ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អេះអុញ កិរិយាសព្ទ

[អេះ-អុញ] aeahaonh≈

(ម.ព. អេះអុះ)។

អេះអុះ

ត្រេះត្រុះ ដោយទាល់គំនិតឬទាល់សម្ដី, ទាល់សេចក្ដីឆ្លើយ ឬក៏ដោយអផ្សុកចង់ក្រោកចង់ចេញ ប៉ុន្តែមិនហ៊ាន ព្រោះខ្លាចឬព្រោះញញើតជាដើម :

អេះអុះ គុណកិរិយា

[អេះ-អុះ] aehaoh

ត្រេះត្រុះ ដោយទាល់គំនិតឬទាល់សម្ដី, ទាល់សេចក្ដីឆ្លើយ ឬក៏ដោយអផ្សុកចង់ក្រោកចង់ចេញ ប៉ុន្តែមិនហ៊ាន ព្រោះខ្លាចឬព្រោះញញើតជាដើម :

អេ៎ប! ឧទានសព្ទ

[អេប] aeb≈

(ម.ព. អេប!)។

អែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាទូទៅជាមួយនឹងពាក្យ ខ្មៅ ថា ខ្មៅអែ គឺខ្មៅជាំស្រអាប់ :

អែ គុ.កិ., គុ.

[អែ] aae

ដែលជជែកគ្នាច្រើននាក់ឮតែសូរសព្ទមិនប្រាកដជាថាអ្វី ឬមិនច្បាស់ថាសម្ដីអ្នកណាជាអ្នកណា :

អែ គុណកិរិយា

[អែ] aae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាទូទៅជាមួយនឹងពាក្យ ខ្មៅ ថា ខ្មៅអែ គឺខ្មៅជាំស្រអាប់ :

អែក

(ម.ព. ឯក{¥¥}១{££})។

អែក នាម

[អែក] aaek≈

(ម.ព. ឯក១)។

អែកង៉ាវ នាម

[អែក-ង៉ាវ] aaekngav≈

(ម.ព. ឯកង៉ាវ ក្នុង ឯក១)។

អែងអោង

ដែលបញ្ចេញឫកឬឥរិយាបថដើរក្រអឺតក្រអោង :

អែងអោង គុ.កិ., គុ.

[អែង-អោង] aaengoaaong

ដែលបញ្ចេញឫកឬឥរិយាបថដើរក្រអឺតក្រអោង :

អែន គុណនាម

[អែន] aaen≈

(ម.ព. អ៊ែន)។

អែនអន

ដែលរេឬពត់ខ្លួនងាកឆ្វេងងាកស្ដាំយឺតៗ :

អែនអន គុ.កិ., គុ.

[អែន-អន] aaenoaan

ដែលរេឬពត់ខ្លួនងាកឆ្វេងងាកស្ដាំយឺតៗ :

អែប

អែបយកជាអាង, យកជាទីពឹងឬជាទីពំនាក់។

អែប កិរិយាសព្ទ ១)

[អែប] aaeb

ផ្ទាប់លាក់ខ្លួនប្រប ឬពួនបំបៀតខ្លួនប្រប :

អែប កិរិយាសព្ទ ២)

[អែប] aaeb

នែបជិត, បំបៀតជិត :

អែប កិរិយាសព្ទ ៣)

[អែប] aaeb

ដាក់ផ្ទាប់ប្របៀតគ្នា, ដាក់ឬតាំងប្របគ្នា :

អែប កិរិយាសព្ទ ៤)

[អែប] aaeb

ទន្ទឹមកៀកគ្នាឬប្របៀតគ្នា :

អែប កិរិយាសព្ទ ៥)

[អែប] aaeb

(ព.ប្រ.) ចូលប្របឬចូលផ្គាប់ផ្គុនឱ្យជិតដិត :

អែប កិរិយាសព្ទ

[ប៉ិន-អែប] aaeb

ប៉ិនផ្គាប់ផ្គុនឱ្យទុកចិត្ត។

អែប កិរិយាសព្ទ

[អែប-ជិត] aaeb

ផ្គាប់ផ្គុនដើម្បីឱ្យជិតដិតទុកចិត្តជឿស្ដាប់។

អែប កិរិយាសព្ទ

[អែប-នែប] aaeb

អែបជិត, អែបស៊ប់, ដាក់ផ្អបឬស៊ែមឱ្យជិតជាប់គ្នា។

អែប កិរិយាសព្ទ

[អែប-អប] aaeb

(ព.ប្រ.) ផ្គាប់ផ្គុនរណេបរណិបដើម្បីឱ្យជិតស្និទ្ធស្នាល, ឡែបឡប :

