Khmer Dictionary

ពោះម៉ាយ

បុរសដែលប្រពន្ធបាត់បង់ចោល (ស្លាប់ប្រពន្ធ) ឬលែងគ្នា :

ពោះម៉ាយ គុ., ន.

[ពោះ-ម៉ាយ] puohmay

បុរសដែលប្រពន្ធបាត់បង់ចោល (ស្លាប់ប្រពន្ធ) ឬលែងគ្នា :

ពោះវៀន នាម

[ពោះ-វៀន] puohvean

អាការៈក្នុងពោះមនុស្សឬសត្វចំពួកខ្លះ, មានសណ្ឋានជាឡត ជាប់តពីក្រពះនៅទ្វារឧច្ចារៈ; មានពីរប្រភេទគឺ ពោះវៀនតូច នៅត្រង់ប៉ែកខាងលើ, ពោះវៀនធំ នៅត្រង់ប៉ែកខាងក្រោម។

ពោះវៀន នាម

[ពោះ-វៀន-ដុះ-ខ្នែង] puohvean

ខ្នែងរបស់ពោះវៀន; ឈ្មោះជំងឺពោះវៀនដែលមានបញ្ហាត្រង់ខ្នែង :

ពោះវៀន នាម

[ពោះ-វៀន-តូច] puohvean

ពោះវៀនដែលឋិតនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃប្រដាប់រំលាយអាហារ តពីចុងក្រពះរហូតដល់រន្ធគូថ សម្រាប់បឺតស្រូបយកសារធាតុអាហារនិងវីតាមីនដើម្បីចិញ្ចឹមសព៌ាង្គកាយ។ ពោះវៀនតូចចែកជាបីផ្នែកសំខាន់ៗ ហើយមានមុខងារផ្សេងៗគ្នា :

ពោះវៀន នាម

[ពោះ-វៀន-ធំ] puohvean

ពោះវៀនដែលមានចុងម្ខាងភ្ជាប់នឹងពោះវៀនតូច និងចុងម្ខាងទៀតភ្ជាប់នឹងរន្ធគូថ។

ពោះវៀន នាម

[ពោះ-វៀន-បត់-ចន់-ទាស] puohvean

(សំនួន.) ដែលមានគំនិតរបិញរបុញនិងល្បិចកិច្ចកលច្រើន :

ពោះវៀន នាម

[ពោះ-វៀន-ពោះ-តាំង] puohvean

ពោះវៀនតូចធំ (ព.សា.)។

ពោះសម្រក នាម

[ពោះ-សំ-រ៉ក] puohsommrok

ផ្ទៃទឹកដែលស្រក ឬដែលកំពុងស្រក :

ពោះអំបែង

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកឆែកៗក្លិនហាងក្រពុល ផ្លែមានសំបកស្ដើងប៉ោងស្ដុល, កាលបើចាប់ច្របាច់ឬជាន់ បែកឮសូរផស :

ពោះអំបែង នាម

[ពោះ-អំ-បែង] puohombaeng

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកឆែកៗក្លិនហាងក្រពុល ផ្លែមានសំបកស្ដើងប៉ោងស្ដុល, កាលបើចាប់ច្របាច់ឬជាន់ បែកឮសូរផស :

ពៅ

ឈើស្រស់ឬឫស្សីស្រស់បីកំណាត់ដែលគេសម្រួចបោះភ្ជាប់នឹងដី ធ្វើជាចង្ក្រានបណ្ដោះអាសន្ន ប្រើការដាំស្ល, សម្រាប់អ្នកដំណើរ :

ពៅ គុណនាម

[ពៅ] pov

ដែលជាប្អូនគេបំផុតឬក្រោយគេបំផុត :

ពៅ នាម

[ពៅ] pov

ពាក្យសម្រាប់ហៅមនុស្សជាទីស្រឡាញ់ ដូចជាគូស្នេហ៍ កូនតូច (នៅពេលបំពេរ) ជាដើម :

ពៅ នាម

[ពៅ] pov

ឈើស្រស់ឬឫស្សីស្រស់បីកំណាត់ដែលគេសម្រួចបោះភ្ជាប់នឹងដី ធ្វើជាចង្ក្រានបណ្ដោះអាសន្ន ប្រើការដាំស្ល, សម្រាប់អ្នកដំណើរ :

ពៅដែក

ចម្រឹងដែកខ្លីៗ បីឬបួនកំណាត់ ទោះរាយក្ដី ភ្ជាប់គល់នឹងកងដែករង្វង់មូលក្ដី ដែលសម្រាប់បោះប្រើការដាំស្ល។

