ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អំណោយ

ទទួលរបស់ដែលគេឱ្យដោយសទ្ធា។

អំណោយ នាម

[អំ-ណោយ] aamnaoy

ការឱ្យ; អ្វីៗដែលឱ្យ (កុំប្រើថា សេចក្ដីអំណោយ, ការអំណោយ, របស់អំណោយ ដូច្នេះឡើយ; ប៉ុន្តែបើប្រើជា របស់ជាអំណោយ ដូច្នេះបាន)។

អំណោយ នាម

[ទ-ទួល-អំ-ណោយ] aamnaoy

ទទួលរបស់ដែលគេឱ្យដោយសទ្ធា។

អំណោយទាន

ដែលគួរឱ្យចូលចិត្ត ដែលមានឧបនិស្ស័យ :

អំណោយទាន គុណនាម

[អំ-ណោយ-ទាន] aamnaoytean≈

ដែលគួរឱ្យចូលចិត្ត ដែលមានឧបនិស្ស័យ :

អំណះអំណាង

ការអះអាង ទឡ្ហីករណ៍ អ្វីៗដែលទាញនាំយកមកអាងដើម្បីឱ្យកាន់តែរឹងមាំ :

អំណះអំណាង នាម

[អំ-ណះ-អំ-ណាង] aamnahaamnang≈

ការអះអាង ទឡ្ហីករណ៍ អ្វីៗដែលទាញនាំយកមកអាងដើម្បីឱ្យកាន់តែរឹងមាំ :

អំនួត

ការពោលអួត ឬសម្ដីអួត :

អំនួត នាម

[អំ-នួត] aamnuot

ការពោលអួត ឬសម្ដីអួត :

អំបាញ់មិញ គុណកិរិយា

[អំ-បាញ់-មិញ] aambanhominh

(ម.ព. អម្បាញ់មិញ)។

អំបាត

(ព.ប្រ.) ដែលមានរូបតូចពេកខុសពីគេ :

អំបាត នាម ១)

[អំ-បាត] aambat

កូនចៃ :

អំបាត គុណនាម ២)

[អំ-បាត] aambat

(ព.ប្រ.) ដែលមានរូបតូចពេកខុសពីគេ :

អំបាយ គុណកិរិយា

[អំ-បាយ] aambay

(ម.ព. អម្បាយ)។

អំបាល ឈ.

[អំ-បាល] aambal

(ម.ព. អម្បាល)។

អំបាលម៉ាន គុ., គុ.កិ.

[អំ-បាល-ម៉ាន] aambalman≈

(ម.ព. អម្បាលម៉ាន)។

អំបិល

(សំនួន.) ដែលខូចបង់ វិនាស ឬសាបសូន្យទៅយ៉ាងរហ័ស។

អំបិល នាម

[អំ-បិល] aambel

វត្ថុរឹងស្រួយ មានរសប្រៃ, បុកឬកិនឱ្យខ្ទេចល្អិតម៉ដ្ឋបានដោយងាយ, អាចរលាយទៅជាទឹកបាន, សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងផ្សំយករសប្រៃ, មានឈ្មោះផ្សេងៗតាមសញ្ជាតិនិងបែបភាព :

អំបិល គុណកិរិយា

[អិត-អំ-បិល] aambel

(ព.ប្រ.) ឥតអំណាច; បង់កម្លាំងទទេ, អសារឥតការ, ឥតប្រយោជន៍ :

អំបិល គុណកិរិយា

[អំ-បិល-ត្រូវ-ទឹក] aambel

(សំនួន.) ដែលខូចបង់ វិនាស ឬសាបសូន្យទៅយ៉ាងរហ័ស។

អំបិលម្ទេស

ឈ្មោះម្ហូបគោកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយអំបិលនិងម្ទេសជាដើមបុកឱ្យល្អិត :

អំបិលម្ទេស នាម

[អំ-បិល-ម្ទេស] aambelmtes

ឈ្មោះម្ហូបគោកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយអំបិលនិងម្ទេសជាដើមបុកឱ្យល្អិត :