អែប កិរិយាសព្ទ

[អែប-អាង] aaeb

អែបយកជាអាង, យកជាទីពឹងឬជាទីពំនាក់។

អែម គុណនាម

[អែម] aaem

ផ្អែម។

អែម គុណនាម

[ជូ-អែម] aaem

ជូរនិងផ្អែមលាយគ្នា :

អែម នាម

[ដូង-អែម] aaem

ដូងមានទឹកផ្អែម។

អែម នាម

[អែម-អោច] ឬ [អែម-អោ-ជៈ] aaem

ឱជារសផ្អែម,ឱជៈផ្អែម :

អែម នាម

[អែម-អោ-ជា] aaem

(ម.ព. អែមឱជ)។

អែមផ្លែម

ប្រដាប់បង្កើតភ្លើងមួយប្រភេទ ធ្វើដោយឈើខ្លឹមសាច់ជិតឬដោយភ្លុក, ដោយស្នែងមានរាងស្រដៀងគ្នានឹងត្បាល់បុកស្លា, មានស្នូលសម្រាប់ដាក់ប៉ុយគឬប៉ុយទន្សែនៅត្រង់ចុងបំផុតខាងក្រោម, ប្រើទះនឹងបាតដៃឱ្យទង្គិចគ្នាកើតជាភ្លើងឆេះប៉ុយ :

អែមផ្លែម នាម

[អែម-ផ្លែម] aaemphlaem

ប្រដាប់បង្កើតភ្លើងមួយប្រភេទ ធ្វើដោយឈើខ្លឹមសាច់ជិតឬដោយភ្លុក, ដោយស្នែងមានរាងស្រដៀងគ្នានឹងត្បាល់បុកស្លា, មានស្នូលសម្រាប់ដាក់ប៉ុយគឬប៉ុយទន្សែនៅត្រង់ចុងបំផុតខាងក្រោម, ប្រើទះនឹងបាតដៃឱ្យទង្គិចគ្នាកើតជាភ្លើងឆេះប៉ុយ :

អែលអល គុណកិរិយា

[អែល-អល] aaeloaal

ងីកងាកៗយឺតៗ; ទ្រែលទ្រល :

អែអង់ កិ., គុ.កិ.

[អែ-អង់] aaeaang

បង្អែបង្អង់, រារង់ :

អែអុក

ដែលប្រជ្រៀតគ្នាឮតែសូរមាត់អែ; ចង្អៀតថ្ដែថ្ដុក, ចង្អៀតក្ដន់, ស្ញែស្ញុក :

អែអុក គុ.កិ., គុ.

[អែ-អុក] aaeaok

ដែលប្រជ្រៀតគ្នាឮតែសូរមាត់អែ; ចង្អៀតថ្ដែថ្ដុក, ចង្អៀតក្ដន់, ស្ញែស្ញុក :

អែៗ

ដែលឆេះមិនសូវខ្លាំង, ដែលភ្លឺមិនសូវច្បាស់, ដែលស្រទន់ :

អែៗ គុ.កិ., គុ.

[អែ-អែ] aaeaae≈

ដែលឆេះមិនសូវខ្លាំង, ដែលភ្លឺមិនសូវច្បាស់, ដែលស្រទន់ :

អៃ

ឧស្ម័ន (ចំហាយ, កម្សួល)។

អៃ នាម

[អៃ] aai

ឧស្ម័ន (ចំហាយ, កម្សួល)។

អៃ! ឧទានសព្ទ

[អៃ] aai≈

(ម.ព. ឰ!)។

អៃក្យ—

(ម.ព. ឯក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អៃក្យ— នាម

[អៃ-ក្យ៉ៈ—] aaikayak—≈

(ម.ព. ឯក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អៃក—

(ម.ព. ឯក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អៃក— នាម

[អៃ-កៈ—] aaikak—≈

(ម.ព. ឯក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អៃរាវ័ណ នាម

[អៃ-រ៉ា-វាន់] aairavean≈

(ម.ព. ឯរាវ័ណ)។

អៃរាវ័ត នាម

[អៃ-រ៉ា-វាត់] aairaveat≈

(ម.ព. ឰរាវ័ត)។

អៃរ៉ា

ទែនទយគ្រឹហាមានរាងសណ្ឋានស្ទើរជារូបគ្រុឌ សម្រាប់ដាក់ទ្ររងស្បូវគ្រប់សសរប្រាសាទ, វិហារឬសាលាជាដើម ប្រើជាគ្រឿងរចនាឱ្យលេចលម្អ :

