ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អំពុត ឈ.

[អំ-ពុត-អី] aamput

(ម.ព. អំពុតអ្វី)។

អំពុត ឈ.

[អំ-ពុត-អ្វី] aamput

ប្រយោជន៍អ្វី? ឬអំពល់អី? :

អំពុះ នាម

[អំ-ពុះ] aampuh

(ម.ព. អម្ពុះ)។

អំពូតាស្យុង

(វេជ្ជ.) ការកាត់ចោលតាមវិធីវេជ្ជសាស្ត្រនូវផ្នែកណាមួយនៃអវយវៈឬសរីរាង្គខាងក្រៅ។

អំពូតាស្យុង នាម

[អំ-ពូ-តា-ស្យុង] aamputasyung

(វេជ្ជ.) ការកាត់ចោលតាមវិធីវេជ្ជសាស្ត្រនូវផ្នែកណាមួយនៃអវយវៈឬសរីរាង្គខាងក្រៅ។

អំពូល

ឧបករណ៍ធ្វើពីកែវមានរូបរាងជាបំពង់ស្រួចសងខាង សម្រាប់ផ្ទុកទឹកថ្នាំពេទ្យ :

អំពូល នាម ១)

[អំ-ពូល] aampul

ឧបករណ៍ធ្វើពីកែវឬវត្ថុសំយោគមានរូបរាងផ្សេងៗ ប្រើសម្រាប់បំភ្លឺ :

អំពូល នាម ២)

[អំ-ពូល] aampul

ឧបករណ៍ធ្វើពីកែវមានរូបរាងជាបំពង់ស្រួចសងខាង សម្រាប់ផ្ទុកទឹកថ្នាំពេទ្យ :

អំពើ

មានប្រយោជន៍; ដែលមានការធ្វើ។

អំពើ នាម

[អំ-ពើ] am per

ការដែលធ្វើ, អ្វីៗដែលត្រូវធ្វើ (កម្ម) :

អំពើ នាម

[អំ-ពើ] am per

កម្មអាក្រក់ឬកិច្ចកលលាមក ដែលធ្វើអ្នកដទៃឱ្យឈឺចាប់ដោយមន្តអាគមជាដើម :

អំពើ កិ., គុ.

[មាន-អំ-ពើ] am per

មានប្រយោជន៍; ដែលមានការធ្វើ។

អំពៀរ

ដើរសសៀរគន់មើលម្ដងៗ; សសៀរមមៀរងាកនាយងាកអាយ :

អំពៀរ កិ., គុ.កិ.

[អំ-ពៀ] aampier

ដើរសសៀរគន់មើលម្ដងៗ; សសៀរមមៀរងាកនាយងាកអាយ :

អំពេះ

ដែលមានមាឌតូចហួសពេកខុសពីធម្មតា (ចំពោះតែសេះ) :

អំពេះ គុណនាម

[អំ-ពេះ] aampeh

ដែលមានមាឌតូចហួសពេកខុសពីធម្មតា (ចំពោះតែសេះ) :

អំពែ គុណនាម

[អំ-ពែ] aampeae

ដែលមានមាឌតូចហួសពេកខុសពីធម្មតា (ចំពោះតែគោ) :

អំពែម៉ែត្រ

(រូប.) ឧបករណ៍ប្រើសម្រាប់វាស់ចរន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងសៀគ្វី។

អំពែម៉ែត្រ នាម

[អំ-ពែ-ម៉ែត] aampemaet

(រូប.) ឧបករណ៍ប្រើសម្រាប់វាស់ចរន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងសៀគ្វី។

អំពែះ គុណនាម

[អំ-ពែះ] aampeaeeah

(ម.ព. អំពេះ)។

អំពៅ

ឈ្មោះដំណាំពួកមួយ, ដើមមានថ្នាំងដូចឫស្សី, សាច់ជ្រួតជ្រាបពេញដោយទឹកមានរសផ្អែម សម្រាប់ប្រើការយកមកទំពារជញ្ជក់យកទឹកផ្អែម, គាបយកទឹក ឬរម្ងាស់ទឹកធ្វើស្ករ។ អំពៅមានច្រើនប្រភេទគឺ អំពៅកែវ, អំពៅក្ដាម, អំពៅខ្មៅ, អំពៅដំឡាន់, អំពៅត្រែង, អំពៅស្ករ ជាដើម :

អំពៅ នាម

[អំ-ពៅ] aampov

ឈ្មោះដំណាំពួកមួយ, ដើមមានថ្នាំងដូចឫស្សី, សាច់ជ្រួតជ្រាបពេញដោយទឹកមានរសផ្អែម សម្រាប់ប្រើការយកមកទំពារជញ្ជក់យកទឹកផ្អែម, គាបយកទឹក ឬរម្ងាស់ទឹកធ្វើស្ករ។ អំពៅមានច្រើនប្រភេទគឺ អំពៅកែវ, អំពៅក្ដាម, អំពៅខ្មៅ, អំពៅដំឡាន់, អំពៅត្រែង, អំពៅស្ករ ជាដើម :

