Khmer Dictionary

ផ្ដាច់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាច់-បង់] pdach

កាត់បង់; សម្លាប់។

ផ្ដាច់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាច់-ផ្ដិល] pdach

ផ្ដិលឱ្យដាច់ផុតលែងមានតទៅទៀត។

ផ្ដាច់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាច់-ព្រាត់] pdach

(ព.ប្រ.) ធ្វើបង្ហើយត្រឹមប៉ុណ្ណេះលែងធ្វើតទៅទៀត :

ផ្ដាច់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដិល-ផ្ដាច់] pdach

(ម.ព. ផ្ដាច់ផ្ដិល)។

ផ្ដាច់ គុណនាម

[ល្អ-ផ្ដាច់] pdach

ល្អដាច់គេ។

ផ្ដាច់ការ

ដែលក្ដោបអំណាចគ្រប់យ៉ាងនៅក្នុងដៃដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រឆាំងតវ៉ា។

ផ្ដាច់ការ គុណនាម

[ផ្ដាច់-កា] phdachka≈

ដែលក្ដោបអំណាចគ្រប់យ៉ាងនៅក្នុងដៃដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រឆាំងតវ៉ា។

ផ្ដាច់ការនិយម

ការប្រកាន់យកគោលការណ៍ដឹកនាំរដ្ឋដោយអំណាចដឹកនាំស្ថិតនៅក្នុងដៃមនុស្សម្នាក់។

ផ្ដាច់ការនិយម នាម

[ផ្ដាច់-កា-និ-យំ] phdachkaniyum≈

ការប្រកាន់យកគោលការណ៍ដឹកនាំរដ្ឋដោយអំណាចដឹកនាំស្ថិតនៅក្នុងដៃមនុស្សម្នាក់។

ផ្ដាច់ខ្លួន

ឈប់ចូលរួមការងារជាមួយក្រុមឬបក្សណាមួយ :

ផ្ដាច់ខ្លួន កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាច់-ខ្លួន] phdachkhluon≈

ឈប់ចូលរួមការងារជាមួយក្រុមឬបក្សណាមួយ :

ផ្ដាច់ព្រលឹង

ដែលមានល្បឿនលឿនខ្លាំង ធ្វើឱ្យភ័យរន្ធត់ លស់ព្រលឹង :

ផ្ដាច់ព្រលឹង គុណនាម

[ផ្ដាច់-ព្រ-លឹង] phdachproloeng≈

ដែលមានល្បឿនលឿនខ្លាំង ធ្វើឱ្យភ័យរន្ធត់ លស់ព្រលឹង :

ផ្ដាច់មុខ

ដែលទទួលសិទ្ធិតែម្នាក់ឯង មិនមានគូប្រជែង :

ផ្ដាច់មុខ គុណនាម

[ផ្ដាច់-មុក] phdachmuk≈

ដែលទទួលសិទ្ធិតែម្នាក់ឯង មិនមានគូប្រជែង :

ផ្ដាច់សង្ខារ

(ព.ប្រ.) ផ្ដាច់ជីពជន្ម, ផ្ដាច់ជីវិត, សម្លាប់ :

ផ្ដាច់សង្ខារ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាច់-សង់-ខា] phdachsngokha≈

(ព.ប្រ.) ផ្ដាច់ជីពជន្ម, ផ្ដាច់ជីវិត, សម្លាប់ :

ផ្ដាស

មនុស្សដែលគេមិនស្គាល់ថាមកពីណា នៅឯណា អាក្រក់ឬល្អយ៉ាងណា :

ផ្ដាស គុ., គុ.កិ.