ពៅដែក នាម

[ពៅ-ដែក] povdaek≈

ចម្រឹងដែកខ្លីៗ បីឬបួនកំណាត់ ទោះរាយក្ដី ភ្ជាប់គល់នឹងកងដែករង្វង់មូលក្ដី ដែលសម្រាប់បោះប្រើការដាំស្ល។

ពំនាក់ នាម

[ពំ-នាក់] pumneak

និស្ស័យ, ទីពឹងពាក់, ទីជ្រកអាស្រ័យ :

ពំនាក់ កិរិយាសព្ទ

[សូម-ពំ-នាក់] pumneak

សូមនិស្ស័យនៅជ្រកអាស្រ័យផង។

ពំនឹង នាម

[ពំ-នឹង] pumnueng

មនុស្សឬអ្វីៗដែលជាទីពឹងឬដែលគេពឹង :

(ព.ទ.បុ.) មានអត្ថន័យថា បើមិនទុកចិត្តទេសូវយកខ្លួនទៅជួយធ្វើកិច្ចការពេញកម្លាំង តែកុំប្រាប់ចំណេះនិងល្បិចដែលក្រដែលកំបាំង (ហៅថា ព្រនួត ក៏មាន តាមទម្លាប់ដោយស្រុក; ប៉ុន្តែគួរយល់ប្រភពពាក្យថា ពំនួត មកពី ពួត, បើ ព្រនួត មានតែមកពី ព្រួត, ឃើញថាពុំត្រូវទេ ត្រូវតែប្រើ ពំនួត វិ

ពំនួត នាម

[ពំ-នួត] pumnout

ប្រដាប់ធ្វើដោយបន្ទះឫស្សីឬឈើដែលស្ងួតស្រឹង មានមេ, កូន, អាចម៍កន្លង់ សម្រាប់ពួតយកភ្លើង; បន្ទះខាងក្រោមបិទជមជ្រុងខាងលើជាទ្រនុងហៅថា មេពំនួត, បន្ទះខាងលើឆ្កៀលជាក្រហូងពីខាងក្នុងដើម្បីដាក់អាចម៍កន្លង់ មានហែបពីខាងក្រោម ហៅថា កូនពំនួត, មានបន្ទះមួយទៀតដាក់អបផ្ទប់ពីលើ សម្រាប់កា

ពំនួត នាម

[ពំ-នួត] pumnout

(ព.ទ.បុ.) មានអត្ថន័យថា បើមិនទុកចិត្តទេសូវយកខ្លួនទៅជួយធ្វើកិច្ចការពេញកម្លាំង តែកុំប្រាប់ចំណេះនិងល្បិចដែលក្រដែលកំបាំង (ហៅថា ព្រនួត ក៏មាន តាមទម្លាប់ដោយស្រុក; ប៉ុន្តែគួរយល់ប្រភពពាក្យថា ពំនួត មកពី ពួត, បើ ព្រនួត មានតែមកពី ព្រួត, ឃើញថាពុំត្រូវទេ ត្រូវតែប្រើ ពំនួត វិ

ពំនៀរ

ពៀរ, ដំណើរចងពៀរ :

ពំនៀរ នាម

[ពំ-នៀ] pumnie

ពៀរ, ដំណើរចងពៀរ :

ពំនោល

ឈ្មោះកាព្យមួយយ៉ាង មានជើងបី គឺក្នុងមួយរបះមានឃ្លាបី, មានចួនបី, ឃ្លាទី ១, និងទី ៣មាន ៦ពាក្យ, ឃ្លាទី ២មាន ៤ពាក្យ : បទពំនោល, ដូចជា :

ពំនោល នាម

[ពំ-នោល] pumnoul

ដំណើរដែលពោល, ពាក្យពោល; បទពោលល្ខោន។

ពំនោល នាម

[ពំ-នោល] pumnoul

ឈ្មោះកាព្យមួយយ៉ាង មានជើងបី គឺក្នុងមួយរបះមានឃ្លាបី, មានចួនបី, ឃ្លាទី ១, និងទី ៣មាន ៦ពាក្យ, ឃ្លាទី ២មាន ៤ពាក្យ : បទពំនោល, ដូចជា :

ពះ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ពើប ថា :

ពះ បុព្វបទ

[ពះ] peah

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ពើប ថា :

ពះ!