អំពៅព្រៃ

ឈ្មោះតិណជាតិដើមរឹងមួយប្រភេទពួកបបុស ច្រើនដុះនៅទីដីសើមមានជីជាតិ។

អំពៅព្រៃ នាម

[អំ-ពៅ-ព្រៃ] aampovprey

ឈ្មោះតិណជាតិដើមរឹងមួយប្រភេទពួកបបុស ច្រើនដុះនៅទីដីសើមមានជីជាតិ។

អំពះ

ស៊ីរវះរវាមដោយល្មោភអាហារ (ព.ទ្រ.) :

អំពះ កិរិយាសព្ទ

[អំ-ពះ] aampeah

ស៊ីរវះរវាមដោយល្មោភអាហារ (ព.ទ្រ.) :

អំព័ន្ធ បុព្វបទ

[អំ-ពាន់] aampoanthor

(ម.ព. អំពាន់)។

អំព្រឹក

ម្ហូបម្យ៉ាងមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងទឹកគ្រឿង ដែលមានបុកម្ទេសក្រហមឬបុកម្ទេសដុតបន្ថែម ជាម្ហូបនិយមរបស់អ្នកបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យជាដើម។

អំព្រឹក នាម

[អំ-ព្រឹក] aamproek

ម្ហូបម្យ៉ាងមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងទឹកគ្រឿង ដែលមានបុកម្ទេសក្រហមឬបុកម្ទេសដុតបន្ថែម ជាម្ហូបនិយមរបស់អ្នកបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យជាដើម។

អំព្រំ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាវល្លិរឹងមានបន្លាវែងៗស្រួចៗ បើមុតសាច់ឈឺចាប់ពើត, ផ្កាតូចៗ សម្បុរស ក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់ ស្រដៀងនឹងក្លិនផ្កាកែវ, ផ្លែតូចៗស្រួចៗមានជ័រ វេលាទុំឡើងសម្បុរក្រមៅ មានរសផ្អែម លាយល្វីងបន្តិចៗ បរិភោគបាន (ជាចំណីក្មេង) :

អំព្រំ នាម

[អំ-ព្រំ] aamprum

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាវល្លិរឹងមានបន្លាវែងៗស្រួចៗ បើមុតសាច់ឈឺចាប់ពើត, ផ្កាតូចៗ សម្បុរស ក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់ ស្រដៀងនឹងក្លិនផ្កាកែវ, ផ្លែតូចៗស្រួចៗមានជ័រ វេលាទុំឡើងសម្បុរក្រមៅ មានរសផ្អែម លាយល្វីងបន្តិចៗ បរិភោគបាន (ជាចំណីក្មេង) :

អំព្រំប្រែក្រោយ នាម

[អំ-ព្រំ-ប្រែ-ក្រោយ] aamprumbraekraoy

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមតូចៗស្ទើរជាវល្លិរឹង ស្លឹកខ្លីកំប៉ុះៗ ជាគូៗបែរខ្នងទល់គ្នា :

អំព្រំប្រែក្រោយ គុណកិរិយា

[អំ-ព្រំ-ប្រែ-ក្រោយ] aamprumbraekraoy

ទោះបីអាវបែបនោះ ដែលមានឡេវខាងមុខក៏ដោយ បើគេពាក់យកពោះជាខ្នង ក៏ហៅថា ពាក់អាវអំព្រំប្រែក្រោយ ដែរ :

អំព្លីទុត

ចម្ងាយអតិបរមានៃអង្គធាតុដែលមានលំញ័រធៀបនឹងទីតាំងលំនឹង។

អំព្លីទុត នាម

[អំ-ភ្លី-ទុត] aamphlitut

ចម្ងាយអតិបរមានៃអង្គធាតុដែលមានលំញ័រធៀបនឹងទីតាំងលំនឹង។

អំភីបូល នាម

[អំ-ភី-បូល] aamphiboul

ប្រភេទថ្មរ៉ែម្យ៉ាង។

អំមិញ

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយដោយប្រញាប់ ក្លាយមកពីពាក្យ អម្បាញ់មិញ :

អំមិញ នាម

[អំ-មិញ] aamminh

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយដោយប្រញាប់ ក្លាយមកពីពាក្យ អម្បាញ់មិញ :

អំម៉េញ នាម

[អំ-ម៉េញ] aammenh

(ម.ព. អំមិញ)។

អំលុង នាម

[អំ-ឡុង] aamlung

(ម.ព. អំឡុង)។

អះ! ឧទានសព្ទ

[អះ] aah

សូរលាន់មាត់ ដោយក្រោធខ្លាំង, ដោយភ្ញាក់, ស្លន់, ភ្លាត់ ឬដោយថាជ្រួសជាដើម :