[ផ្ដាស] phdas

ដែលទាសចេញខុសពីផ្លូវពីគន្លង, ខុសរបៀប, ខុសច្បាប់ ខុសសណ្ដាប់, មិនមែន, មិនពិត :

ផ្ដាស ឧទានសព្ទ

[ផ្ដាស] phdas

ខុស!, ព្រើល! ...។

ផ្ដាស នាម

[មៈ-នុស-ទាំង-ផ្ដាស] phdas

មនុស្សដែលគេមិនស្គាល់ថាមកពីណា នៅឯណា អាក្រក់ឬល្អយ៉ាងណា :

ផ្ដាសា

ពោលពាក្យផ្ដន្ទា, ជេរប្រទេចផ្ដន្ទាឱ្យគេវិនាស; ដាក់បណ្ដាសា :

ផ្ដាសា កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដា-សា] phdasa

ពោលពាក្យផ្ដន្ទា, ជេរប្រទេចផ្ដន្ទាឱ្យគេវិនាស; ដាក់បណ្ដាសា :

ផ្ដាសាយ

មានអាការៈបណ្ដាលឱ្យកណ្ដាស់ ឱ្យហូរហៀរទឹកសំបោរដោយរោគ។

ផ្ដាសាយ នាម a

[ផ្ដា-សាយ] phdasay

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទមានអាការៈបណ្ដាលឱ្យកណ្ដាស់ ឱ្យហូរហៀរទឹកសំបោរ។

ផ្ដាសាយ កិរិយាសព្ទ b

[ផ្ដា-សាយ] phdasay

មានអាការៈបណ្ដាលឱ្យកណ្ដាស់ ឱ្យហូរហៀរទឹកសំបោរដោយរោគ។

ផ្ដាសាយធំ

ឈ្មោះជំងឺឆ្លងមួយប្រភេទមានអាការៈដូចជាផ្ដាសាយធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបណ្ដាលឱ្យគ្រុន ឈឺក្បាល និងខ្សោយអស់កម្លាំង :

ផ្ដាសាយធំ នាម

[ផ្ដា-សាយ-ធំ] phdasaythum≈

ឈ្មោះជំងឺឆ្លងមួយប្រភេទមានអាការៈដូចជាផ្ដាសាយធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបណ្ដាលឱ្យគ្រុន ឈឺក្បាល និងខ្សោយអស់កម្លាំង :

ផ្ដាសាយបក្សី

ជំងឺផ្ដាសាយដែលឆ្លងរាលដាលជាសាកល ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១០។ វាច្រើនកើតលើអ្នកជំងឺមានអាយុពេញវ័យ ជាជាងមនុស្សចាស់ជរា :

ផ្ដាសាយបក្សី នាម

[ផ្ដា-សាយ-បាក់-សី] phdasaybaksei≈

ជំងឺផ្ដាសាយដែលឆ្លងរាលដាលជាសាកល ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១០។ វាច្រើនកើតលើអ្នកជំងឺមានអាយុពេញវ័យ ជាជាងមនុស្សចាស់ជរា :

ផ្ដាំ

ផ្ញើបណ្ដាំទៅមកដោយសារគេ ឬផ្ញើសម្ដីទុកឱ្យអ្នកស្ដាប់ចងចាំរៀងទៅ។

ផ្ដាំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាំ] phdam

ផ្ញើពាក្យ, ផ្ញើសម្ដី; ពោលពាក្យមានរបៀប, មានកំណត់ ទុកឱ្យអ្នកទទួលស្ដាប់ចងចាំទៅមុខ :

ផ្ដាំ នាម

[ផ្គ-ផ្ដាំ-ក្ដាម-ខ្យង] phdam

ផ្គរដែលលាន់ឮគ្រុមៗវែងៗផ្ទួនៗ ច្រើនតែមាននៅវេលាជិតភ្លឺឬវេលាព្រឹកព្រហាម ដែលមានភ្លៀងជញ្ជ្រំ ក្នុងសម័យជាខាងចុងនៃរដូវភ្លៀង ហាក់ដូចជាស្រែកផ្ដាំពួកមច្ឆជាតិមានក្ដាមខ្យងជាដើម ឱ្យដឹងថាជិតអស់ទឹកភ្លៀងហើយ (ហៅតាមពាក្យចាស់ទុំថា)។