ពាក្យស្រែកសន្ធាប់ដោយភ្ញាក់ ព្រោះបានពើបប្រទះខ្មាំងសត្រូវ, ចោរកំណាច ឬមនុស្សដែលមានទោសគេចពួន ឬពើបប្រទះសត្វសាហាវ; ពុំនោះស្រែកគំរាមឱ្យគេស្លុតស្លន់ :

ពះ! ឧទានសព្ទ

[ពះ] peah≈

ពាក្យស្រែកសន្ធាប់ដោយភ្ញាក់ ព្រោះបានពើបប្រទះខ្មាំងសត្រូវ, ចោរកំណាច ឬមនុស្សដែលមានទោសគេចពួន ឬពើបប្រទះសត្វសាហាវ; ពុំនោះស្រែកគំរាមឱ្យគេស្លុតស្លន់ :

ព័ចន៍

ពាក្យ, សម្ដី :

ព័ចន៍ នាម

[ព័ច] poachon

ពាក្យ, សម្ដី :

ព័ណ៌

(ម.ព. ពណ៌)។

ព័ណ៌ នាម

[ព័រ] pro≈

(ម.ព. ពណ៌)។

ព័ណ៌នា

(ម.ព. ពណ៌នា)។

ព័ណ៌នា នាម

[ព័រ-ណៈ-នា] pronaknea≈

(ម.ព. ពណ៌នា)។

ព័ត

បក់; (រ.ស.) :

ព័ត កិរិយាសព្ទ

[ពាត់] poat

បក់; (រ.ស.) :

ព័ត៌មាន

(តាមសំឡេងអក្សរថា ព័រ-តៈ-ម៉ាន) ប្រព្រឹត្តិការណ៍, ដំណឹងផ្សេងៗក្នុងបច្ចុប្បន្ន, បច្ចុប្បន្នកាល :

ព័ត៌មាន នាម

[ព័រ-ដ-មាន] pormean

(តាមសំឡេងអក្សរថា ព័រ-តៈ-ម៉ាន) ប្រព្រឹត្តិការណ៍, ដំណឹងផ្សេងៗក្នុងបច្ចុប្បន្ន, បច្ចុប្បន្នកាល :

ព័ត៌មានកាល

កាលបច្ចុប្បន្នដែលកំពុងមានឬកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ។

ព័ត៌មានកាល នាម

[ព័រ-ដ-មាន-កាល] prodameankal≈

កាលបច្ចុប្បន្នដែលកំពុងមានឬកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ។

ព័ត៌មានវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីព័ត៌មាន។ ការសិក្សានៅទីនេះសំដៅលើបច្ចេកទេសប្រមូលផ្ដុំ រៀបចំ ដោះស្រាយ ទាក់ទងនឹងការកត់ត្រាតាមបែបឌីជីថល។

ព័ត៌មានវិទ្យា នាម

[ព័រ-ដ-មាន-វិត-ទ្យា] prodameanvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីព័ត៌មាន។ ការសិក្សានៅទីនេះសំដៅលើបច្ចេកទេសប្រមូលផ្ដុំ រៀបចំ ដោះស្រាយ ទាក់ទងនឹងការកត់ត្រាតាមបែបឌីជីថល។

ព័ទ្ធ

(ម.ព. ព័ទ្ធព័ន្ធ)។

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

[ពាត់] poatthor

ចង; ចងវ័ណ្ឌជុំវិញ, រុំជុំវិញ; ចោមជុំវិញ, ចោមស្ទាក់ជុំវិញមិនឱ្យមានផ្លូវចេញរួច :

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

[ពាត់-បូស] poatthor

យកក្រមួនមាត់ឬកំបោរជ្រាយដៅព័ទ្ធលើបូសដោយសូត្រអាគមផង ដើម្បីបង្ក្រាបឬយោងមុខឱ្យបូសធ្លាយ។

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

[ពាត់-ពាន់] poatthor

រុំព័ទ្ធជុំវិញព័ន្ធលើគ្នា, ប្រទាក់ឆ្វាក់គ្នាជុំវិញ។

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

[ពាន់-ពាត់] poatthor

(ម.ព. ព័ទ្ធព័ន្ធ)។

ព័ទ្ធធ្លុង

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ បណ្ដាលឱ្យហើមពោះតឹងខ្លាំងឡើងៗមិនស្រកស្រុត :

ព័ទ្ធធ្លុង នាម

[ពាត់-ធ្លុង] poatththlung

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ បណ្ដាលឱ្យហើមពោះតឹងខ្លាំងឡើងៗមិនស្រកស្រុត :

ព័ន្ធ

ចង, ជាប់, ជំពាក់; ទាក់ឆ្វាក់ព័ទ្ធលើគ្នា, ឆ្វាក់ប្រទាក់ជាប់គ្នា :

