Khmer Dictionary

បច្ចូស នាម

[ប៉័ច-ចូស] bochchous

ពេលបំព្រាង គឺវេលាភ្លឺឯកើត (មុនបុព្វណ្ហសម័យ) :

បច្ចូសកាល

(ម.ព. បច្ចូស)។

បច្ចូសកាល នាម

[ប៉័ច-ចូ-សៈ-កាល] bachchousakal

(ម.ព. បច្ចូស)។

បច្ចូសសម័យ

(ម.ព. បច្ចូសកាល)។

បច្ចូសសម័យ នាម

[ប៉័ច-ចូ-សៈ-ម៉ៃ] bchachousakmai≈

(ម.ព. បច្ចូសកាល)។

បច្ចេកទេស

អ្នកមានចំណេះពិតប្រាកដស្ទាត់ជំនាញក្នុងសិល្បៈ ឬក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនោះៗ។

បច្ចេកទេស គុណនាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-ទេស] bochchekotes

វិជ្ជាបច្ចេកទេស, មុខការបច្ចេកទេស។

បច្ចេកទេស នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-ទេស] bochchekotes

ចំណែកមួយផ្សេងដោយឡែក។ ចំណេះពិសេសជាចំណែកមួយដាច់មុខផ្សេងដោយឡែកខាងសិល្បៈ ឬខាងវិទ្យាសាស្ត្រនីមួយៗ :

បច្ចេកទេស គុណនាម

[នាក់-ប៉័ច-ចេ-កៈ-ទេស] bochchekotes

អ្នកមានចំណេះពិតប្រាកដស្ទាត់ជំនាញក្នុងសិល្បៈ ឬក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនោះៗ។

បច្ចេកពុទ្ធ

លោកអ្នកត្រាស់ដឹងចំពោះបានតែខ្លួនមួយ សម្ដែងធម៌ប្រៀនប្រដៅអ្នកដទៃផងមិនកើត :

បច្ចេកពុទ្ធ នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-ពុត] bochchekputthor

លោកអ្នកត្រាស់ដឹងចំពោះបានតែខ្លួនមួយ សម្ដែងធម៌ប្រៀនប្រដៅអ្នកដទៃផងមិនកើត :

បច្ចេកពោធិ

ការត្រាស់ដឹងចំពោះបានតែខ្លួនមួយ គឺការត្រាស់ដឹងឬប្រាជ្ញារបស់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ។

បច្ចេកពោធិ នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-ពោ-ធិ] bochchekpouthi

ការត្រាស់ដឹងចំពោះបានតែខ្លួនមួយ គឺការត្រាស់ដឹងឬប្រាជ្ញារបស់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ។

បច្ចេករស

តម្លៃអត្ថបទដែលកើតចេញពីបច្ចេកទេសតែងនិពន្ធរបស់កវី អ្នកនិពន្ធក្នុងការតាក់តែងអត្ថបទជាពាក្យកាព្យ ជាពាក្យរាយ ជារឿងល្ខោនជាដើម :

បច្ចេករស នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-រស់] bchachekakrsa≈

តម្លៃអត្ថបទដែលកើតចេញពីបច្ចេកទេសតែងនិពន្ធរបស់កវី អ្នកនិពន្ធក្នុងការតាក់តែងអត្ថបទជាពាក្យកាព្យ ជាពាក្យរាយ ជារឿងល្ខោនជាដើម :

បច្ចេកលក្ខណៈ

លក្ខណៈពិសេសរបស់វត្ថុឬជនណាមួយ :

បច្ចេកលក្ខណៈ នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] bchachekaklkakhaknak≈

លក្ខណៈពិសេសរបស់វត្ថុឬជនណាមួយ :

បច្ចេកវិជ្ជា

វិជ្ជាផ្នែកខាងសិល្បៈនិងខាងមុខរបរទូទៅ ដែលញែកចែកដាច់មុខដោយឡែកៗពីគ្នា ដូចជាវិជ្ជាខាងគំនូរ, កសិកម្ម, ឧស្សាហកម្មជាដើម។

បច្ចេកវិជ្ជា នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-វិច-ជា] bachchekvichchea

វិជ្ជាផ្នែកខាងសិល្បៈនិងខាងមុខរបរទូទៅ ដែលញែកចែកដាច់មុខដោយឡែកៗពីគ្នា ដូចជាវិជ្ជាខាងគំនូរ, កសិកម្ម, ឧស្សាហកម្មជាដើម។

បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន

បច្ចេកទេសតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលប្រើសម្រាប់បង្កើត, ទទួល, រក្សាទុក, ប្រតិបត្តិ និងចែករំលែកព័ត៌មានតាមរយៈគ្រឿងអេឡិចត្រូនិករាប់បញ្ចូលទាំងកុំព្យូទ័រ, ទូរសព្ទ, ទូរទស្សន៍, វិទ្យុជាដើម។

បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-វិត-ទ្យា-ព័រ-ដ-មាន] bchachekakvittyeaprodamean≈

បច្ចេកទេសតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលប្រើសម្រាប់បង្កើត, ទទួល, រក្សាទុក, ប្រតិបត្តិ និងចែករំលែកព័ត៌មានតាមរយៈគ្រឿងអេឡិចត្រូនិករាប់បញ្ចូលទាំងកុំព្យូទ័រ, ទូរសព្ទ, ទូរទស្សន៍, វិទ្យុជាដើម។

បច្ចេកាធិបតេយ្យ

ប្រព័ន្ធនយោបាយឬសង្គម ដែលអ្នកចេះដឹងខាងវិទ្យាសាស្ត្រមានអំណាចយ៉ាងច្រើន។

បច្ចេកាធិបតេយ្យ នាម

[ប៉័ត-ចេ-កា-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] btachekathibaktai≈

ប្រព័ន្ធនយោបាយឬសង្គម ដែលអ្នកចេះដឹងខាងវិទ្យាសាស្ត្រមានអំណាចយ៉ាងច្រើន។

បច្ចេកៈ

សមាទានសីលរាយសិក្ខាបទមួយម្ដងៗ ដោយឡែកៗ។

បច្ចេកៈ គុ., គុ.កិ.

[ប៉័ច-ចេ-កៈ] bochchekak

ដែលផ្សេង, ទីទៃ, ដោយខ្លួន។

បច្ចេកៈ នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-នៃ] bochchekak

ន័យផ្សេង, ដោយឡែក, ដោយខ្លួន។

បច្ចេកៈ នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-ភាគ] bochchekak

ភាគផ្សេង, ចំណែកដោយឡែក។

បច្ចេកៈ នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-លាប] bochchekak

លាភផ្សេង, ការបានដោយឡែក, ការបានដោយខ្លួនពីគ្នា។

បច្ចេកៈ នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ-សៈ-ម៉ា-ទាន] bochchekak

សមាទានសីលរាយសិក្ខាបទមួយម្ដងៗ ដោយឡែកៗ។

បច្ចេក—

(ម.ព. បច្ចេកៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

បច្ចេក— នាម

[ប៉័ច-ចេ-កៈ—] bchachekak—≈

(ម.ព. បច្ចេកៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

បច្ច័យ

(ព.វ.) អក្សរដែលចុះផ្សំខាងចុងធាតុ (កិរិយាសព្ទ) នៃភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹត, ដូចជា នាយក, មកពី នី "នាំ, ដឹកនាំ" និង ណ្វុ-បច្ច័យ ផ្លាស់ជា អក៑ ផ្សំជា នាយក ន. "អ្នកនាំ, អ្នកដឹកនាំ"; ស្ត្រីជា នាយិកា ដោយបញ្ចូល ឥ (អាគម) និង អា-បច្ច័យ មកផ្សំផង (សម្រាប់ឥត្ថីលិង្គ)។

បច្ច័យ នាម

[ប៉័ច-ចៃ] bochchai

ហេតុជាទីអាស្រ័យតគ្នា; ទំនង, លំអាន; ហេតុដែលនាំឱ្យផលប្រព្រឹត្តទៅ។

បច្ច័យ នាម

[ប៉័ច-ចៃ] bochchai

គ្រឿងអាស្រ័យសម្រាប់បព្វជិត។

បច្ច័យ នាម

[ប៉័ច-ចៃ] bochchai

(ព.វ.) អក្សរដែលចុះផ្សំខាងចុងធាតុ (កិរិយាសព្ទ) នៃភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹត, ដូចជា នាយក, មកពី នី "នាំ, ដឹកនាំ" និង ណ្វុ-បច្ច័យ ផ្លាស់ជា អក៑ ផ្សំជា នាយក ន. "អ្នកនាំ, អ្នកដឹកនាំ"; ស្ត្រីជា នាយិកា ដោយបញ្ចូល ឥ (អាគម) និង អា-បច្ច័យ មកផ្សំផង (សម្រាប់ឥត្ថីលិង្គ)។