ផ្ដាំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាំ-ប្រ-ដៅ] phdam

ស្ដីប្រដៅជាបណ្ដាំទុកឱ្យចងចាំតទៅ។

ផ្ដាំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដាំ-ផ្ញើ] phdam

ផ្ញើបណ្ដាំទៅមកដោយសារគេ ឬផ្ញើសម្ដីទុកឱ្យអ្នកស្ដាប់ចងចាំរៀងទៅ។

ផ្ដិត

ឈ្មោះក្រដាសសាច់ព្រួក សម្រាប់ផ្ដិតឱ្យជក់ទឹកសរសេរ :

ផ្ដិត កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដិត] phdet

ធ្វើឱ្យដិតឬឱ្យជក់ដោយសង្កត់ចុះ។

ផ្ដិត នាម

[ផ្ដិត] phdet

ឈ្មោះក្រដាសសាច់ព្រួក សម្រាប់ផ្ដិតឱ្យជក់ទឹកសរសេរ :

ផ្ដិល

ធ្វើឱ្យដាច់, ឱ្យកំបុត, ឱ្យផុត លែងមានតទៅទៀត :

ផ្ដិល កិ., គុ.កិ.

[ផ្ដិល] phdel

ធ្វើឱ្យដាច់, ឱ្យកំបុត, ឱ្យផុត លែងមានតទៅទៀត :

ផ្ដុស

ដែលមានក្លិនធុំស្ទើរជូរស្ទើរឆ្អាបស្ទើរស្អុយ កើតមានដោយផ្អួរ, ផ្អូម។

ផ្ដុស គុណនាម

[ផ្ដុស] phdos

ដែលមានក្លិនធុំស្ទើរជូរស្ទើរឆ្អាបស្ទើរស្អុយ កើតមានដោយផ្អួរ, ផ្អូម។

ផ្ដុំ

ធ្វើឱ្យជាដុំ; ប្រមូល, រួបរួមឱ្យជាដុំឬជាពួក :

ផ្ដុំ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដុំ] phdoam

ធ្វើឱ្យជាដុំ; ប្រមូល, រួបរួមឱ្យជាដុំឬជាពួក :

ផ្ដូត

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតនៅស្បែកមនុស្ស ដុះដោរឡើងជាសាច់ទន់សម្បុរជាំ មានទំហំប្រមាណប៉ុនគ្រាប់សណ្ដែកបាយឬប៉ុនគ្រាប់ពោតឬក៏ធំទ្រើសជាងនោះទៅទៀត។

ផ្ដូត នាម

[ផ្ដូត] phdout

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតនៅស្បែកមនុស្ស ដុះដោរឡើងជាសាច់ទន់សម្បុរជាំ មានទំហំប្រមាណប៉ុនគ្រាប់សណ្ដែកបាយឬប៉ុនគ្រាប់ពោតឬក៏ធំទ្រើសជាងនោះទៅទៀត។

ផ្ដួច

តាំងកកើតឡើងជាមុនបង្អស់, ដួចឡើងដើមដំបូង។

ផ្ដួច កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដួច] pdouch

ដួចឡើង, កកើតឡើង, តាំងឡើងជាងមុន។

ផ្ដួច កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដួច-ផ្ដើម] pdouch

តាំងកកើតឡើងជាមុនបង្អស់, ដួចឡើងដើមដំបូង។

ផ្ដួល

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យចាញ់, ឱ្យវិនាស :

ផ្ដួល កិរិយាសព្ទ ១)

[ផ្ដួល] phduol

ធ្វើឱ្យដួល :

ផ្ដួល កិរិយាសព្ទ ២)

[ផ្ដួល] phduol

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យចាញ់, ឱ្យវិនាស :