ព័ន្ធ កិរិយាសព្ទ

[ពាន់] pean≈

ចង, ជាប់, ជំពាក់; ទាក់ឆ្វាក់ព័ទ្ធលើគ្នា, ឆ្វាក់ប្រទាក់ជាប់គ្នា :

ព័ន្ធដាម

ឈើមានសណ្ឋានជមសំប៉ែត សម្រាប់ខ្ទាស់អន្ទងញែកមុខមិនឱ្យព័ន្ធច្រឡំគ្នា។

ព័ន្ធដាម នាម

[ពាន់-ដាម] poanthodam

ឈើមានសណ្ឋានជមសំប៉ែត សម្រាប់ខ្ទាស់អន្ទងញែកមុខមិនឱ្យព័ន្ធច្រឡំគ្នា។

ព័ន្ធធ្លុង

(ម.ព. ព័ទ្ធធ្លុង)។

ព័ន្ធធ្លុង នាម

[ពាន់-ធ្លុង] pornthlong

(ម.ព. ព័ទ្ធធ្លុង)។

ព័ន្ធពេន

ដែលបត់ចុះ បត់ឡើង វិលវង់។

ព័ន្ធពេន គុណកិរិយា

[ពាន់-ពេន] peanpen≈

ដែលបត់ចុះ បត់ឡើង វិលវង់។

ព័ន្ធមូល

ឈើមូលមួយគូសម្រាប់ដាក់ផ្អបក្ដាររមូរតម្បាញភ្ជាប់សរសៃអន្ទង។

ព័ន្ធមូល នាម

[ពាន់-មូល] poanthomul

ឈើមូលមួយគូសម្រាប់ដាក់ផ្អបក្ដាររមូរតម្បាញភ្ជាប់សរសៃអន្ទង។

ព័ន្ធលឹង

ឈ្មោះលំនាំទាត់សីមួយបែបលោតទាត់ព័ន្ធជើង :

ព័ន្ធលឹង នាម

[ពាន់-ធៈ-លឹង] poantholueng

ឈ្មោះភ្លេងខ្មែរមួយបទ :

ព័ន្ធលឹង នាម

[ពាន់-ធៈ-លឹង] poantholueng

ឈ្មោះលំនាំទាត់សីមួយបែបលោតទាត់ព័ន្ធជើង :

ព័ន្ធស្នឹង

(ព.ប្រ.) ដែលមានអាការៈដូចជាខ្សែចំណងគោរុំព័ន្ធព័ទ្ធស្នឹង គឺដែលមានន័យចង្អៀតតឹងពិបាកដោះស្រាយពិបាកលៃលក :

ព័ន្ធស្នឹង គុណនាម

[ពាន់-ស្នឹង] poanthsnaung

(ព.ប្រ.) ដែលមានអាការៈដូចជាខ្សែចំណងគោរុំព័ន្ធព័ទ្ធស្នឹង គឺដែលមានន័យចង្អៀតតឹងពិបាកដោះស្រាយពិបាកលៃលក :

ព័រ

មនុស្សចុងស្រុកមួយពួកកើតនៅក្នុងអាណាខេត្តកម្ពុជរដ្ឋមានភាសាសម្ដីផ្សេងពីខ្មែរ រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកកួយ, រដែ, ស្ទៀង :

ព័រ នាម

[ព] poar

មនុស្សចុងស្រុកមួយពួកកើតនៅក្នុងអាណាខេត្តកម្ពុជរដ្ឋមានភាសាសម្ដីផ្សេងពីខ្មែរ រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកកួយ, រដែ, ស្ទៀង :

ព័រសឺឡែន

គ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់មានចាននិងពែងជាដើម ធ្វើពីដីឥដ្ឋម្យ៉ាង មានព័ណ៌ស សាច់ម៉ដ្ឋជិតស្និទ្ធភ្លឺរលោង :

ព័រសឺឡែន នាម

[ព័រ-សឺ-ឡែន] proseulaen≈

គ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់មានចាននិងពែងជាដើម ធ្វើពីដីឥដ្ឋម្យ៉ាង មានព័ណ៌ស សាច់ម៉ដ្ឋជិតស្និទ្ធភ្លឺរលោង :

ព័ស្ដុ

បណ្ណាការ, ជំនូន។

ព័ស្ដុ នាម

[ព័ស] (ជើង ត)] poasdo

លំនៅ, ទី, ទីកើត, ទីតាំង; ទ្រព្យ, របស់, អីវ៉ាន់; ហេតុ, មូលហេតុ; រឿងនិទាន; ចម្ការ ...។