អះអាង

ទទួលរ៉ាប់រងជួស, ទទួលខុសត្រូវជួស។

អះអាង កិរិយាសព្ទ

[អះ-អាង] asarng

ទទួលខ្លួនជាសំអាង, ទទួលខុសត្រូវលើខ្លួន, ទទួលរ៉ាប់រង :

អះអាង កិរិយាសព្ទ

[ធា-នា-អះ-អាង] asarng

ធានាទទួលខុសត្រូវលើខ្លួន :

អះអាង កិរិយាសព្ទ

[អះ-អាង-ជួស] asarng

ទទួលរ៉ាប់រងជួស, ទទួលខុសត្រូវជួស។

អ៊ិចត្រាណិត

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអតិថិជនទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចប្រើអ៊ីនត្រាណិតបាន ឬ អ៊ីនត្រាណិតរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចផ្លាស់ប្ដូរឬចែករំលែកព័ត៌មានបាន។

អ៊ិចត្រាណិត នាម

[អ៊ិច-ត្រា-ណិត] aichtreanet

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអតិថិជនទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចប្រើអ៊ីនត្រាណិតបាន ឬ អ៊ីនត្រាណិតរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចផ្លាស់ប្ដូរឬចែករំលែកព័ត៌មានបាន។

អ៊ិចសាបៃ

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង១០២៤ផេថាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាបៃ ស្មើនឹង១០០០ផេថាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb។

អ៊ិចសាបៃ នាម

[អ៊ិច-សា-បៃ] aichsabai

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង១០២៤ផេថាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាបៃ ស្មើនឹង១០០០ផេថាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb។

អ៊ិចសាប៊ីត

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង ១០២៤ផេថាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាប៊ីត ស្មើនឹង ១០០០ផេថាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb ឬ Ebit។

អ៊ិចសាប៊ីត នាម

[អ៊ិច-សា-ប៊ីត] aichsabit

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង ១០២៤ផេថាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាប៊ីត ស្មើនឹង ១០០០ផេថាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb ឬ Ebit។

អ៊ិចស្កាវ៉ាទ័រ នាម

[អ៊ិច-ស្កា-វ៉ា-ទ័រ] aichskavatro

យានគ្រឿងចក្រម្យ៉ាងសម្រាប់កាយដី។

អ៊‌ិម កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹម] aem

បៅដោះ (ពាក្យថ្នមដោយទំយើសម្រាប់និយាយទៅរកកូនតូចៗ) :

អ៊ិម កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹម] aoem

(ម.ព. អ៊‌ិម)។

អ៊ិស្លាម នាម

[អ៊ិ-ស្លាម] aisleam

សាសនាមួយដែលបង្កើតឡើងដោយសាស្ដាម្នាក់ឈ្មោះមហាម៉ាត់ ក្នុងកាលពុទ្ធសករាជ ១១៦៥។

អ៊‌ិស្លាមសករាជ

(ទស្សនៈ.) ការកំណត់ឆ្នាំចាប់ពីថ្ងៃដែលមហាម៉ាត់រត់គេចពីក្រុងឡាម៉ិច (ឬម៉េក្កះ) ទៅក្រុងម៉េឌីន នៅគ.ស. ៦២២។

អ៊‌ិស្លាមសករាជ នាម

[អ៊ិ-ស្លាម-សៈ-កៈ-រ៉ាច] aisleamsakkakrach

(ទស្សនៈ.) ការកំណត់ឆ្នាំចាប់ពីថ្ងៃដែលមហាម៉ាត់រត់គេចពីក្រុងឡាម៉ិច (ឬម៉េក្កះ) ទៅក្រុងម៉េឌីន នៅគ.ស. ៦២២។

អ៊‌ិះអ៊ុះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ិះ-អ៊ុះ] aehaoh

សូរឮអ៊ិះៗអ៊ុះៗ។

អ៊ី

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប (អាចលាយល័ក្ដយកពណ៌) រាងមូលតូចៗប៉ុនកូនដៃ ដាក់ជាមួយទឹកស្ករលាយខ្ទិះដូងឬរោយល្ងពីលើ :

អ៊ី សព្វនាម

[អ៊ី] ai

មីងជាប្អូនឬអ៊ំជាបងរបស់ម្ដាយ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

អ៊ី នាម

[អ៊ី] ai

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប (អាចលាយល័ក្ដយកពណ៌) រាងមូលតូចៗប៉ុនកូនដៃ ដាក់ជាមួយទឹកស្ករលាយខ្ទិះដូងឬរោយល្ងពីលើ :

អ៊‌ី!