ផ្ដើម

តាំងឡើង ប្រារព្ធឡើង កឡើង, ធ្វើអ្វីមួយដែលពីមុនអត់ធ្វើ ហើយបន្តធ្វើវា :

ផ្ដើម កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដើម] pderm

តាំងឡើងជាមុន, ចាប់កធ្វើជាខាងដើម, នាំធ្វើមុនគេ, ប្រារព្ធ :

ផ្ដើម កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ផ្ដើម] pderm

តាំងឡើង ប្រារព្ធឡើង កឡើង, ធ្វើអ្វីមួយដែលពីមុនអត់ធ្វើ ហើយបន្តធ្វើវា :

ផ្ដៀក

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកឈើទាល។

ផ្ដៀក នាម

[ផ្ដៀក] phdiek

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកឈើទាល។

ផ្ដៀង

ប្រាប់, ជម្រាប, ប្ដឹងដោយមាត់ទទេ ឬដោយសូត្រជាសេចក្ដីរៀបរាប់ឱ្យដឹង (ស.ស.) ប្រើចំពោះតែសមណៈ, បព្វជិត) ត្រូវភិក្ខុមួយរូបជាអ្នកឈ្លាសប្រតិពលផ្ដៀងជំនុំសង្ឃឱ្យដឹងជាមុន ...។

ផ្ដៀង កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដៀង] phdieng

ប្រាប់, ជម្រាប, ប្ដឹងដោយមាត់ទទេ ឬដោយសូត្រជាសេចក្ដីរៀបរាប់ឱ្យដឹង (ស.ស.) ប្រើចំពោះតែសមណៈ, បព្វជិត) ត្រូវភិក្ខុមួយរូបជាអ្នកឈ្លាសប្រតិពលផ្ដៀងជំនុំសង្ឃឱ្យដឹងជាមុន ...។

ផ្ដៀងផ្ដង

និយាយបញ្ឆិតបញ្ឆៀងនាយអាយ, និយាយដួសដង, និយាយដៀងទៅរក។

ផ្ដៀងផ្ដង កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដៀង-ផ្ដង] phdeangpdang

និយាយបញ្ឆិតបញ្ឆៀងនាយអាយ, និយាយដួសដង, និយាយដៀងទៅរក។

ផ្ដៀច

ដែលល្អៀច, ដែលជ្រាយល្អៀចៗ។

ផ្ដៀច គុណនាម

[ផ្ដៀច] phdiech

ដែលល្អៀច, ដែលជ្រាយល្អៀចៗ។

ផ្ដៀចៗ

(ម.ព. ផ្ដៀច)។

ផ្ដៀចៗ គុណនាម

[ផ្ដៀច-ផ្ដៀច] phdiechphdiech≈

(ម.ព. ផ្ដៀច)។

ផ្ដេក

ផ្ដេកគុម្ពស្រូវទុំឱ្យដួលរាបរគេន ដើម្បីឱ្យស្រួលច្រូត។

ផ្ដេក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដេក] phdek

ញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យដេក, ដាក់ឱ្យដេក :

ផ្ដេក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដេក-ចិត] phdek

បង្អោនបន្ទន់ចិត្តឱ្យស៊ប់ទៅរក :

ផ្ដេក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដេក-ផ្ដិត] phdek

ជាប់ចិត្តដិតនៅមិនងាកមិនបែរ។

ផ្ដេក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដេក-ផ្ដួល] phdek

ផ្ដេកចិត្តផ្ដួលខ្លួន ដោយស្រឡាញ់រាប់អានលើសលុប។

ផ្ដេក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដេក-ស្រូវ] phdek

ផ្ដេកគុម្ពស្រូវទុំឱ្យដួលរាបរគេន ដើម្បីឱ្យស្រួលច្រូត។

ផ្ដេកមក្លឿ

បច្ចេកទេសជ្រលក់ពណ៌សំពត់ឱ្យខ្មៅជាមួយនឹងទឹកផ្លែមក្លឿ រួចហាលជាច្រើនដងរហូតឡើងពណ៌ខ្មៅតាមការចង់បាន។