ព័ស្ដុ នាម

[ព័ស-តាង] (ជើង ត)] poasdo

របស់ជាតឹកតាង, ជាគ្រឿងសម្គាល់, ជាសំអាង។

ព័ស្ដុ នាម

[ព័ស-ភា] (ជើង ត)] poasdo

បណ្ណាការ, ជំនូន។

ព្កុល

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានផ្កាល្អិតៗ មានព័ណ៌លឿង មានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឆ្ងាញ់ ទោះបីស្ងួតក្រៀមហើយក៏នៅតែក្រអូបដែរ :

ព្កុល នាម

[ព្កុល] pkul

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានផ្កាល្អិតៗ មានព័ណ៌លឿង មានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឆ្ងាញ់ ទោះបីស្ងួតក្រៀមហើយក៏នៅតែក្រអូបដែរ :

ព្នង

មនុស្សពួកមួយ កើតនៅក្នុងព្រៃ, ស្លៀកប៉ឹងវ័ណ្ឌ, មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ផ្សេងពីពួកមនុស្សអ្នកស្រុក; ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ មាននៅព្រៃជាប់នឹងខេត្តក្រចេះ, ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ តាំងពីប្រទេសកម្ពុជាមានឋានៈជាប្រទេសឯករាជ្យអព្យាក្រឹត្យ ព្រះរាជរដ្ឋាភិបាលសង្គមរាស្ត្រនិយម បានបញ្ញត្តឱ្យលែងហៅ ព្ន

ព្នង នាម

[ព្នង] pnong

មនុស្សពួកមួយ កើតនៅក្នុងព្រៃ, ស្លៀកប៉ឹងវ័ណ្ឌ, មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ផ្សេងពីពួកមនុស្សអ្នកស្រុក; ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ មាននៅព្រៃជាប់នឹងខេត្តក្រចេះ, ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ តាំងពីប្រទេសកម្ពុជាមានឋានៈជាប្រទេសឯករាជ្យអព្យាក្រឹត្យ ព្រះរាជរដ្ឋាភិបាលសង្គមរាស្ត្រនិយម បានបញ្ញត្តឱ្យលែងហៅ ព្ន

ព្នាយ

(ម.ព. ជើងព្នាយ)។

ព្នាយ គុណនាម

[ព្នាយ] pneay

ដែលលយឬពយម្ខាង, ដែលឆែវមិនស្មើជ្រុង :

ព្នាយ នាម

[ព្នាយ] pneay

(ម.ព. ជើងព្នាយ)។

ព្និល

ឈ្មោះឈើពួកមួយសន្តានព្នៅ មានច្រើនបែបខ្លះមានផ្លែតូចៗ ខ្លះផ្លែធំៗ :

ពោះម៉ាយ គុ., ន.

ពោះវៀន នាម

ពោះវៀន នាម

ពោះវៀន នាម

ពោះវៀន នាម

ពោះវៀន នាម

ពោះវៀន នាម

ពោះសម្រក នាម

ពោះស្វិត គុណនាម

ពោះអំបែង នាម

ពៅ គុណនាម

ពៅ នាម

ពៅ នាម

ពៅដែក នាម

ពំនត់ នាម

ពំនាក់ នាម

ពំនាក់ កិរិយាសព្ទ

ពំនិត នាម

ពំនឹង នាម

ពំនូក នាម

ពំនូត នាម

ពំនូន នាម

ពំនួត នាម

ពំនួត នាម

ពំនៀរ នាម

ពំនោល នាម

ពំនោល នាម

ពះ បុព្វបទ

ពះ! ឧទានសព្ទ

ព័ចន៍ នាម

ព័ណ៌ នាម

ព័ណ៌នា នាម

ព័ត កិរិយាសព្ទ

ព័ត៌មាន នាម

ព័ត៌មានកាល នាម

ព័ត៌មានវិទ្យា នាម

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

ព័ទ្ធ កិរិយាសព្ទ

ព័ទ្ធធ្លុង នាម

ព័ន្ធ កិរិយាសព្ទ

ព័ន្ធដាម នាម

ព័ន្ធធ្លុង នាម

ព័ន្ធពេន គុណកិរិយា

ព័ន្ធមូល នាម

ព័ន្ធលឹង នាម

ព័ន្ធលឹង នាម

ព័ន្ធស្នឹង គុណនាម

ព័រ នាម

ព័រសឺឡែន នាម

ព័ស្ដុ នាម

ព័ស្ដុ នាម

ព័ស្ដុ នាម

ព្កុល នាម

ព្នង នាម

ព្នាយ គុណនាម

ព្នាយ នាម