Khmer Dictionary

អ៊‌ីតើ

(ព.សា.) ទេតើ :

អ៊‌ីតើ គុណកិរិយា

[អ៊ី-តើ] aeitaeu

(ព.សា.) ទេតើ :

អ៊‌ីថា គុណកិរិយា ១)

[អ៊ី-ថា] aeitha

(ព.សា.) អ៊‌ីចឹង, ហេតុហ្នឹង :

អ៊‌ីថា គុណកិរិយា ២)

[អ៊ី-ថា] aeitha

ទេតើ :

អ៊‌ីថា គុណកិរិយា ៣)

[អ៊ី-ថា] aeitha

ទេឬ? :

អ៊‌ីថាៈ

(ម.ព. អ៊‌ីថា)។

អ៊‌ីថាៈ គុណកិរិយា

[អ៊ី-ថា] aitha≈

(ម.ព. អ៊‌ីថា)។

អ៊ីនត្រាណិត

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលប្រើបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីបញ្ជូនទិន្នន័យ។

អ៊ីនត្រាណិត នាម

[អ៊ីន-ត្រា-ណិត] aintreanet≈

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលប្រើបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីបញ្ជូនទិន្នន័យ។

អ៊ីនធឺណិត

(ប.ព.) បណ្ដាញកុំព្យូទ័រពិភពលោក ដែលអាចឱ្យមនុស្សចែករំលែកព័ត៌មាននិងទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។

អ៊ីនធឺណិត នាម

[អ៊ីន-ធឺ-ណិត] internet

(ប.ព.) បណ្ដាញកុំព្យូទ័រពិភពលោក ដែលអាចឱ្យមនុស្សចែករំលែកព័ត៌មាននិងទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។

អ៊ីប្រ៊ីត

(កសិ.) សត្វឬរុក្ខជាតិដែលជាលទ្ធផលនៃការបង្កាត់ពូជប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។ ជាទូទៅ អ៊ីប៊្រីតមិនអាចបន្តពូជបានទេ ឬអារ តែអ៊ីប៊្រីតញីអាចបន្តពូជក្នុងករណីកម្រ :

អ៊ីប្រ៊ីត នាម

[អ៊ី-ប្រ៊ីត] aibarit≈

(កសិ.) សត្វឬរុក្ខជាតិដែលជាលទ្ធផលនៃការបង្កាត់ពូជប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។ ជាទូទៅ អ៊ីប៊្រីតមិនអាចបន្តពូជបានទេ ឬអារ តែអ៊ីប៊្រីតញីអាចបន្តពូជក្នុងករណីកម្រ :

អ៊ីប្រ៊ីតកម្ម

(កសិ.) ដំណើរការបង្កាត់ពូជរវាងរុក្ខជាតិពីរឬសត្វពីរ ដែលមានប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។

អ៊ីប្រ៊ីតកម្ម នាម

[អ៊ី-ប្រ៊ីត-កាំ] aibaritkaam≈

(កសិ.) ដំណើរការបង្កាត់ពូជរវាងរុក្ខជាតិពីរឬសត្វពីរ ដែលមានប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។

អ៊ីមែល

(ប.ព.) មធ្យោបាយបញ្ជូនឬទទួលទិន្នន័យ អក្សរ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ ពីកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយទៀតលើបណ្ដាញ។

អ៊ីមែល នាម ១)

[អ៊ី-មែល] email

(ប.ព.) សារជាអក្សរ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ ដែលត្រូវបញ្ជូនតាមរយៈបណ្ដាញអេឡិចត្រូនិកនានា។

អ៊ីមែល នាម ២)

[អ៊ី-មែល] email

(ប.ព.) មធ្យោបាយបញ្ជូនឬទទួលទិន្នន័យ អក្សរ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ ពីកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយទៀតលើបណ្ដាញ។

អ៊ីយ៉ុង

(គីមី.) អាតូមឬបណ្ដុំអាតូម ដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនី។