បច្ឆាគត

ដែលនៅខាងក្រោយ, ដែលកើតឡើងបន្តបន្ទាប់។

បច្ឆាគត គុណនាម

[ប៉័ច-ឆា-គត់] bchachhakta≈

ដែលនៅខាងក្រោយ, ដែលកើតឡើងបន្តបន្ទាប់។

បច្ឆាចារ្យ

អាចារ្យក្រោយ, គ្រូខាងក្រោយ :

បច្ឆាចារ្យ នាម

[ប៉័ច-ឆា-ចា] bachchhacharyor

អាចារ្យក្រោយ, គ្រូខាងក្រោយ :

បច្ឆាជន

ជនជំនាន់ក្រោយ។

បច្ឆាជន នាម

[ប៉័ច-ឆា-ជន់] bchachhachno≈

ជនជំនាន់ក្រោយ។

បច្ឆាបរិចារកិច្ច

កិច្ចបម្រើក្នុងពេលក្រោយ។ មុខការដែលបានបំពេញឬបានធ្វើ ជាបន្តបន្ទាប់មកខាងក្រោយ។

បច្ឆាបរិចារកិច្ច នាម

[ប៉័ច-ឆា-ប៉ៈ-រិ-ចា-រ៉ៈ-កិច] bochchhabricharkechch

កិច្ចបម្រើក្នុងពេលក្រោយ។ មុខការដែលបានបំពេញឬបានធ្វើ ជាបន្តបន្ទាប់មកខាងក្រោយ។

បច្ឆាពិសោធន៍

ដែលមានក្រោយបទពិសោធ។ នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជា វាទាក់ទងទៅនឹងពុទ្ធិដែលគេដឹងតាមរយៈបទពិសោធ ហើយវាជាបញ្ញត្តិសំខាន់នៅក្នុងពុទ្ធិវិទ្យា :

បច្ឆាពិសោធន៍ ន., គុ.

[ប៉័ច-ឆា-ពិ-សោត] bchachhapisaot≈

ដែលមានក្រោយបទពិសោធ។ នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជា វាទាក់ទងទៅនឹងពុទ្ធិដែលគេដឹងតាមរយៈបទពិសោធ ហើយវាជាបញ្ញត្តិសំខាន់នៅក្នុងពុទ្ធិវិទ្យា :

បច្ឆាភត្ត

វេលាខាងក្រោយភត្ត គឺវេលាដែលបរិភោគភោជនាហារថ្ងៃត្រង់រួចហើយ តាំងពីរសៀលទៅ :

បច្ឆាភត្ត នាម

[ប៉័ច-ឆា-ភ័ត] bochchhaphott

វេលាខាងក្រោយភត្ត គឺវេលាដែលបរិភោគភោជនាហារថ្ងៃត្រង់រួចហើយ តាំងពីរសៀលទៅ :

បច្ឆាភត្តកាល

(ដូចគ្នានឹង បច្ឆាភត្ត ដែរ)។

បច្ឆាភត្តកាល នាម

[ប៉័ច-ឆា-ភ័ត-តៈ-កាល] bachchhaphttakal

(ដូចគ្នានឹង បច្ឆាភត្ត ដែរ)។

បច្ឆាភត្តកិច្ច

ពេលខាងក្រោយនៃភត្តកិច្ច, វេលាខាងក្រោយបន្ទាប់ពីពេលបាយថ្ងៃត្រង់។

បច្ឆាភត្តកិច្ច នាម

[ប៉័ច-ឆា-ភ័ត-តៈ-កិច] bachchhaphttakechch

ពេលខាងក្រោយនៃភត្តកិច្ច, វេលាខាងក្រោយបន្ទាប់ពីពេលបាយថ្ងៃត្រង់។

បច្ឆាមរណៈ

(ម.ព. មរណនាម)។

បច្ឆាមរណៈ គុណនាម

[ប៉័ច-ឆា-មៈ-រៈ-ណៈ] bchachhameakreaknak≈

ដែលកើតឡើងក្រោយពេលស្លាប់របស់បុគ្គលណាម្នាក់ :