អំបឹះ

ឈ្មោះរុក្ខជាតិពួកមួយ មានពីរប្រភេទគឺ អំបឹះធំ អំបឹះមានដើមធំ ស្លឹកតូចៗ ប៉ុន្តែញឹកជិត; អំបឹះតូច អំបឹះមានដើមតូច ស្លឹកធំៗរង្វើលៗ។

អំបឹះ នាម

[អំ-បឹស] aamboeah

ឈ្មោះរុក្ខជាតិពួកមួយ មានពីរប្រភេទគឺ អំបឹះធំ អំបឹះមានដើមធំ ស្លឹកតូចៗ ប៉ុន្តែញឹកជិត; អំបឹះតូច អំបឹះមានដើមតូច ស្លឹកធំៗរង្វើលៗ។

អំបុក

ឈ្មោះចំណីធ្វើដោយយកគ្រាប់ស្រូវទុំនៅស្រស់មកលីងឱ្យល្មមដល់ការ ហើយដាក់ក្នុងត្បាល់ធំបុកផងឆ្កៀសឆ្កៀលផង (ហៅថា ដាល់អំបុក) ឱ្យត្រាតែពៀចសំប៉ែតខ្ចាត់សំបកស្រូវចេញ :

អំបុក នាម

[អំ-បុក] aambok

ឈ្មោះចំណីធ្វើដោយយកគ្រាប់ស្រូវទុំនៅស្រស់មកលីងឱ្យល្មមដល់ការ ហើយដាក់ក្នុងត្បាល់ធំបុកផងឆ្កៀសឆ្កៀលផង (ហៅថា ដាល់អំបុក) ឱ្យត្រាតែពៀចសំប៉ែតខ្ចាត់សំបកស្រូវចេញ :

អំបូង

ឈ្មោះចេកមានផ្លែវែងៗ ស្មើចុងស្មើដើម, វេលាទុំ សម្បុរសំបកបៃតងចាស់ឬលឿងចាស់ក៏មាន, ស្និតធំៗមានរសផ្អែម :

អំបូង នាម

[អំ-បូង] aamboung

ឈ្មោះចេកមានផ្លែវែងៗ ស្មើចុងស្មើដើម, វេលាទុំ សម្បុរសំបកបៃតងចាស់ឬលឿងចាស់ក៏មាន, ស្និតធំៗមានរសផ្អែម :

អំបូរ នាម

[អំ-បូ] aambour

(ម.ព. អម្បូរ)។

អំបើះ នាម

[អំ-បើះ] aambaeuah

(ម.ព. អំបឹះ)។

អំបែង

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទបែបបន្ទះម្សៅអង្ករកិនចៀនក្នុងខ្ទះ។ គេច្រើនលាយផ្សំក្នុងម្សៅដោយស្លឹកខ្ទឹម ហើយបរិភោគជាមួយបន្លែស្រស់ លាយទឹកត្រី :

អំបែង នាម ១)

[អំ-បែង] aambaeng

បន្ទះបំណែកនៃក្អម, ឆ្នាំង, ចានជាដើម :

អំបែង នាម ២)

[អំ-បែង] aambaeng

ក្អមដីឬឆ្នាំងដីដែលគោះចោះត្រង់ក្អេងម្ខាងឱ្យមានចន្លោះធំល្មមដល់ការ សម្រាប់លីងអ្វីៗ :

អំបែង នាម

[អំ-បែង-ក្បាល] aambaeng

(ព.ទ្រ.) តួក្បាល, ពាក្យទ្រគោះប្រមាថមើលងាយ ដោយប្រដូចក្បាលទៅនឹងអំបែង :

អំបែង នាម

[អំ-បែង-ក្បាល] aambaeng

(ព.ទ.បុ.) មានអត្ថន័យថា ទារយកឱ្យបានចំពោះតែរូបរបស់ដើមមកវិញ។

អំបែង នាម

[អំ-បែង] aambaeng

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទបែបបន្ទះម្សៅអង្ករកិនចៀនក្នុងខ្ទះ។ គេច្រើនលាយផ្សំក្នុងម្សៅដោយស្លឹកខ្ទឹម ហើយបរិភោគជាមួយបន្លែស្រស់ លាយទឹកត្រី :