អ៊ីយ៉ុង នាម

[អ៊ី-យ៉ុង] aiyong≈

(គីមី.) អាតូមឬបណ្ដុំអាតូម ដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនី។

អ៊ីសូតូប

(គីមី.) ពាក្យសម្រាប់សម្គាល់បណ្ដាអាតូមនៃធាតុគីមីមួយដែលមានលេខអាតូមដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានចំនួនម៉ាសខុសគ្នា ដូចជា ₆C¹² ₆C¹³ ₆C¹⁴។ ជាធម្មតា លេខអាតូមកាបូនមាន ៦មានន័យថា អាតូមកាបូននីមួយៗមានប្រូតុង ៦។ ដូច្នេះ ចំនួនណឺត្រុងនៃអ៊ីសូតូបរបស់វាគឺ ៦, ៧, និង៨។

អ៊ីសូតូប នាម

[អ៊ី-សូ-តូប] aisoutoub≈

(គីមី.) ពាក្យសម្រាប់សម្គាល់បណ្ដាអាតូមនៃធាតុគីមីមួយដែលមានលេខអាតូមដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានចំនួនម៉ាសខុសគ្នា ដូចជា ₆C¹² ₆C¹³ ₆C¹⁴។ ជាធម្មតា លេខអាតូមកាបូនមាន ៦មានន័យថា អាតូមកាបូននីមួយៗមានប្រូតុង ៦។ ដូច្នេះ ចំនួនណឺត្រុងនៃអ៊ីសូតូបរបស់វាគឺ ៦, ៧, និង៨។

អ៊ីសូឡង់

(រូប.) សារធាតុដែលមិនចម្លងចរន្តអគ្គិសនី កម្ដៅ ឬសំឡេង។

អ៊ីសូឡង់ នាម

[អ៊ី-សូ-ឡង់] aisoulngo≈

(រូប.) សារធាតុដែលមិនចម្លងចរន្តអគ្គិសនី កម្ដៅ ឬសំឡេង។

អ៊‌ឹកធឹក

ហ៊ឹកហ៊ាក់, គគ្រឹគគគ្រេង, រុងរឿង (ដោយមានមនុស្សច្រើននិងគ្រឿងតុបតែងដ៏ល្អ ព្រមទាំងភ្លេងតន្ត្រីផង) :

អ៊‌ឹកធឹក គុណនាម

[អ៊ឹក-កៈ-ធឹក] aoekathuek

ហ៊ឹកហ៊ាក់, គគ្រឹគគគ្រេង, រុងរឿង (ដោយមានមនុស្សច្រើននិងគ្រឿងតុបតែងដ៏ល្អ ព្រមទាំងភ្លេងតន្ត្រីផង) :

អ៊‌ឹកអធឹក

(ម.ព. អ៊‌ឹកធឹក)។

អ៊‌ឹកអធឹក គុណនាម

[អ៊ឹក-អៈ-ធឹក] aoekaakthoek≈

(ម.ព. អ៊‌ឹកធឹក)។

អ៊ឹម

អ៊ំសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់ប៉ិ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

អ៊‌ឹម កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹម] aoem

(ម.ព. អ៊ិម)។

អ៊ឹម សព្វនាម

[អ៊ឹម] aoem≈

អ៊ំសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់ប៉ិ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

អ៊‌ឹះ

ដែលធន់ទ្រាំ ចេះអត់ឱន មិនដែលឮត្អូញឬឆ្លើយឆ្លងតបតដល់ម្ដង :

អ៊‌ឹះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឹះ] aoeah

សូរលាន់មាត់ដោយធុញឬដោយប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់, ដោយប្រឹងរមាត់ជាដើម :