បច្ឆាមរណៈ គុណនាម

[ប៉័ច-ឆា-មៈ-រៈ-ណៈ-នាម] bchachhameakreaknakneam≈

(ម.ព. មរណនាម)។

បច្ឆាសមណៈ

សមណៈអ្នកដើរតាមក្រោយ គឺសមណៈដែលមានវស្សាតិចជាអ្នកដើរតាមក្រោយកំដរសមណៈដែលមានវស្សាច្រើនជាង (អ្នកដើរតាមក្រោយកំដរគ្រាន់បានជាគ្នា) :

បច្ឆាសមណៈ នាម

[ប៉័ច-ឆា-សៈ-ម៉ៈ-ណៈ] bochchhasomonak

សមណៈអ្នកដើរតាមក្រោយ គឺសមណៈដែលមានវស្សាតិចជាអ្នកដើរតាមក្រោយកំដរសមណៈដែលមានវស្សាច្រើនជាង (អ្នកដើរតាមក្រោយកំដរគ្រាន់បានជាគ្នា) :

បច្ឆិម

អាហារចុងក្រោយបំផុត។

បច្ឆិម គុណនាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ] ឬ [ប៉័ច-ឆិម] bachchhem

ដែលជាខាងក្រោយ, ខាងចុង, បំផុត។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ទ័ស-សៈ-នៈ] bachchhem

ការឃើញជាខាងចុងបំផុត គឺឃើញគ្នាឬឃើញអ្វីៗក្នុងវេលាដែលជិតអស់ជីវិត។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ពុត-ធៈ-វៈ-ចៈ-នៈ] bachchhem

ព្រះពុទ្ធវចនៈជាខាងចុងបំផុត គឺព្រះពុទ្ធភាសិតដែលទ្រង់ត្រាស់ផ្ដាំហើយទ្រង់ចូលបរិនិព្វានទៅ។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ភប់] bachchhem

ភពខាងក្រោយបំផុត។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ភៈ-វិ-កៈ-ស័ត-តៈ] bachchhem

សត្វដែលកើតក្នុងភពជាទីបំផុត ឬដែលមានភពជាទីបំផុត គឺសត្វដែលមានបារមីគ្រប់គ្រាន់ នឹងបានសម្រេចអរហន្តផលក្នុងជាតិនេះ។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ភាក] bachchhem

ភាគខាងចុង។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ភោ-ជន់] bachchhem

ភោជនក្រោយបំផុត គឺភោជនដែលបរិភោគតែម្ដងប៉ុណ្ណោះ ហើយក៏អស់ជីវិតទៅ។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-យាម] bachchhem

យាមខាងចុង។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-វៃ] bachchhem

វ័យខាងចុង។

បច្ឆិម នាម

[ប៉័ច-ឆិ-មា-ហា] bachchhem

អាហារចុងក្រោយបំផុត។

បច្ឆិមកាល

កាល ឬគ្រាខាងចុងបំផុត ដែលជិតអស់ជីវិត :

បច្ឆិមកាល នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-កាល] bchachhemakkal≈

កាល ឬគ្រាខាងចុងបំផុត ដែលជិតអស់ជីវិត :

បច្ឆិមកិច្ច

កិច្ចចុងក្រោយ, ស្នាដៃចុងក្រោយ, ការងារចុងក្រោយគេបង្អស់។

បច្ឆិមកិច្ច នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-កិច] bchachhemakkech≈

កិច្ចចុងក្រោយ, ស្នាដៃចុងក្រោយ, ការងារចុងក្រោយគេបង្អស់។

បច្ឆិមជនតា

ពពួកជនជំនាន់ក្រោយ។

បច្ឆិមជនតា នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ជៈ-នៈ-តា] bochchhemchonota

ពពួកជនជំនាន់ក្រោយ។

បច្ឆិមជាតិ

ជាតិចុងក្រោយ, ពាក្យនេះនិយាយសំដៅចំពោះជាតិកំណើតរបស់ព្រះពុទ្ធ និងព្រះអរហន្តដែលលោកមកកើតជាតិនេះ ហើយបានសម្រេចអរហត្តផល។

បច្ឆិមជាតិ នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ជាត] bochchhemcheate

ជាតិចុងក្រោយ, ពាក្យនេះនិយាយសំដៅចំពោះជាតិកំណើតរបស់ព្រះពុទ្ធ និងព្រះអរហន្តដែលលោកមកកើតជាតិនេះ ហើយបានសម្រេចអរហត្តផល។

