ស្លឹករឹត

Khmer Dictionary

Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.

68,369 entries

បឋមាវិភត្តិ

វិភត្តិទី១ចំណែកប្រាប់ដំណើរបំបែកនាមសព្ទនិងកិរិយាសព្ទក្នុងវេយ្យាករណ៍ខាងតន្តិភាសា មានភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី ជាដើម ឱ្យមានលំនាំផ្សេងៗគ្នា មាន២យ៉ាងគឺ វិភត្តិនាម និងវិភត្តិអាខ្យាត។

បឋមាវិភត្តិ នាម

[ប៉ៈ-ឋៈ-ម៉ា-វិ-ភ័ត] bakthakmaviphta

វិភត្តិទី១ចំណែកប្រាប់ដំណើរបំបែកនាមសព្ទនិងកិរិយាសព្ទក្នុងវេយ្យាករណ៍ខាងតន្តិភាសា មានភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី ជាដើម ឱ្យមានលំនាំផ្សេងៗគ្នា មាន២យ៉ាងគឺ វិភត្តិនាម និងវិភត្តិអាខ្យាត។

បឋមាសាឍ

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ១ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

បឋមាសាឍ នាម

[ប៉ៈ-ឋៈ-ម៉ា-សាត] bothomeasath

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ១ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

បឋម—

(ម.ព. បឋម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

បឋម— នាម

[ប៉ៈ-ឋៈ-ម៉ៈ—] bakthakmak—

(ម.ព. បឋម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

បឋវី

ដី, ផែនដី, មណ្ឌលលោកទាំងមូល។

បឋវី នាម

[ប៉ៈ-ឋៈ-វី] bothovi

ដី, ផែនដី, មណ្ឌលលោកទាំងមូល។

បឋវីកសិណ

ប្រភេទនៃសមថកម្មដ្ឋានដែលយកដីជាអារម្មណ៍ ... :

បឋវីកសិណ នាម

[ប៉ៈ-ឋៈ-វ៉ី-កៈ-សិន] bathavikasen

ប្រភេទនៃសមថកម្មដ្ឋានដែលយកដីជាអារម្មណ៍ ... :

បណីត គុណនាម

[ប៉ៈ-ណិត] ឬ [ប៉ៈ-ណីត] baneit

(ម.ព. ប្រណីត)។

បណីតភាព នាម

[ប៉ៈ-ណី-តៈ-ភាប] boneitopheap

(ម.ព. ប្រណីតភាព)។

បណ្ដា គុណនាម ១)

[បន់-ដា] bonda

អស់ទាំង, អម្បាលម៉ាន :

បណ្ដា ធ. ២)

[បន់-ដា] bonda

ជំនុំ, អស់ទាំង, អម្បាល; ពាក្យសម្រាប់និយាយដករំលែកចំនួននីមួយ អំពីចំនួនច្រើន ឱ្យដាច់ដោយឡែកផ្សេង :

បណ្ដាក់

ដែលសន្មតកំណត់ផ្លាស់ប្ដូរវេនគ្នា គឺម្នាក់ចេញទៅម្នាក់ចូលមកដល់, ម្នាក់ចុះទៅម្នាក់ឡើងមកដល់, ម្នាក់ដេកម្នាក់ភ្ញាក់ឡើង, ម្នាក់ទៅ ម្នាក់នៅចាំ ជាបន្តបន្ទាប់គ្នាយ៉ាងនេះជាដើម ក៏ហៅថា បណ្ដាក់ ដែរ :

បណ្ដាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-ដាក់] bondak

ទិញឬដូរដោយដាក់ដើមទុនមុន គឺដាក់ប្រាក់ឬទំនិញអ្វីមួយជឿឱ្យទៅអ្នកដែលទ័លក្រត្រូវការយកថ្លៃមុនហើយនឹងយករបស់ដែលត្រូវទិញដូរនោះជាខាងក្រោយ ក្នុងកំណត់រដូវរបរ មានស្រូវនិងគ្រាប់ពោតជាដើម ដើម្បីឱ្យមានចំណេញជាងទិញដូរដល់ដៃ :

បណ្ដាក់ នាម ២)

[បន់-ដាក់] bondak

ការផ្ដល់ប្រាក់ឬទំនិញនិងទទួលប្រាក់ឬទំនិញ ដែលក្រោយមកត្រូវសងតាមចំនួននិងពេលកំណត់តាមការព្រមព្រៀង។