អ៊‌ឹះ ឧទានសព្ទ

[មិន-ដែល-មាន-អ៊ឹះ] aoeah

(ម.ព. មិនអ៊‌ឹះ)។

អ៊‌ឹះ ឧទានសព្ទ

[មិន-អ៊ឹះ] aoeah

ដែលធន់ទ្រាំ ចេះអត់ឱន មិនដែលឮត្អូញឬឆ្លើយឆ្លងតបតដល់ម្ដង :

អ៊‌ឹះអ៊ះ

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងស្ទុះស្ទាដោយឈឺចិត្តតែរាល់គ្នា :

អ៊‌ឹះអ៊ះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឹះ-អ៊ះ] aoeahaeah

សូរលាន់មាត់ដោយក្រោធខ្លាំង ឬដោយខំប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់ជាដើម :

អ៊‌ឹះអ៊ះ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹះ-អ៊ះ] aoeahaeah

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងស្ទុះស្ទាដោយឈឺចិត្តតែរាល់គ្នា :

អ៊‌ឺ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឺ] aeu≈

(ម.ព. អឺ)។

អ៊ឺត

(ម.ព. អ៊‌ឺត{¥¥}២{££})។

អ៊‌ឺត កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឺត] aeut

បញ្ចេញសំឡេងឮ អ៊‌ឺតៗ (នៃក្រួចអ៊‌ឺត ឬនៃមនុស្សធ្វើត្រាប់ក្រួចអ៊‌ឺត) :

អ៊‌ឺត នាម

[អ៊ឺត] aeut

ឈ្មោះក្រួចមួយប្រភេទ មាឌធំជាងក្រួចឯទៀត រងាវឬយំឮសូរ អ៊‌ឺតៗ ជាបក្សីដេញធ្នាក់ :

អ៊ឺត កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឺត] aeut≈

(ម.ព. អ៊‌ឺត២)។

អ៊‍ឺះ

(ម.ព. អ៊‍ឹះ)។

អ៊‍ឺះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឺស] aeus≈

(ម.ព. អ៊‍ឹះ)។

អ៊‌ឺះ!

ពាក្យលាន់មាត់ដោយប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់ជាដើម :

អ៊‌ឺះ! ឧទានសព្ទ ១)

[អ៊ឺស] aeus≈

(ម.ព. អឺះ!)។

អ៊‌ឺះ! ឧទានសព្ទ ២)

[អ៊ឺស] aeus≈

ពាក្យលាន់មាត់ដោយប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់ជាដើម :

អ៊ុង៉ាៗ

សូរកូនខ្ចីយំខ្លាំង។

អ៊ុង៉ាៗ ឧទានសព្ទ

[អ៊ុ-ង៉ា-អ៊ុ-ង៉ា] aonga

សូរកូនខ្ចីយំខ្លាំង។

អ៊ុត

បើកបង្ហើបគម្របចានអាប៉ោងសន្សឹមៗ បន្តិចម្ដងៗ ដោយឱនផ្ដេកក្បាលពិនិត្យសង្កេតផ្ទៀងមើលភ្នែកអាប៉ោងនោះយ៉ាងហ្មត់ចត់ ឬពិនិត្យសង្កេតផ្ទៀងមើលយ៉ាងហ្មត់ចត់និងយ៉ាងសន្សឹមៗនូវអាការៈឬល្បិចជាដើមនៃល្បែងស៊ីសងឯទៀតៗ ក៏ហៅថា អ៊ុត ដែរ :

អ៊ុត កិរិយាសព្ទ ១)

[អ៊ុត] aot

សង្កត់ឱ្យរាបសាច់សំពត់ដោយឆ្នាំងក្ដៅ :

អ៊ុត កិរិយាសព្ទ ២)

[អ៊ុត] aot

សង្កត់ដោយកញ្ចប់ដីខ្សាច់ក្ដៅជាដើមឱ្យរាបស្លាប់សាច់ :