អំបែងចេះ

អំបែងល្អិតល្អោចច្រើនបែបដែលកប់លាយគ្នាក្ដាំងនៅក្នុងដីយូរអង្វែងហើយ :

អំបែងចេះ នាម

[អំ-បែង-ចេស] aambaengocheh

អំបែងល្អិតល្អោចច្រើនបែបដែលកប់លាយគ្នាក្ដាំងនៅក្នុងដីយូរអង្វែងហើយ :

អំបែងចែះ នាម

[អំ-បែង-ចែស] aambaengchaes≈

(ម.ព. អំបែងចេះ)។

អំបែងថ្ងៃ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាពួកសារកព្រឹក្ស ស្លឹកទ្រវែងៗស្រួចៗ ពីខាងខ្នងស្លឹកមានសម្បុរសប្រផេះសំបកមានសរសៃ, បើដើមខ្ចីយកសំបកវេញខ្សែបានខ្លះ, បើដើមធំមានខ្លឹមសម្បុរក្រហមប្រឿង សាច់ស្វិត :

អំបែងថ្ងៃ នាម

[អំ-បែង-ថ្ងៃ] aambaengthngai

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាពួកសារកព្រឹក្ស ស្លឹកទ្រវែងៗស្រួចៗ ពីខាងខ្នងស្លឹកមានសម្បុរសប្រផេះសំបកមានសរសៃ, បើដើមខ្ចីយកសំបកវេញខ្សែបានខ្លះ, បើដើមធំមានខ្លឹមសម្បុរក្រហមប្រឿង សាច់ស្វិត :

អំបែងស្នូល

នំអំបែងដែលមានដាក់បន្ថែមស្នូលសាច់ឆាលាយនឹងបន្លែខាងក្នុង :

អំបែងស្នូល នាម

[អំ-បែង-ស្នូល] aambaengsnul≈

នំអំបែងដែលមានដាក់បន្ថែមស្នូលសាច់ឆាលាយនឹងបន្លែខាងក្នុង :

អំបោស នាម

[អំ-បោស] aambaos

(ម.ព. អម្បោស)។

អំបោះ នាម

[អំ-បោះ] aambaoh

សរសៃសំឡីដែលរវៃរួចហើយ មានប្រវែងវែងៗ សម្រាប់ត្បាញសំពត់ជាដើម :

អំបោះ នាម

[អំ-បោះ] aambaoh

(ព.ទ.បុ.) ឱ្យអ្វីៗមាននំចំណីជាដើមទៅអ្នកដទៃ ដោយមានសង្ឃឹមថាគេនឹងឱ្យអ្វីៗតបមកវិញពុំខាន (ឱ្យដោយសម្លឹងប្រយោជន៍ភ្លាមៗ)។

អំបោះ នាម

[អំ-បោះ-ក្លុក] aambaoh

(ម.ព. ក្លុក)។

អំបោះ នាម

[អំ-បោះ-ភ្លុក] aambaoh

(ម.ព. ភ្លុក១)។

អំបោះព្រះ

សរសៃពីងពាងព្រៃពួកមួយដែលវាគ្រាន់តែបញ្ចេញចោលមិនព័ទ្ធមងឬសំបុកឡើយ, មានសាច់ម៉ដ្ឋល្អិតឆ្មារសម្បុរសក្បុសរលើប, ខ្យល់បក់រសាត់តាមផ្ទៃអាកាសធ្លាក់ចុះមកជាប់នឹងមែកឈើ ជាដើម, ជួនកាលរសាត់ជាប់ដោយទាំងតួពីងពាងមកផងក៏មាន; បើសរសៃនោះចូលភ្នែកបណ្ដាលឱ្យភ្នែកហើមភ្លាម :