បណ្ដាក់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដាក់] bondak

ដាក់រាយគ្នាឱ្យនៅបន្តហែៗបណ្ដោយតាមដងផ្លូវឬទីផ្សេងៗ :

បណ្ដាក់ គុណកិរិយា

[បន់-ដាក់] bondak

ដែលសន្មតកំណត់ផ្លាស់ប្ដូរវេនគ្នា គឺម្នាក់ចេញទៅម្នាក់ចូលមកដល់, ម្នាក់ចុះទៅម្នាក់ឡើងមកដល់, ម្នាក់ដេកម្នាក់ភ្ញាក់ឡើង, ម្នាក់ទៅ ម្នាក់នៅចាំ ជាបន្តបន្ទាប់គ្នាយ៉ាងនេះជាដើម ក៏ហៅថា បណ្ដាក់ ដែរ :

បណ្ដាច់

ដែលដាច់គេ, លើសលន់, ក្រៃលែង, បំផុត :

បណ្ដាច់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដាច់] bandach

ផ្ដាច់, ធ្វើឱ្យដាច់ :

បណ្ដាច់ គុ.កិ., គុ.

[បន់-ដាច់] bandach

ដែលដាច់គេ, លើសលន់, ក្រៃលែង, បំផុត :

បណ្ដាច់ចេញ

ការផ្ដាច់ឬការបញ្ចប់ពីការចូលក្នុងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឬបណ្ដាញកុំព្យូទ័រ។

បណ្ដាច់ចេញ នាម

[បន់-ដាច់-ចិញ] bnodachchenh

ការផ្ដាច់ឬការបញ្ចប់ពីការចូលក្នុងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឬបណ្ដាញកុំព្យូទ័រ។

បណ្ដាច់បណ្ដូល កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដាច់-បន់-ដូល] bnodachbnodoul

ដែលជាទីស្រឡាញ់បណ្ដាច់ជាបណ្ដូលចិត្ត។

បណ្ដាញ

(ប.ព.) បណ្ដុំមធ្យោបាយនៃការតភ្ជាប់កុំព្យូទ័រ ផ្នោះពុម្ពនិងឧបករណ៍ផ្សេងៗរួមគ្នាដើម្បីឱ្យពួកវាអាចទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមកឬផ្លាស់ប្ដូរព័ត៌មានដូចជា សំឡេង រូបភាព អត្ថបទ៘។

បណ្ដាញ នាម ១)

[បន់-ដាញ] bon danh

អ្វីៗដែលមានក្រឡាប្រទាក់គ្នាដូចជាសំណាញ់ :

បណ្ដាញ នាម ២)

[បន់-ដាញ] bon danh

(ប.ព.) បណ្ដុំមធ្យោបាយនៃការតភ្ជាប់កុំព្យូទ័រ ផ្នោះពុម្ពនិងឧបករណ៍ផ្សេងៗរួមគ្នាដើម្បីឱ្យពួកវាអាចទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមកឬផ្លាស់ប្ដូរព័ត៌មានដូចជា សំឡេង រូបភាព អត្ថបទ៘។

បណ្ដាញសង្គម

វេបសាយឬកម្មវិធីផ្សេងទៀតដែលអ្នកប្រើប្រាស់អាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាបាន អាចផុសរូបភាព ព័ត៌មាន សារ បទអត្ថាធិប្បាយជាដើម។

បណ្ដាញសង្គម នាម ១)

[បន់-ដាញ-សង់-គំ] bnodanhsngokum

បណ្ដាញនៃអន្តរកម្មសង្គមនិងទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គល។

បណ្ដាញសង្គម នាម ២)

[បន់-ដាញ-សង់-គំ] bnodanhsngokum

វេបសាយឬកម្មវិធីផ្សេងទៀតដែលអ្នកប្រើប្រាស់អាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាបាន អាចផុសរូបភាព ព័ត៌មាន សារ បទអត្ថាធិប្បាយជាដើម។

បណ្ដាល

ធ្វើឱ្យដាល, ឱ្យផ្ដួចកើតឡើង, បង្កឱ្យកើតមានឡើងដោយឥតហេតុឥតទំនង :