អៃរ៉ា នាម

[អៃ-រ៉ា] aaira

ទែនទយគ្រឹហាមានរាងសណ្ឋានស្ទើរជារូបគ្រុឌ សម្រាប់ដាក់ទ្ររងស្បូវគ្រប់សសរប្រាសាទ, វិហារឬសាលាជាដើម ប្រើជាគ្រឿងរចនាឱ្យលេចលម្អ :

អៃសូរ

ដូចគ្នានឹង ឰសូរ ឬ ឰសូរ្យ ដែរ។

អៃសូរ នាម

[អៃ-សូ] aaisour

ដូចគ្នានឹង ឰសូរ ឬ ឰសូរ្យ ដែរ។

អៃសូរ្យ នាម

[អៃ-សូ] aaisou≈

ដូចគ្នានឹង ឰសូរ ឬ ឰសូរ្យ ដែរ។

អៃ៎! ឧទានសព្ទ

[អៃ] aai≈

(ម.ព. ឰ!)។

អោងឡោង គុ., គុ.កិ.

[អោង-ឡោង] aaonglaong≈

(ម.ព. អូងឡូង)។

អោត កិរិយាសព្ទ

[អោត] aaot≈

(ម.ព. ឱត)។

អោ៎! ឧទានសព្ទ

[អោ] aao≈

(ម.ព. ឱ!)។

អោ៎ះ! ឧទានសព្ទ

[អោះ] aaoah≈

(ម.ព. អុះ!)។

អៅ! ឧទានសព្ទ

[អៅ] aav≈

(ម.ព. ឳ!)។

អំណត់

សេចក្ដីខំអត់, ការអត់ទ្រាំ :

អំណត់ គុណនាម

[អំ-ណត់] aamnot

ដែលមានសេចក្ដីអត់ឃ្លាន, ដែលអត់បាយ :

អំណត់ នាម

[អំ-ណត់] aamnot

សេចក្ដីខំអត់, ការអត់ទ្រាំ :

អំណរ នាម

[អំ-ណ] aamnor

សេចក្ដីអរ :

អំណស់ នាម

[អំ-ណស់] aamnas

(ព.បុ.) ការអស់; វេលាឬកាលដែលអស់។

អំណស់ ធ.

[អំ-ណស់] aamnas

អំណឹះ; ឥតពី :

អំណាច

អស់សេចក្ដីអាច, អស់អានុភាព។

អំណាច នាម

[អំ-ណាច] aamnach

អានុភាព គឺសេចក្ដីអាច, ដំណើរអង់អាច, សេចក្ដីអាចហាន, ដំណើរអាចធ្វើអ្វីៗបានតាមចិត្តឬតាមលំអានច្បាប់ :

អំណាច គុណកិរិយា

[ដោយ-អំ-ណាច] aamnach

ដោយសារ, ដោយកម្លាំង :

អំណាច គុណកិរិយា

[តាម-អំ-ណាច-ចិត] aamnach

តាមអំពើចិត្ត :

អំណាច គុណកិរិយា

[អស់-អំ-ណាច] aamnach

អស់សេចក្ដីអាច, អស់អានុភាព។

អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ នាម

[អំ-ណាច-នី-តិ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] aamnachnitebreaktebta≈

តួនាទីជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ រួមមាន រាជរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នជាតិ :

អំណាន នាម

[អំ-ណាន] aamnan≈

ការអាន :

អំណឹះ

លុះដល់ឥតពី, កាលបើឥតពី :

អំណឹះ ធ.

[អំ-ណឹះ] aamnoeah

តមកឬតទៅ, ចំណេរកាលតមក ឬចំណេរកាលតទៅ :

អំណឹះ ធ.

[អំ-ណឹះ-ត-ទៅ] aamnoeah

ចំណេរកាលតទៅ។

អំណឹះ ធ.

[អំ-ណឹះ-អិត-ពី] aamnoeah

លុះដល់ឥតពី, កាលបើឥតពី :

អំណើះ ធ.

[អំ-ណើះ] aamnaeuah≈

(ម.ព. អំណឹះ)។