អំបោះព្រះ នាម

[អំ-បោះ-ព្រះ] aambaohreah

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមទន់ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកបណ្ដូលពេជ្រស្ទើរចាប់ច្រឡំ ប៉ុន្តែដើមស្រលួតឥតបន្លា ឡើងតោងអាស្រ័យនឹងដើមឈើធំ ទម្លាក់ឫសវែងៗ រយោងរយានចុះមកខាងក្រោមរហូតដល់ដីក៏មាន :

អំបោះព្រះ នាម

[អំ-បោះ-ព្រះ] aambaohreah

សរសៃពីងពាងព្រៃពួកមួយដែលវាគ្រាន់តែបញ្ចេញចោលមិនព័ទ្ធមងឬសំបុកឡើយ, មានសាច់ម៉ដ្ឋល្អិតឆ្មារសម្បុរសក្បុសរលើប, ខ្យល់បក់រសាត់តាមផ្ទៃអាកាសធ្លាក់ចុះមកជាប់នឹងមែកឈើ ជាដើម, ជួនកាលរសាត់ជាប់ដោយទាំងតួពីងពាងមកផងក៏មាន; បើសរសៃនោះចូលភ្នែកបណ្ដាលឱ្យភ្នែកហើមភ្លាម :

អំបៅអំបែក

ជំងឺម៉្យាងដែលកើតក្នុងរន្ធត្រចៀក បង្កឡើងដោយមីក្រូសព៌ាង្គកាយ ហើយមានរោគសញ្ញាដូចជាក្ដៅខ្លួន ឈឺក្នុងរន្ធត្រចៀក ហៀរទឹករងៃ ឬខ្ទុះដែលមានក្លិនស្អុយ :

អំបៅអំបែក នាម

[អំ-បៅ-អំ-បែក] aambauaambaek

ជំងឺម៉្យាងដែលកើតក្នុងរន្ធត្រចៀក បង្កឡើងដោយមីក្រូសព៌ាង្គកាយ ហើយមានរោគសញ្ញាដូចជាក្ដៅខ្លួន ឈឺក្នុងរន្ធត្រចៀក ហៀរទឹករងៃ ឬខ្ទុះដែលមានក្លិនស្អុយ :

អំប៉ើក

ដែលកម្រើកងើបៗដាក់ៗរបះរបើងរឿយៗ; ប្លើកៗរឿយៗ :

អំប៉ើក គុ.កិ., គុ.

[អំ-ប៉ើក] aampaeuk

ដែលកម្រើកងើបៗដាក់ៗរបះរបើងរឿយៗ; ប្លើកៗរឿយៗ :

អំប៉េះអំប៉ោះ

តេះតោះឬតតេះតតោះ, នេះខ្លះនោះខ្លះបន្តិចបន្តួច, រប៉ិចរប៉ីរាយរង; ផ្សែផ្សំ :

អំប៉េះអំប៉ោះ គុ.កិ., គុ.

[អំ-ប៉េះ-អំ-ប៉ោះ] aampehaampaoh

តេះតោះឬតតេះតតោះ, នេះខ្លះនោះខ្លះបន្តិចបន្តួច, រប៉ិចរប៉ីរាយរង; ផ្សែផ្សំ :

អំប៊្រីយ៉ុង នាម ១)

[អំ-ប្រ៊ី-យ៉ុង] aambariyong≈

(ជីវ.) ទម្រង់ដំបូងនៃសារពាង្គកាយ ដែលលូតលាស់ចាប់ពីស៊ីកូតរហូតដល់ដំណាក់កាលកកើតជាសរីរាង្គផ្សេងៗ :

អំប៊្រីយ៉ុង នាម ២)

[អំ-ប្រ៊ី-យ៉ុង] aambariyong≈

(វេជ្ជ.) ភ្រូណា, គភ៌ដែលមានអាយុក្នុងរយៈពេលបីខែដំបូង :

អំប៊្រីយ៉ុង នាម ៣)

