឌីជីថល ម៉ាញ៉េទិក អុបទិក ជាដើម។
[អេ-ឡិច-ត្រូ-និច] eletronic
(រូប.) អ្វីៗដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបច្ចេកវិទ្យា ដែលមានចរន្តអគ្គិសនី ឌីជីថល ម៉ាញ៉េទិក អុបទិក ជាដើម។
(រូប.) មែកធាងមួយនៃរូបវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីកម្លាំងអេឡិចត្រូម៉ាញ៉ទិកដែលកើតឡើងរវាងចុណ្ណភាគមានបន្ទុកអគ្គិសនី។
[អេ-ឡិច-ត្រូ-ម៉ា-ញ៉េ-ទិច] aelechtrumanhetich≈
(រូប.) មែកធាងមួយនៃរូបវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីកម្លាំងអេឡិចត្រូម៉ាញ៉ទិកដែលកើតឡើងរវាងចុណ្ណភាគមានបន្ទុកអគ្គិសនី។
លក្ខណៈគីមីដែលបង្ហាញអំពីទំនោររបស់អាតូមក្នុងការបោះបង់គូអេឡិចត្រុងរបស់វា។
[អេ-ឡិច-ត្រូ-វិច-ជៈ-មាន] aelechtruvichcheakmean≈
លក្ខណៈគីមីដែលបង្ហាញអំពីទំនោររបស់អាតូមក្នុងការបោះបង់គូអេឡិចត្រុងរបស់វា។
(រូប.) ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីបន្ទុកអគ្គិសនីនៅនឹង។
[អេ-ឡិច-ត្រូ-ស្តា-ទិច] (ជើង ត)] aelechtrustatich](cheungt)a≈
(រូប.) ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីបន្ទុកអគ្គិសនីនៅនឹង។
អេឡិចត្រុងដែលអាចផ្លាស់ទីពីអាតូមមួយទៅអាតូមមួយទៀត ក្រោមអំពើនៃដែនអគ្គិសនីឬម៉ាញ៉េទិក។
[អេ-ឡិច-ត្រូ-អៈ-វិច-ជៈ-មាន] aelechtruaakvichcheakmean≈
លក្ខណៈគីមីដែលបង្ហាញអំពីទំនោររបស់អាតូមក្នុងការទាញយកគូអេឡិចត្រុងទៅជិតខ្លួនរបស់វា។
[អេ-ឡិច-ត្រុង-វ៉ា-ឡង់] aelechtrungvalngo≈
អេឡិចត្រុងទាំងឡាយនៅក្នុងស្រទាប់ក្រៅនៃអាតូមមួយ សម្រាប់បង្កើតវ៉ាឡង់។ វាអាចឆ្លងពីអាតូមមួយទៅអាតូមមួយទៀត (សម្ព័ន្ធប៉ូលែ) ឬសម្រាប់ប្រើប្រាស់រួមដោយអាតូមពីរ (សម្ព័ន្ធមិនប៉ូលែ)។
[អេ-ឡិច-ត្រុង-សេ-រ៉ី] aelechtrungserei≈
អេឡិចត្រុងដែលអាចផ្លាស់ទីពីអាតូមមួយទៅអាតូមមួយទៀត ក្រោមអំពើនៃដែនអគ្គិសនីឬម៉ាញ៉េទិក។
ទៅរ៉ា :
[អេះ] aeh
ខ្វារស្រាលៗដោយចុងម្រាមដៃឬដោយក្រចកឱ្យបាត់រមាស់ :
[អេះ] aeh
ហ្ន៎; ហ៏; ហៈ; រ៉ា :
[ទៅ-អេះ] aeh
ទៅរ៉ា :
[អេះ-អុ] aeahao≈
សូរលាន់ចេញពីមាត់ ប៉ុន្តែមិនឮជាសម្ដីថាអ្វី, សូរនិយាយមិនចេញសំឡេង, សូរសម្ដីមនុស្សគ :
(ម.ព. អេះអុះ)។