បណ្ដាល កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដាល] bondal

ធ្វើឱ្យដាល, ឱ្យផ្ដួចកើតឡើង, បង្កឱ្យកើតមានឡើងដោយឥតហេតុឥតទំនង :

បណ្ដាសា

ពាក្យផ្ដន្ទា, ពាក្យជេរប្រទេច, ពាក្យសំបូងសង្រូងឱ្យគេវិនាសហិនហោច :

បណ្ដាសា នាម

[បន់-ដា-សា] bondasa

ពាក្យផ្ដន្ទា, ពាក្យជេរប្រទេច, ពាក្យសំបូងសង្រូងឱ្យគេវិនាសហិនហោច :

បណ្ដាស័ក្ដិ

មុខការ, តំណែងរាជការ, ងារស័ក្ដិ, យសស័ក្ដិ, ឡើងបុណ្យស័ក្ដិ។

បណ្ដាស័ក្ដិ នាម

[បន់-ដា-សាក់] bnodasak

មុខការ, តំណែងរាជការ, ងារស័ក្ដិ, យសស័ក្ដិ, ឡើងបុណ្យស័ក្ដិ។

បណ្ដាំ នាម

[បន់-ដាំ] bandam

ពាក្យ ឬសេចក្ដីដែលផ្ដាំ :

បណ្ដាំមរតក

មរតកសាសន៍ លិខិតបណ្ដាំឬពាក្យបណ្ដាំរបស់ម្ចាស់ទ្រព្យដែលធ្វើឡើងតាមទម្រង់ដែលកំណត់ដោយច្បាប់ដើម្បីសម្ដែងឆន្ទៈចុងក្រោយអំពីការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនបន្ទាប់ពីទទួលមរណភាព :

បណ្ដាំមរតក នាម

[បន់-ដាំ-មៈ-រៈ-ដក់] bnodaammeakreakdka

មរតកសាសន៍ លិខិតបណ្ដាំឬពាក្យបណ្ដាំរបស់ម្ចាស់ទ្រព្យដែលធ្វើឡើងតាមទម្រង់ដែលកំណត់ដោយច្បាប់ដើម្បីសម្ដែងឆន្ទៈចុងក្រោយអំពីការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនបន្ទាប់ពីទទួលមរណភាព :

បណ្ដិប

(ព.បុ.) សម្ដីហាមប្រាមបញ្ជាក់ហើយបញ្ជាក់ទៀត, សម្ដីហាមបញ្ជាក់ដោយដាក់កំហិតឱ្យអ្នកស្ដាប់ទទួលប្រតិបត្តិតាមដោយដាច់ខាតជាសម្ដីដែលអ្នកស្ដាប់ច្រើនតែពុំសូវគាប់ចិត្ត :

បណ្ដិប នាម

[បន់-ដិប] bandeb

(ព.បុ.) សម្ដីហាមប្រាមបញ្ជាក់ហើយបញ្ជាក់ទៀត, សម្ដីហាមបញ្ជាក់ដោយដាក់កំហិតឱ្យអ្នកស្ដាប់ទទួលប្រតិបត្តិតាមដោយដាច់ខាតជាសម្ដីដែលអ្នកស្ដាប់ច្រើនតែពុំសូវគាប់ចិត្ត :

បណ្ដឹង

បណ្ដឹងដែលសុំឱ្យផ្ដន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ ឬដាក់ពន្ធនាគារមានកាលកំណត់ ឬប្រហារជីវិតចំពោះជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើដែលនាំឱ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមឬប្រឆាំងនឹងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ :

បណ្ដឹង នាម

[បន់-ដឹង] bandoeng

ពាក្យប្ដឹង, សេចក្ដីដែលប្ដឹង :

បណ្ដឹង នាម

[បន់-ដឹង-ព្រំ-មៈ-ទ័ន] bandoeng

(ម.ព. បណ្ដឹងអាជ្ញា)។

បណ្ដឹង នាម

[បន់-ដឹង-អាច-ញ៉ា] bandoeng

បណ្ដឹងដែលសុំឱ្យផ្ដន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ ឬដាក់ពន្ធនាគារមានកាលកំណត់ ឬប្រហារជីវិតចំពោះជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើដែលនាំឱ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមឬប្រឆាំងនឹងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ :

បណ្ដឹប នាម

[បន់-ដឹប] bandoeb

(ម.ព. បណ្ដិប)។

បណ្ដុន

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យដុនដាប, ឱ្យទន់ថយ, ឱ្យខ្សោយថយអានុភាព។

បណ្ដុន កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-ដុន] bondon

ធ្វើឱ្យដំរីថយក្រោយដោយពោលពាក្យថា ដុន!