ផ្ដេកមក្លឿ នាម

[ផ្ដេក-មៈ-ក្លឿ] phdekmeakkleu≈

បច្ចេកទេសជ្រលក់ពណ៌សំពត់ឱ្យខ្មៅជាមួយនឹងទឹកផ្លែមក្លឿ រួចហាលជាច្រើនដងរហូតឡើងពណ៌ខ្មៅតាមការចង់បាន។

ផ្ដេច

(ម.ព. ផ្ដាច់{¥¥}១{££})។

ផ្ដេច កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដេច] phdech

(ម.ព. ផ្ដាច់១)។

ផ្ដេសផ្ដាស

ដែលខ្ជីខ្ជា, ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់, ខុសផ្លូវខុសគន្លង, ខុសរបៀប, ខុសច្បាប់, តាមតែប្រទះ :

ផ្ដេសផ្ដាស គុ., គុ.កិ.

[ផ្ដេស-ផ្ដាស] phdesphdas

ដែលខ្ជីខ្ជា, ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់, ខុសផ្លូវខុសគន្លង, ខុសរបៀប, ខុសច្បាប់, តាមតែប្រទះ :

ផ្ដែ

ផ្ដាំហើយផ្ដាំទៀតពីនេះខ្លះពីនោះខ្លះ។

ផ្ដែ បុព្វបទ

[ផ្ដែ] phdae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ផ្ដាច់ ឬ ផ្ដាំ ថា :

ផ្ដែ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដែ-ផ្ដាំ] phdae

ផ្ដាំហើយផ្ដាំទៀតពីនេះខ្លះពីនោះខ្លះ។

ផ្ដែក

លើកភារៈឬកិច្ចការទាំងស្រុងដាក់ប្រគល់ឱ្យទៅអ្នកដទៃដោយអាងថាស្រេចនឹងគេ ឬលើកគំនិតផ្អែកទៅលើអ្នកដទៃ :

ផ្ដែក កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដែក] phdaek

លើកភារៈឬកិច្ចការទាំងស្រុងដាក់ប្រគល់ឱ្យទៅអ្នកដទៃដោយអាងថាស្រេចនឹងគេ ឬលើកគំនិតផ្អែកទៅលើអ្នកដទៃ :

ផ្ដែកវេរ

លើករលាស់កិច្ចការធុរៈទាំងស្រុង ដាក់ទៅលើអ្នកដទៃ មិនទទួលខុសត្រូវលើខ្លួនថែមទាំងទាមយកគុណយកប្រយោជន៍ដែលត្រូវបាននោះផង :

ផ្ដែកវេរ កិរិយាសព្ទ

[ផ្ដែក-វេ] phdaekve

លើករលាស់កិច្ចការធុរៈទាំងស្រុង ដាក់ទៅលើអ្នកដទៃ មិនទទួលខុសត្រូវលើខ្លួនថែមទាំងទាមយកគុណយកប្រយោជន៍ដែលត្រូវបាននោះផង :

ផ្ដែរ

ក្ដាររនាំងបាំងរាំងចន្លោះដំបូលដែលមានជាន់ពីរ :

ផ្ដែរ នាម

[ផ្ដែ] phdae

ក្ដាររនាំងបាំងរាំងចន្លោះដំបូលដែលមានជាន់ពីរ :

ផ្ដោត

តាំងចិត្តសំដៅឆ្ពោះទៅរកអ្វីមួយ។

ផ្ដោត កិ., គុ.កិ.

[ផ្ដោត] phdaot

តម្រង់សំដៅដូចគេដោតពីលើចុះក្រោមដោយគ្រឿងសស្ត្រាវុធ; បោះពួយចុះឬក៏ឆាបសំដៅដាក់នៃពពួកសត្វស្លាប :

ផ្ដោត កិ., គុ.កិ.