(ព.សា.) យី! (សូរលាន់មាត់តាមទម្លាប់ដែលថ្នឹកឬតាមដោយទម្លាប់ស្រុក)។

អ៊‌ី! ឧទានសព្ទ

[អ៊ី] ai

(ព.សា.) យី! (សូរលាន់មាត់តាមទម្លាប់ដែលថ្នឹកឬតាមដោយទម្លាប់ស្រុក)។

អ៊‌ីកអ៊ាក

ប្រទេសដែលមានសេចក្ដីចម្រើនយឺត, ដែលមានអារ្យធម៌យឺតឬគាំង, ងាស់។

អ៊‌ីកអ៊ាក គុ.កិ., គុ. ១)

[អ៊ីក-អ៊ាក] aeikaak

ដែលដើរយោលខ្លួនងីកងាកៗ ឃ្លោងៗ ទៅឆ្វេង ទៅស្ដាំ (ព្រោះធ្ងន់ខ្លួនឬធ្ងន់ពោះ) :

អ៊‌ីកអ៊ាក គុ.កិ., គុ. ២)

[អ៊ីក-អ៊ាក] aeikaak

(ព.ប្រ.) យឺត; សុញសាញ; ដែលទម្លាក់ក្រាញមិនព្រមកែតាមសម័យនិយម, ដែលមិនទាន់ពេល, មិនទាន់សម័យ :

អ៊‌ីកអ៊ាក នាម

[ប្រ-ទេស-អ៊ីក-អ៊ាក] aeikaak

ប្រទេសដែលមានសេចក្ដីចម្រើនយឺត, ដែលមានអារ្យធម៌យឺតឬគាំង, ងាស់។

អ៊‌ីចឹង

(ព.សា.) យ៉ាងហ្នឹង, ដូចហ្នឹង, ដូច្នឹង :

អ៊‌ីចឹង គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចឹង] aeichoeng

(ព.សា.) យ៉ាងហ្នឹង, ដូចហ្នឹង, ដូច្នឹង :

អ៊‌ីចុង គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចុង] aeichong

(ព.សា.) អ៊ីចុះ, ដូច្នោះ :

អ៊‌ីចុះ គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចុះ] aeichoh

(ព.សា.) ដូច្នោះ :

អ៊‌ីចេះ គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចេះ] aeicheh

(ព.សា.) ដូច្នេះ :

អ៊ីដ្រុកស៊ីដ

(គីមី.) អាញ៉ុងដែលមានអាតូមពីរគឺ អុកស៊ីសែន និង អ៊ីដ្រូសែន មានរូបមន្ត OH។

អ៊ីដ្រុកស៊ីដ នាម

[អ៊ី-ដ្រុក-ស៊ីត] aidruksit

(គីមី.) អាញ៉ុងដែលមានអាតូមពីរគឺ អុកស៊ីសែន និង អ៊ីដ្រូសែន មានរូបមន្ត OH។

អ៊ីដ្រូកាបួ

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គដែលបង្កើតឡើងដោយការរួមផ្សំរវាង កាបូន និង អ៊ីដ្រូសែន។ រូបមន្តទូទៅគឺ CxHy :

អ៊ីដ្រូកាបួ នាម

[អ៊ី-ដ្រូ-កា-បួ] aidrukabuo

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គដែលបង្កើតឡើងដោយការរួមផ្សំរវាង កាបូន និង អ៊ីដ្រូសែន។ រូបមន្តទូទៅគឺ CxHy :

អ៊ីដ្រូសែនកម្ម

(គីមី.) ប្រតិកម្មបូកនៃអាតូមអ៊ីដ្រូសែនជាមួយម៉ូលេគុលមួយផ្សេងទៀត បង្កើតបានជាសមាសធាតុថ្មីមួយ។

អ៊ីដ្រូសែនកម្ម នាម

[អ៊ី-ដ្រូ-សែន-កាំ] aidrusaenkaam

(គីមី.) ប្រតិកម្មបូកនៃអាតូមអ៊ីដ្រូសែនជាមួយម៉ូលេគុលមួយផ្សេងទៀត បង្កើតបានជាសមាសធាតុថ្មីមួយ។

អ៊ីណុក

សំលោហៈម៉្យាងដែលមិនច្រែះ ប្រើសម្រាប់ជ្រលក់លោហៈដទៃការពារច្រែះចាប់និងមានសម្បុរសភ្លឺ :

អ៊ីណុក នាម

[អ៊ី-ណុក] ainok

សំលោហៈម៉្យាងដែលមិនច្រែះ ប្រើសម្រាប់ជ្រលក់លោហៈដទៃការពារច្រែះចាប់និងមានសម្បុរសភ្លឺ :