បណ្ដុន កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-ដុន] bondon

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យដុនដាប, ឱ្យទន់ថយ, ឱ្យខ្សោយថយអានុភាព។

បណ្ដុំ

ការផ្ដុំ; អ្វីៗដែលគេធ្វើឱ្យជាដុំ :

បណ្ដុំ នាម

[បន់-ដុំ] bandoam

ការផ្ដុំ; អ្វីៗដែលគេធ្វើឱ្យជាដុំ :

បណ្ដុះ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដុះ] bandoh

ធ្វើឱ្យដុះ :

បណ្ដុះ គុណនាម

[បន់-ដុះ] bandoh

ដែលគេធ្វើឱ្យដុះហើយ :

បណ្ដុះ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដុះ-អុត] bandoh

ជោះសាច់ដាក់ទឹកថ្នាំមានមេឆ្លងឱ្យកើតអុត។

បណ្ដុះ នាម

[សន់-ដែក-បន់-ដុះ] bandoh

ពន្លកសណ្ដែកបាយជាដើម ដែលដុះហើយដោយការបណ្ដុះ សម្រាប់ប្រើជាបន្លែឬជារបោយ, ជាអន្លក់ :

បណ្ដុះបណ្ដាល កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដុះ-បន់-ដាល] bnodoahbnodal

បង្កើនចំណេះដឹង, បង្កើនសមត្ថភាព, ហ្វឹកហ្វឺន :

បណ្ដូល

ដែលជាខ្លឹមចិត្ត គឺដែលជាទីស្រឡាញ់ស្មើដួងចិត្ត ឬស្មើជីវិត។

បណ្ដូល នាម

[បន់-ដូល] bandoul

សាច់ជាស្នូលនៃឈើជាដើម ដែលនៅខាងក្នុងត្រង់ពាក់កណ្ដាល :

បណ្ដូល គុណនាម

[បន់-ដូល-ចិត] bandoul

ដែលជាខ្លឹមចិត្ត គឺដែលជាទីស្រឡាញ់ស្មើដួងចិត្ត ឬស្មើជីវិត។

បណ្ដូលពេជ្រ

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមមានពកៗពណ៌បៃតងឬក្រមៅ មានរសជាតិល្វីង ច្រើនប្រើជាថ្នាំកែរោគ :

បណ្ដូលពេជ្រ នាម

[បន់-ដូល-ពេច] bnodoulpech

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមមានពកៗពណ៌បៃតងឬក្រមៅ មានរសជាតិល្វីង ច្រើនប្រើជាថ្នាំកែរោគ :

បណ្ដូលល្ពៅ

ឈ្មោះត្រីចង្វាមួយប្រភេទ ពួកត្រីចង្វាមូល :

បណ្ដូលល្ពៅ នាម

[បន់-ដូល-ល្ពៅ] bandoullpov

ឈ្មោះត្រីចង្វាមួយប្រភេទ ពួកត្រីចង្វាមូល :

បណ្ដើរ កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-ដើ] bandaeur

ធ្វើឱ្យដើរ, នាំឱ្យដើរ, នាំដើរជាមួយគ្នា :

បណ្ដើរ គុណកិរិយា ២)

[បន់-ដើ] bandaeur

ដែលធ្វើនេះផងនោះផងជាមួយគ្នា :

បណ្ដើរ គុណកិរិយា

[បន់-ដើ] bandaeur

ជាបណ្ដោះអាសន្នសិន :

បណ្ដើរបាល់

ត្រែះឬទាត់អូសបាល់យឺតៗ(មុននឹងបញ្ជូនទៅអ្នកផ្សេង ឬបញ្ជូលក្នុងកន្ត្រកសំណាញ់ឬទាត់បញ្ចូលទី) :

បណ្ដើរបាល់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដើ-បាល់] bnodaeubal

ត្រែះឬទាត់អូសបាល់យឺតៗ(មុននឹងបញ្ជូនទៅអ្នកផ្សេង ឬបញ្ជូលក្នុងកន្ត្រកសំណាញ់ឬទាត់បញ្ចូលទី) :