អ៊ុត កិរិយាសព្ទ

[អ៊ុត] aot

(ព.ប្រ.) ស្ដីបន្ទោសជ្រក់ជ្រេញកម្ដៅចិត្តរាល់វេលាងើបមុខពុំរួច ឬសង្កត់សង្កិនញាំញីជានិច្ច :

អ៊ុត នាម

[ឆ្នាំង-អ៊ុត] aot

ឆ្នាំងសម្រាប់អ៊ុត, ប្រដាប់សម្រាប់អ៊ុត។

អ៊ុត នាម

[អ៊ុត-សក់] aot

ធ្វើសក់ក្បាលឱ្យមានសណ្ឋានផ្សេងៗដោយប្រដាប់អ៊ុតតាមសម័យនិយម។

អ៊ុត កិរិយាសព្ទ

[អ៊ុត] aot

បើកបង្ហើបគម្របចានអាប៉ោងសន្សឹមៗ បន្តិចម្ដងៗ ដោយឱនផ្ដេកក្បាលពិនិត្យសង្កេតផ្ទៀងមើលភ្នែកអាប៉ោងនោះយ៉ាងហ្មត់ចត់ ឬពិនិត្យសង្កេតផ្ទៀងមើលយ៉ាងហ្មត់ចត់និងយ៉ាងសន្សឹមៗនូវអាការៈឬល្បិចជាដើមនៃល្បែងស៊ីសងឯទៀតៗ ក៏ហៅថា អ៊ុត ដែរ :

អ៊ុយ

ល្អីភាជន៍តូច មានដៃយួរបាន សម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់យួរ ឬសម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់ថ្លឹង :

អ៊ុយ នាម

[អ៊ុយ] aoy

ល្អីភាជន៍តូច មានដៃយួរបាន សម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់យួរ ឬសម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់ថ្លឹង :

អ៊ុយរ៉ានុស

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពសៅរ៍ និង ភពណិបទូន :

អ៊ុយរ៉ានុស នាម

[អ៊ុយ-រ៉ា-នុស] auyranus≈

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពសៅរ៍ និង ភពណិបទូន :

អ៊ុលអាល់

រញ៉ាល់; រចល់; អ៊ូអា, ឈូឆរ :

អ៊ុលអាល់ គុណកិរិយា

[អ៊ុយ-អាល់] aolaal

រញ៉ាល់; រចល់; អ៊ូអា, ឈូឆរ :

អ៊ុះអ៊ះ

(ម.ព. អ៊‌ឹះអ៊ះ)។

អ៊ុះអ៊ះ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ុះ-អ៊ះ] aueahaeah≈

(ម.ព. អ៊‌ឹះអ៊ះ)។

អ៊ូ

ឈ្មោះទ្រមួយបែប សូរធំក្រអួន :

អ៊ូ គុណកិរិយា

[អ៊ូ] aou

ដែលផ្អើលឈូ :

អ៊ូ នាម

[អ៊ូ] aou

ប្រឡាយធំជ្រៅ ដែលជីកនៅមាត់ទឹកជ្រៅ សម្រាប់ទាញនាវា ឬទូកធំៗ ឬក៏ឈើហុប ឡើងពីក្នុងទឹក :

អ៊ូ នាម

[អ៊ូ] aou

ឈ្មោះទ្រមួយបែប សូរធំក្រអួន :

អ៊ូង

(ព.សា.) ធំគ្រមាំង :

អ៊ូង គុណនាម

[អ៊ូង] aoung

(ព.សា.) ធំគ្រមាំង :

អ៊ូងព្រនូង

(ព.សា.) ដែលធំសំពោងមិនសមរម្យ :

អ៊ូងព្រនូង គុណនាម

[អ៊ូង-ព្រ-នូង] aoungpronung

(ព.សា.) ដែលធំសំពោងមិនសមរម្យ :

អ៊ូច

ទូច (តូច)។ សម្ដីទំយើសម្រាប់ហៅក្មេងតូច :