[ផ្ដោត-ចិត] phdaot

តាំងចិត្តសំដៅឆ្ពោះទៅរកអ្វីមួយ។

ផ្ដោមៗ

ដែលសំពះលើកដាក់ៗ ឬឱនងើបៗ :

ផ្ដោមៗ គុណកិរិយា

[ផ្ដោម-ផ្ដោម] phdaom

ដែលសំពះលើកដាក់ៗ ឬឱនងើបៗ :

ផ្ដោះផ្ដង

និយាយបញ្ចៀសវាសវាងឬបញ្ឆិតបញ្ឆៀងសាសព្ទអំពីហេតុដើម ឬអំពីបំណងរបស់ខ្លួន ដោយសេចក្ដីមិនឱ្យគេចាប់ដំណើរបាន :

ផ្ដោះផ្ដង កិ., គុ.កិ.

[ផ្ដោះ-ផ្ដង] phdoasphdong

និយាយបញ្ចៀសវាសវាងឬបញ្ឆិតបញ្ឆៀងសាសព្ទអំពីហេតុដើម ឬអំពីបំណងរបស់ខ្លួន ដោយសេចក្ដីមិនឱ្យគេចាប់ដំណើរបាន :

ផ្ដៅ

ឈ្មោះវល្លិដើមរឹងមួយប្រភេទមានបន្លានៅស្រទប, ធាង, ស្លឹក (ទីទៃពីរពាក់) ; ផ្ដៅមានឈ្មោះច្រើនប្រភេទគឺ ផ្ដៅទឹក, ផ្ដៅក្រែក, ផ្ដៅឈ្វាំង, ផ្ដៅអារ៉េច, ផ្ដៅដំបង, ព្រះផ្ដៅ ..., ជាវល្លិមានប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់ ប្រើការបានច្រើនយ៉ាង មានប្រើធ្វើចំណងនិងធ្វើកៅអីជាដើម។

ផ្ដៅ នាម

[ផ្ដៅ] phdau

ឈ្មោះវល្លិដើមរឹងមួយប្រភេទមានបន្លានៅស្រទប, ធាង, ស្លឹក (ទីទៃពីរពាក់) ; ផ្ដៅមានឈ្មោះច្រើនប្រភេទគឺ ផ្ដៅទឹក, ផ្ដៅក្រែក, ផ្ដៅឈ្វាំង, ផ្ដៅអារ៉េច, ផ្ដៅដំបង, ព្រះផ្ដៅ ..., ជាវល្លិមានប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់ ប្រើការបានច្រើនយ៉ាង មានប្រើធ្វើចំណងនិងធ្វើកៅអីជាដើម។

ផ្តក់

ផ្គងប្លោងសំដៅពីចម្ងាយឱ្យធ្លាក់ចំដូចគេបន្តក់ទៅលើ :

ផ្តក់ កិ., គុ.កិ.

[ផ្តក់] (ជើង ត)] phtok

ផ្គងប្លោងសំដៅពីចម្ងាយឱ្យធ្លាក់ចំដូចគេបន្តក់ទៅលើ :

ផ្តិតផ្តូង

ចំតិតចំតូង; ដែលងើបៗក្រាបៗរឿយៗ :

ផ្តិតផ្តូង គុណកិរិយា

[ផ្តិត-ផ្តូង] (ជើង ត)] phtetphtoung

ចំតិតចំតូង; ដែលងើបៗក្រាបៗរឿយៗ :

ផ្តិល

ភាជនៈពួកមួយ មានគម្របមានជើងឬឥតគម្របឥតជើង ធ្វើដោយលោហជាតិផ្សេងៗ មានស្ពាន់និងលង់ហិនជាដើម ឬអំពីប្រាក់មាស សម្រាប់ដងទឹក ឬដាក់ទឹកប្រើប្រាស់ :