បណ្ដេញ

(ភូមិ.) បង្ខំមនុស្សឱ្យចេញពីកន្លែងណាមួយ (តំបន់ ប្រទេស...) ហើយមានការរៀបចំចាត់ចែងដោយអាជ្ញាធរថ្នាក់មូលដ្ឋានឬថ្នាក់ជាតិមានមូលហេតុសំខាន់ៗដូចជា មូលហេតុខាងនយោបាយជាដើមនៅក្នុងរង្វង់ផ្ទៃប្រទេសឬឆ្លងដែន :

បណ្ដេញ កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-ដេញ] bandenh

ដេញឱ្យឃ្លាតចាកទី ដោយបង្ខំឬដោយបំភ័យ :

បណ្ដេញ កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-ដេញ] bandenh

(ភូមិ.) បង្ខំមនុស្សឱ្យចេញពីកន្លែងណាមួយ (តំបន់ ប្រទេស...) ហើយមានការរៀបចំចាត់ចែងដោយអាជ្ញាធរថ្នាក់មូលដ្ឋានឬថ្នាក់ជាតិមានមូលហេតុសំខាន់ៗដូចជា មូលហេតុខាងនយោបាយជាដើមនៅក្នុងរង្វង់ផ្ទៃប្រទេសឬឆ្លងដែន :

បណ្ដែត

បណ្ដោយឱ្យធ្វើតាមទំនើងចិត្ត មិនមើលថែទាំ, មិនត្រួតត្រា, មិនស្ដីថា ហាក់ដូចជាគេបណ្ដោយឱ្យអណ្ដែតតាមតែបាន។

បណ្ដែត កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដែត] bandaet

ធ្វើឱ្យអណ្ដែត :

បណ្ដែត កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដែត-បន់-ដោយ] bandaet

បណ្ដោយឱ្យធ្វើតាមទំនើងចិត្ត មិនមើលថែទាំ, មិនត្រួតត្រា, មិនស្ដីថា ហាក់ដូចជាគេបណ្ដោយឱ្យអណ្ដែតតាមតែបាន។

បណ្ដែតប្រទីប

បណ្ដែតគោម ចង្កៀងនៅលើទឹក ដោយផ្សងសុំសេចក្ដីប្រាថ្នាផ្សេងៗ។

បណ្ដែតប្រទីប កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដែត-ប្រ-ទីប] bnodaetbrotib

បណ្ដែតគោម ចង្កៀងនៅលើទឹក ដោយផ្សងសុំសេចក្ដីប្រាថ្នាផ្សេងៗ។

បណ្ដែតអារម្មណ៍

ភ្នកគិតពីអ្វីមួយ ឬ លម្ហើយអារម្មណ៍នឹងអ្វីមួយ ដោយមិនចាប់អារម្មណ៍នឹងបរិយាកាសជុំវិញខ្លួន :

បណ្ដែតអារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដែត-អា-រ៉ម់] bnodaetaarmo

ភ្នកគិតពីអ្វីមួយ ឬ លម្ហើយអារម្មណ៍នឹងអ្វីមួយ ដោយមិនចាប់អារម្មណ៍នឹងបរិយាកាសជុំវិញខ្លួន :

បណ្ដោយ

ទីទៃពីទទឹង គឺប៉ែកខាងប្រវែង :

បណ្ដោយ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដោយ] bandaoy

ដោយតាម, បន្ធូរតាមសម្រួល, បើកឱកាសឱ្យតាមត្រូវការ :

បណ្ដោយ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដោយ-ដៃ] bandaoy

បើកដៃ គឺបើកឱកាសឱ្យតាមចិត្តឥតយល់ទាស់។

បណ្ដោយ នាម

[បន់-ដោយ] bandaoy

ទីទៃពីទទឹង គឺប៉ែកខាងប្រវែង :

បណ្ដោយខ្យល់ គុណកិរិយា

[បន់-ដោយ-ខ្យល់] bnodaoykhayl

ដោយស្របតាមទិសដៅខ្យល់បក់ :

បណ្ដោះ

នាំដោះចេញ, នាំឱ្យឃ្លាត ដោយលបលាក់ :

បណ្ដោះ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ដោះ] bondaoh

នាំដោះចេញ, នាំឱ្យឃ្លាត ដោយលបលាក់ :