អ៊ូច គុណនាម

[អ៊ូច] aouch

ទូច (តូច)។ សម្ដីទំយើសម្រាប់ហៅក្មេងតូច :

អ៊ូញ

ខ្មៅឥតលម្អ, ខ្មៅព្រមឹក, ញូញ :

អ៊ូញ គុណនាម

[អ៊ូញ] aounh

ខ្មៅឥតលម្អ, ខ្មៅព្រមឹក, ញូញ :

អ៊ូទ្រូ

ដូចគ្នានឹង ស៊ូទ្រូ (និយាយតាមទម្លាប់ប្រើ)។

អ៊ូទ្រូ គុណនាម

[អ៊ូ-ទ្រូ] aoutru

ដូចគ្នានឹង ស៊ូទ្រូ (និយាយតាមទម្លាប់ប្រើ)។

អ៊ូប៉ទ្រូ

(ម.ព. ស៊ូទ្រូ) (និយាយតាមទម្លាប់ប្រើ)។

អ៊ូប៉ទ្រូ គុណនាម

[អ៊ូ-ប៉ៈ-ទ្រូ] aoupotru

(ម.ព. ស៊ូទ្រូ) (និយាយតាមទម្លាប់ប្រើ)។

អ៊ូយ! ឧទានសព្ទ

[អ៊ូយ] auy≈

(ម.ព. អូយ!)។

អ៊ូអរ

ឈូឆរដោយមានអំណរ, ដោយស្រុះស្រួល :

អ៊ូអរ គុណកិរិយា

[អ៊ូ-អ] aouaor

ឈូឆរដោយមានអំណរ, ដោយស្រុះស្រួល :

អ៊ូអា គុណកិរិយា

[អ៊ូ-អា] aouaa

ដែលផ្អើលស្ទុះស្ទារចល់រាល់គ្នា :

អ៊ូអែ

ឈូឆរឮតែមាត់ជជែកគ្នាអែ ឬដែលចួបជុំគ្នាច្រើនដោយពួកៗឮសូរមាត់ជជែកគ្នា :

អ៊ូអែ គុណកិរិយា

[អ៊ូ-អែ] aouaae

ឈូឆរឮតែមាត់ជជែកគ្នាអែ ឬដែលចួបជុំគ្នាច្រើនដោយពួកៗឮសូរមាត់ជជែកគ្នា :

អ៊ូអ៊ា

(ម.ព. អ៊ូអា)។

អ៊ូអ៊ា គុណកិរិយា

[អ៊ូ-អ៊ា] aouaea

(ម.ព. អ៊ូអា)។

អ៊ូ៎យ

(ម.ព. អូយ!)។

អ៊ូ៎យ ឧទានសព្ទ

[អ៊ូយ] auy≈

(ម.ព. អូយ!)។

អ៊ូ៎យ!

(ម.ព. អូយ!)។

អ៊ូ៎យ! ឧទានសព្ទ

[អ៊ូយ] auy≈

(ម.ព. អូយ!)។

អ៊ែន

ដែលពាប់ទាបត្រង់កណ្ដាលមិនស្មើនឹងចុងដើម :

អ៊ែន គុណនាម

[អ៊ែន] aaen

ដែលពាប់ទាបត្រង់កណ្ដាលមិនស្មើនឹងចុងដើម :

អ៊ែមភ្លែម

(ម.ព. អែមផ្លែម)។

អ៊ែមភ្លែម នាម

[អ៊ែម-ភ្លែម] aemphlem≈

(ម.ព. អែមផ្លែម)។

អ៊ែលអ៊ល

ដូចគ្នានឹង អែលអល ដែរ។

អ៊ែលអ៊ល គុណកិរិយា

[អ៊ែល-អ៊ល] aaeloaol

(ម.ព. អែលអល)។

អ៊ែលអ៊ល គុណកិរិយា

[អ៊ែល-អ៊ល] aaeloaol

ដូចគ្នានឹង អែលអល ដែរ។