បច្ឆិមត្តភាព

អត្តភាពចុងក្រោយ, កំណើតចុងក្រោយ។ និយាយបានចំពោះតែអត្តភាពរបស់បុគ្គលណាដែលបានកម្ចាត់បង់កិលេស បានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត :

បច្ឆិមត្តភាព នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម័ត-តៈ-ភាប] bchachhemtatakpheab≈

អត្តភាពចុងក្រោយ, កំណើតចុងក្រោយ។ និយាយបានចំពោះតែអត្តភាពរបស់បុគ្គលណាដែលបានកម្ចាត់បង់កិលេស បានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត :

បច្ឆិមទិស

ទិសខាងលិច (បស្ចិម)។

បច្ឆិមទិស នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-ទឹស] bachchhemotis

ទិសខាងលិច (បស្ចិម)។

បច្ឆិមបទ

អព្ភាសបទឬផ្នត់មួយបែបដែលគេដាក់នៅខាងចុងនៃពាក្យ ដើម្បីបង្កើតពាក្យកម្លាយ :

បច្ឆិមបទ នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-បត់] bchachhemakbta≈

អព្ភាសបទឬផ្នត់មួយបែបដែលគេដាក់នៅខាងចុងនៃពាក្យ ដើម្បីបង្កើតពាក្យកម្លាយ :

បច្ឆិមសាសន៍

សម្ដីចុងក្រោយ, (ព.ប្រ.) ប្រដៅចុងក្រោយបង្អស់។

បច្ឆិមសាសន៍ នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ-សាស] bchachhemaksas≈

សម្ដីចុងក្រោយ, (ព.ប្រ.) ប្រដៅចុងក្រោយបង្អស់។

បច្ឆិមានុទិស

អនុទិសជាចន្លោះទិសបស្ចិមនិងទិសឧត្តរ គឺទិសពាយ័ព្យ។

បច្ឆិមានុទិស នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ា-នុ-ទឹស] bachchhemeanutis

អនុទិសជាចន្លោះទិសបស្ចិមនិងទិសឧត្តរ គឺទិសពាយ័ព្យ។

បច្ឆិម—

(ម.ព. បច្ឆិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

បច្ឆិម— នាម

[ប៉័ច-ឆិ-ម៉ៈ—] bchachhemak—≈

(ម.ព. បច្ឆិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

បញ្ច

ពាក្យប្រើក្នុងមេនព្វន្ត ហៅថា មេបញ្ច (ប័ញ) :

បញ្ច គុណនាម ១)

[ប៉័ញ-ចៈ] ឬ [ប័ញ-ចៈ] bonhchor

ប្រាំ (៥)។

បញ្ច គុណនាម ២)

[ប៉័ញ-ចៈ] ឬ [ប័ញ-ចៈ] bonhchor

ពាក្យប្រើក្នុងមេនព្វន្ត ហៅថា មេបញ្ច (ប័ញ) :

បញ្ចកាមគុណ

កាមគុណ ៥គឺរូប, សំឡេង, ក្លិន, រស, សម្ផស្ស :

បញ្ចកាមគុណ នាម

[ប៉័ញ-ចៈ-កា-ម៉ៈ-គុន] bonhchokamokun

កាមគុណ ៥គឺរូប, សំឡេង, ក្លិន, រស, សម្ផស្ស :

បញ្ចកោណ

ពហុកោណដែលមានជ្រុងប្រាំ។

បញ្ចកោណ នាម

[ប៉័ញ-ចៈ-កោន] bnhochakkaon≈

ពហុកោណដែលមានជ្រុងប្រាំ។

បញ្ចកោណនិយ័ត

បញ្ចកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំស្មើគ្នា និងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។

បញ្ចកោណនិយ័ត នាម

[ប៉័ញ-ចៈ-កោន-និ-យ៉ាត់] bnhochakkaonniyat≈

បញ្ចកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំស្មើគ្នា និងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។

បញ្ចក្ខន្ធ

ខន្ធ ៥គឺរូប, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារ, វិញ្ញាណ។

បញ្ចក្ខន្ធ នាម

[ប៉័ញ-ច័ក-ខ័ន] bonhchokkhonthor

ខន្ធ ៥គឺរូប, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារ, វិញ្ញាណ។

បញ្ចង់

ដែលផ្ចង់, ដែលល្អប្រពៃ :

បញ្ចង់ គុណនាម

[ប៉័ញ-ចង់] bonhchong

ដែលផ្ចង់, ដែលល្អប្រពៃ :