[អំ-ប្រ៊ី-យ៉ុង] aambariyong≈

ពន្លកសម្រាប់ដុះជារុក្ខជាតិថ្មី។

អំប្រ៊ីយ៉ុង នាម

[អំ-ប៊្រី-យ៉ុង] aambriyong≈

ពន្លកសម្រាប់ដុះជារុក្ខជាតិថ្មី។

អំពក

អំពកច្រកល្ហកនិងថ្នាល។

អំពក គុណនាម

[អំ-ពក] aampok

តូច (ចំពោះតែទីដីដែលជាថ្នាលឬស្រែ) :

អំពក គុណនាម

[អំ-ពក-ច្រក-ថ្នាល] aampok

អំពកច្រកល្ហកនិងថ្នាល។

អំពល់ នាម

[អំ-ពល់] aampol

កង្វល់ឬសេចក្ដីខ្វល់ចិត្ត, ដំណើរដែលនាំឱ្យមានរវល់ខ្វល់ចិត្ត :

អំពល់ នាម

[កុំ-អំ-ពល់] aampol

(សំនួន.) កុំរវល់!, កុំអើពើ! :

អំពល់ កិរិយាសព្ទ

[នាំ-អំ-ពល់] aampol

នាំឱ្យមានអំពល់។

អំពល់ កិរិយាសព្ទ

[អំ-ពល់-ទុក] aampol

មានទុក្ខ។

អំពល់ កិរិយាសព្ទ

[អំ-ពល់-អី] aampol

រវល់អី!

អំពាច

(ព.បុ.) អូរដែលកំបុតទាល់មានសណ្ឋានប៉ាចរហាចទាំងពីរខាង :

អំពាច នាម

[អំ-ពាច] aampeach

(ព.បុ.) អូរដែលកំបុតទាល់មានសណ្ឋានប៉ាចរហាចទាំងពីរខាង :

អំពាន់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អំពើ ថា អំពើអំពាន់ គឺអំពើធ្មប់អាប។

អំពាន់ បុព្វបទ

[អំ-ពាន់] aampean

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អំពើ ថា អំពើអំពាន់ គឺអំពើធ្មប់អាប។

អំពាវ

ស្រែកហៅឮខ្លាំងៗឬស្រែកប្រកាសឱ្យឮរាល់គ្នា ក្នុងកិច្ចការណាមួយ :

អំពាវ កិរិយាសព្ទ

[អំ-ពាវ] aampeav

ស្រែកហៅឮខ្លាំងៗឬស្រែកប្រកាសឱ្យឮរាល់គ្នា ក្នុងកិច្ចការណាមួយ :

អំពាវនាវ កិរិយាសព្ទ

[អំ-ពាវ-នាវ] aampeavneav≈

(ម.ព. អំពាវ)។

អំពាស

ច្រើនពោរពាស, ច្រើនក្រាស់ក្រែល :

អំពាស គុណនាម

[អំ-ពាស] aampeas

ច្រើនពោរពាស, ច្រើនក្រាស់ក្រែល :

អំពិលអំពែក

សុខុមសត្តពួកដង្កូវ មានពន្លឺព្រាកៗ នៅក្រោមពោះត្រង់ចុងកន្ទុយ ភ្លឺតែក្នុងវេលាយប់ងងឹត, ឈ្មោលមានស្លាបហើរបាន ញីឥតស្លាប, ជាពួកសត្វរត្តិចរ។

អំពិលអំពែក នាម

[អំ-ពិល-អំ-ពែក] aampilaampeaek

សុខុមសត្តពួកដង្កូវ មានពន្លឺព្រាកៗ នៅក្រោមពោះត្រង់ចុងកន្ទុយ ភ្លឺតែក្នុងវេលាយប់ងងឹត, ឈ្មោលមានស្លាបហើរបាន ញីឥតស្លាប, ជាពួកសត្វរត្តិចរ។

អំពី ធ.

[អំ-ពី] orm pi

ពី; ឯ, ខាង :

អំពុត

ប្រយោជន៍អ្វី? ឬអំពល់អី? :

អំពុត ឈ.

[អំ-ពុត] aamput

(ព.បុ.) បំណាច់នឹង, បើបានជា :